qirg`iz adabiyoti

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585575.doc αζαρ qirg`iz adabiyoti reja: 1. qirg`iz folklori. «manas» eposi. 2. xix asr oxiri xx asr boshlari qirg`iz adabiyoti. 3. qirg`iz yozma adabiyotining paydo bo`lishi. 4. xx asr qirg`iz adabiyoti. proza va dramaturgiyaning paydo bo`lishi. 5. qirg`iz adabiyotining so`nggi yillardagi ravnaqi. tayanch iboralar: xalq og`zaki ijodi. «manas». tug`alok mo`lda, to`xtagul sotilgonovlar ijodi. «besh kobon» asari. proza va dramaturgiyaning paydo bo`lishi. adabiyotning so`nggi yillardagi rivoji. qirg`iz adabiyoti tarixi haqida so`z ochganda, avvalo uning folklori haqida gapirish lozim bo`ladi. qirg`iz adabiyoti o`zok asrlar davomida, asosan folklor tarzida rivojlanib keldi. qirg`iz xalq og`zaki ijodi turli ertaklar, kushiklar va dostonlardan iborat. xalq ertaklarida afsonaviy voqealar va realistik syujetlar aralash uchraydi. xajviy ertaklarda esa ko`sa, kal obrazlari yaratilgan. qirg`iz xalq og`zaki ijodida «kurmanbek», «ertobildi», «ertushtuk» va boshqalar kabi qahramonlik dostonlari mavjud. kompozitsiya qurilishi va voqealarning berilishiga karab, qirg`iz eposlarini katta epos, kichik epos degan ikki bo`limga bo`lish mumkin. kichik eposga «kadeyxon», «ertushtuk», «ertobildi», «sarinchi bukay», …

gi fikrlar baxslidir. ko`p olimlarning fikrlari «manas» ning yaratilganiga ming yildan ortdi, degan fikrni olga suradi. doston besh yuz ming baytdan iborat. ko`p asrlik tarixni xikoya qiladi. «manas» uch katta qismdan iborat: 1. manas – xalq qahramoni haqidagi qism; 2. uning ug`li semeteyga bag`ishlangan qism; 3. manasning nabirasi seytek haqidagi qism. doston syujeti ancha murakkab. u ko`p dostonlarni o`z ichiga oladi. manasning alvasti kojart alp, kuchku, jolay kabi paxlavonlar ustidan g`alabasi, farg`ona vodiysidagi sargo`zashtlari, adjibay, chumak, sergak, almambet kabi pahlavonlar bilan do`stlashuvi tasvirlanadi. u xalqni afg`on va qalmoq xonlari zulmidan qutkaradi. qolgan ikki qismi esa ko`prok oilaviy xayot, ishq-muxabbat voqealari tasvirlanadi. 1-qismda tashqi dushmanlarga qarshi kurash tasvirlangan bo`lsa, 2 va 3-qismlarda ichki dushmanlarga qarshi kurash tasvirlanadi. «manas» ni kuylovchi maxsus oqinlar bo`lgan. «manas» turli variantlarda yetib kelgan. doston sayokboy koralayev, saginboy o`razbekov kabi manaschilardan yozib olingan. xix asr oxiri xx asr boshlari qirg`iz adabiyoti oqinlar ijodida ilg`or g`oyalarning kuylanishi bilan …

rlari surgunda yaratiladi. xalk oqinlari 1916 yildagi voqealarni yoritdilar. mulla qilichning «zilzila», «qirg`izlarning kiskacha tarixi» kabi asarlari ana shunday asarlar jumlasidandir. tug`alok mulda esa xotin-kizlar mavzuiga murojaat qiladi. xalq og`zaki ijodi asarlari asosida «jonbokti», «kemchentoy», «eshak va budbo`l» kabi xajviy doston va masallar yaratdi. xx asr boshlarida qirg`iz yozma adabiyotining paydo bo`lishiga xam shu oqinlar katta xissa kushdilar. ular ko`prok davr voqealarini kuylardilar. qirg`iz xalqi aloxida respublika bo`lgandan e`tiboran /1924 yil, 7 noyabr/ arab alifbosidagi yozuvni qabo`l qildi. shu kuni «erkin too» gazetasining 1-soni chikdi. 1-muxbirlar, yangi kadrlar paydo bo`ldi. shoir-yozuvchilar xam shu gazeta atrofiga birlashdilar. ijodkorlar maydonga chiqdilar. matbuotning paydo bo`lishi yozma adabiyotning shakllanib, rivojlanishiga yordam berdi. t.sotilgonov, tugalok muldalardan tashkari, a.tukomboyev, m.eleboyev, j.bokonboyev, j.turusbekov, k.malikovlar xam oktabr tuntarishidan oldingi xayotni kurganlar. ular ijodiga asta-sekin yangi davr xususiyatlari kirib kela boshladi. 20-yillarda she`riyatda satira rivojlandi. tuqomboyevning «men-krapiva», eleboyevning «boy», bokonboyevning «uch karg`a» she`rlari bunga misol bo`la oladi. badiiy proza …

llarning og`ir qismati, ikki sinf o`rtasidagi kurash tasvirlanadi. bu davrdagi asarlarning ko`piga davr mafkurasi o`z ta`sirini o`tkazgan. 30-yillarda «ajar» qissasidan keyin prozada umetaliyev, malikov, sidiqbekov, abdukarimov singari yoshlar ijod qildilar. ular ijodida «janitma» /felyeton/ va «mayda angemeler» /mayda xikoyalar/ asosiy o`rin egalladi. prozaning qissa va roman janrida birmuncha asarlar dunyoga keldi. bulardan a.tukomboyevning «jigarning qoni», malikovning «ofarin», k.jontoshevning «ikki yosh» va «kaninbek», sidikbekovning «ken-su» asarlarini aytib o`tish mumkin. 30-yillar oxirida aali tukomboyevning «yarador yurak», «kuy sexri». t.sidikbekovning «temir» romani nashr etiladi. 30-yillarda qirg`iz dramaturgiyasi o`sdi. 20-yillar dramaturgiyasidan ancha farq qiladi. drama elementlari manaschilarning mimika, jestlarida, oxanglarida bor edi; kuudul-komiklar /bizda askiyachi, latifaguy/ qiziqarli voqealarni so`zlab berardilar. bu yillarda adabiyotda mavzu doirasi ham kengaydi. 1-milliy opera «aychurek» /«lunnaya krasavitsa» //1939/ shuxrat topdi. dramaturglar eposdan xarakterli epizodlar, xalqning ozodlik orzulari, urf-odatlarni oldilar. bu yillarda dramaturgiyaning satira va komediya janrlari ham rivojlandi. /r.shukurbekov. «japalak jatpasov»/. urush yillarida adabiyotning mavzusi vatanparvarlik, ozodlik, do`stlik, sadoqat, …

v, t. kojomberdiyev, s.abdikodirova, m.abilkosimova, s.jigitov kabi o`nlab ijodkorlar kirib keldilar. prozaning kichik janrlarida rivojlanish yuz berdi. ch.aytmatovning «oq yomg`ir» xikoyasi, «yuzma-yuz», «jamila» va boshqa qissalari yaratildi. romanchilik xam rivojlanib bordi. t.sidikbekovning «batiyna» romani, k.bayalinovning «og`a-inilar» romani bunga misoldir. so`nggi yillar prozada ch.aytmatov o`z romanlari bilan, umuman, barcha asarlari bilan yangi sahifa ochdi. so`nggi yillarda inson xarakterini, ruxiyatini ochib beruvchi judayam ko`p she`riy asarlar yaratildi. dramaturgiyada ham yangi muvaffakiyatlar qo`lga kiritildi. ilgarigi dramalarda psixologik analiz yo`q edi, asar voqeaband edi. yangi asarlarda esa odatiy sxemalardan kochish ko`zga tashlandi. ichki monolog priyomi keng tarkaldi. qirg`iz adabiyoti xx asrning 20-yillaridan to xozirga qadar folklordan romangacha bo`lgan yulni bosib o`tdi, dastlabki kichik asarlardan yirik epik polotnolargacha bo`lgan yulni bosib o`tdi. qirg`iz xalqining kirill yozuviga asoslangan yozma adabiyoti shakllangunga qadar adabiyot asosan xx asrgacha xalq og`zaki ijodi shaklida rivojlandi. bizgacha yetib kelgan xalq ashula va qo`shiqlari, maqol, ertak va dostonlarida qirg`iz xalqining uzoq asrlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qirg`iz adabiyoti"

1662585575.doc αζαρ qirg`iz adabiyoti reja: 1. qirg`iz folklori. «manas» eposi. 2. xix asr oxiri xx asr boshlari qirg`iz adabiyoti. 3. qirg`iz yozma adabiyotining paydo bo`lishi. 4. xx asr qirg`iz adabiyoti. proza va dramaturgiyaning paydo bo`lishi. 5. qirg`iz adabiyotining so`nggi yillardagi ravnaqi. tayanch iboralar: xalq og`zaki ijodi. «manas». tug`alok mo`lda, to`xtagul sotilgonovlar ijodi. «besh kobon» asari. proza va dramaturgiyaning paydo bo`lishi. adabiyotning so`nggi yillardagi rivoji. qirg`iz adabiyoti tarixi haqida so`z ochganda, avvalo uning folklori haqida gapirish lozim bo`ladi. qirg`iz adabiyoti o`zok asrlar davomida, asosan folklor tarzida rivojlanib keldi. qirg`iz xalq og`zaki ijodi turli ertaklar, kushiklar va dostonlardan iborat. xalq ertaklarida afsonaviy voqealar va re...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "qirg`iz adabiyoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qirg`iz adabiyoti DOC Бесплатная загрузка Telegram