ahmoniylarning o‘rta osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi

DOCX 12 sahifa 27,5 KB Bepul yuklash

12 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 27,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 12

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 12

ahmoniylarning o‘rta osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi 1. ahmoniylarning o‘rta osiyoni bosib olishi. 2. mahalliy aholining bosqinchilarga qarshi ozodlik uchun kurashi. to‘maris, shiroq qahramonligi. frada qo‘zg‘oloni. 3. ahmoniylarning o‘rta osiyoni ma’muriy-boshqaruv tartiblari. satrapliklar. 4. soliq undirish tartibi. iqtisodiy hayot. pul muomalasi. tayanch so‘zlar. siyosiy tarix, kurush, kir ii, kurushkat, tashqi bosqinlar, harbiy yurish, fors podsholigi, araks, to‘maris, qo‘zg‘olonlar, frada, dadadarshish, doro i, sak yurti, skunxa, shiroq, ma’muriy–harbiy shaharlar, uy–qo‘rg‘onlar, mudofaa devorlar, me’morchilik, moddiy manbalar, hunarmandchilik, ziroatchilik, “amudaryo xazinasi”, “uy qullari”, “vaysa”, “garda”, “kurtash”, madaniyat, din, persepol saroyi, hosildorlik, olovga sig‘inish, ibodatxonalar, navruz, marosimlar, oromiy alifbosi, yozuv. mil.avv. vi asrning ikkinchi yarmida o‘rta osiyo viloyatlari ahamoniylar hukmronligi ostiga tushib qolgan. erondagi ahamoniylar davlatiga mil.avv.558 yilda podsho kir ii asos solgan (forscha kurush – «podachi» deb tarjima qilinadi). kir ii eronning «parsua» (fors) viloyatining podshosi bo‘lib, midiya davlati podshosi astiagga qarshi urush boshlagan. bu kurashda astiag yengilgan. bundan keyin, kir ii qadimgi …

2 / 12

rixchisi aytishicha: «kir va baqtriyaliklar urushida hech qaysi tomon vakillari g‘alaba qozonmagan». biroq, baqtriyaliklar, ahamoniylar davlatining harbiy qudrati sharqda ustunlik qilganidan xabardor bo‘lib, kir ii ga ixtiyoriy bo‘ysunadilar. kir ii va baqtriya urushlari haqida ksenofont ham o‘zining «kiropediya» asarida qisqa ma’lumot bergan. gerodot, kir ii ning istilochilik rejalarini ko‘rsatib aytganda, baqtriyani istilo qilish bobildan keyin ikkinchi o‘rinda turganligi haqida xabar beradi. kir ii bobilni mil.avv. 539 yilda o‘ziga bo‘ysundirgan. demak, 539 yildan keyin kir ii baqtriyaga hujum qilishi kerak edi. ammo kir ii o‘rta osiyo viloyatlarining iqtisodiy boyliklari va harbiy kuchlariga aniq darajada baho berib, mil.avv. 545–540 yillar davomida o‘rta osiyoning janubiy qismiga harbiy diqqatini qaratgan. shuning uchun gerodotning ma’lumotlari ta¬rixiy jihatdan birmuncha noto‘g‘ri deb hisoblanadi. bobil podsholigi va misr o‘sha zamonning qudratli davlatlari bo‘lib, ularni istilo qilish uchun maxsus harbiy tayyorgarlik ko‘rish kerak edi. misrga qarshi yurishdan kir ii voz kechgan va mazkur davlatni uning o‘g‘li (kambiz) istilo qilgan. …

3 / 12

530 yilga kelib, ahamoniylar hind vodiysidan o‘rtaer dengizigacha bo‘lgan hududda o‘z hukmronligini o‘rnatgan bo‘lsa–da, o‘rta osiyodagi ko‘chmanchi qabilalar mustaqil bo‘lib yashagan. mil.avv. 530 yilning avgust oyida kir ii massagetlarga qarshi yurish qilgan. bu harbiy yurish haqidaga qadimgi davr mualliflari – gerodot va trog–yustin ma’lumotlari saqlangan bo‘lib, ular bu voqealarni turlicha tasvirlaganlar. geografik jihatdan kir ii ning massagetlarga qarshi yurishlari yo‘nalishini aniq o‘rganish muammosi juda ham murakkabdir. o‘rta osiyo ko‘chmanchilari kaspiy dengizi bilan sirdaryo o‘rtasidagi keng o‘lkada joylashganlar. kir ii ning qo‘shinlari parfiya chegaralaridan o‘tib, amudaryo – o‘zboy bo‘ylarida yashovchi massaget qabilalarining yurtiga kirib borganlar. kir ii araks (amudaryo) o‘zanidan kechib o‘tib, massagetlar yerlariningichkarisiga kirib borgan. yurishlarining bir kunlik yo‘lidan so‘ng, fors podshosi ortga qaytgan. ammo shu joyda, gerodotning xabariga ko‘ra, kir ii o‘z qo‘shinlarining zaif bir qismini hamda ular bilan birga oziq–ovqatlar zahiralarini va ichimliklarni maxsus qoldirgan. massagetlarning bir guruhi forslarga hujum qilib, ularni qirib tashlaganlar. g‘alabadan so‘ng massagetlar sharob …

4 / 12

a keltirilgan ma’lumotlar nihoyatda katta ahamiyatga egadir. kir ii vafotidan so‘ng taxgga uning o‘g‘li qambiz o‘tirdi. uning hukmronlik davri, ya’ni mil.avv. 530–522 yillar o‘rta osiyo xalqlari siyosiy tarixi haqida yozma manbalarda hech qanday ma’lumotlar yo‘q. kambiz misrni istilo qilgan qadimgi fors podshosidir. qambiz vafotidan so‘ng mamlakatda katta qo‘zg‘olonlar boshlangan. bu haqida doro i (mil.avv.522–486 yillar) bexistun yozuvida shunday xabar qiladi: «elam, midiya, ossuriya, misr, parfiya, marg‘iyona, satgagadiya, saklar mendan ajralib chiqib ketdilar». ahamoniylarga qarshi, ayniqsa xalqning katta qo‘zg‘oloni marg‘iyonada alanga olgan. behistun yozuvlarida doro i xabar qiladi: «marg‘iyona davlati mendan ajralib chiqib ketdi. marg‘iyonalik frada ismli bir kishi viloyatning hokimi deb e’lon qilindi. keyin men baqtriya satrapi va menga bo‘ysunuvchi odamim fors dadarshishni huzurimga chaqirib unga gapirdim: «menga bo‘ysunmaganlarni tor–mor qilish kerak». axuramazda irodasi bilan mening qo‘shinlarim qo‘zg‘olonchilarni butunlay mag‘lubiyatga uchratdi. bu jang asiyadiy oyining 23 nchi kunida sodir bo‘ldi. shundan so‘ng davlat meni qo‘limga kirdi. mana men baqtriyada nimalarni …

5 / 12

ondan so‘ng doro i marg‘iyonani baqtriya davlatiga qo‘shib olgan. doro i birlashgan davlatni qaytadan tiklaydi. kir ii davridan dunyoning barcha mamlakatlari ustidan xokimlik o‘rnatishga intilgan ahamoniylar yillar davomida juda yirik davlatga asos solganlar. doro i o‘zidan oldin o‘tgan podsholar siyosatini davom ettirtan. doro i qabriga qo‘yilgan qabrtoshdagi bitiklarda: «sen eron jangchisining nayzasi uzoq–uzoq mamlakatlargacha borib yetganini bilib olasan» – deb yozilgan. qadimga forslarning o‘rta osiyo shimoliga yurishlari shafqatsiz yakunlanganligini va kirning massagetlar qabilalari bilan qattiq jang paytida xaloq bo‘lganligi doro i ning tashqi siyosatida inobatga olinib, mil. avv. 519 (518) yilda doro i saklar (saka–tigraxauda)ga qarshi maxsus yurish qilgan. doro i xabar qiladi: «saklarga qarshi men sak yurtiga bostirib bordim, ularning o‘zlari cho‘qqi qalpoq kiyib yuradilar. men daryoga yetib keldim, daryo kemalaridan ko‘prik qilib, saklar yur¬tiga hujum qildim. ularning sardori – skunxa ismli odamni tutib, mening huzurimga keltirdilar. men o‘z xohishim bilan saklar yurtiga yangi boshliq tayin qildim. shundan so‘ng …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 12 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ahmoniylarning o‘rta osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi" haqida

ahmoniylarning o‘rta osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi 1. ahmoniylarning o‘rta osiyoni bosib olishi. 2. mahalliy aholining bosqinchilarga qarshi ozodlik uchun kurashi. to‘maris, shiroq qahramonligi. frada qo‘zg‘oloni. 3. ahmoniylarning o‘rta osiyoni ma’muriy-boshqaruv tartiblari. satrapliklar. 4. soliq undirish tartibi. iqtisodiy hayot. pul muomalasi. tayanch so‘zlar. siyosiy tarix, kurush, kir ii, kurushkat, tashqi bosqinlar, harbiy yurish, fors podsholigi, araks, to‘maris, qo‘zg‘olonlar, frada, dadadarshish, doro i, sak yurti, skunxa, shiroq, ma’muriy–harbiy shaharlar, uy–qo‘rg‘onlar, mudofaa devorlar, me’morchilik, moddiy manbalar, hunarmandchilik, ziroatchilik, “amudaryo xazinasi”, “uy qullari”, “vaysa”, “garda”, “kurtash”, madaniyat, din, persepol saroyi, hosildorlik, olovga sig...

Bu fayl DOCX formatida 12 sahifadan iborat (27,5 KB). "ahmoniylarning o‘rta osiyoga bostirib kirishi va hukmronligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ahmoniylarning o‘rta osiyoga bo… DOCX 12 sahifa Bepul yuklash Telegram