o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining shakllanishi va rivojlanishi

DOCX 11 pages 944.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 944.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu: o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. hozirgi ko‘rinishdagi aql-idrokli odamlar (kromanyonlar)ning shakllanishi. 2. so‘nggi palеolit davri odamlari yashagan makonlar. 3. o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining - ona urug‘i jamoasining shakllanishi va taraqqiyoti. 4. mеzolit (o‘rta tosh) davri. 5. diniy e’tiqodlar. tasviriy san’at. 1.hozirgi ko‘rinishdagi aql-idrokli odamlar (kromanyonlar)ning shakllanishi. so‘nggi paleolit davri qadimgi odamlarning zamonaviy jismoniy qiyofasi shakllanishida, ibtidoiy to‘dadan jamoaga o‘tilishida, tosh qurollar tayyorlashda yangi yutuqlar qo‘lga kiritilishida muhim ahamiyat kasb etgan davrdir. chunki, bu davrga kelib mehnat qurollari yasash texnikasida, ibtidoiy xo‘jalik shakllarida, qadimgi odamlarning yashash sharoiti hamda turmush tarzida, ularning ijtimoiy munosabatlarida, fikrlash va dunyoqarashida, jismoniy qiyofasida keskin o‘zgarishlar bo‘lib o‘tdi. fransiyaning tordoni viloyatidagi so‘nggi paleolit davriga oid kromanyon g‘orida qadimgi odam mozorning o‘rganilishi tufayli bu yerda baland bo‘yli (180 sm), miya kosasi hajmi zamonaviy insonga o‘xshash odam dafn etilganligi aniqlangan. olimlar g‘ordan topilgan odam skelet suyaklari qoldiqlari asosida uning tashqi qiyofasini tikladilar. kromanyon g‘orida …

2 / 11

n–kaltaligi, bosh suyagining shakli, yuz tuzilishi va boshqa belgilari bilan farqlangan. irqlarning shakllanishida tabiiy sharoit ham muhim ahamiyat kasb etgan. negroidlar afrikada, yevropoidlar yevropada, mongoloidlar osiyo hududlarida keng tarqalganlar. so‘nggi paleolit uzoq davom etgan qadimgi tosh asrining oxirgi bosqichi bo‘lib, nisbiy tarzda mil. avv. 40-12 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. so‘nggi paleolit davriga kelib qadimgi odamlar o‘rta osiyoning keng hududlariga tarqala boshlaydilar. bu davrda, ayniqsa uning so‘nggi bosqichida ularning turmush tarzida va mehnat qurollarida yangi unsurlar paydo bo‘ladi. qurollarning turlari ko‘payadi. ayniqsa, ovchilik bilan bog‘liq bo‘lgan nayzasimon o‘tkir paykonlar, turli pichoqlar, qirg‘ichlar va kesgichlar shular jumlasidandir. 2. so‘nggi palеolit davri odamlari yashagan makonlar. bu davr yodgorliklari muste madaniyati yodgorliklari madaniyatiga nisbatan kamroq o‘rganilgan. hozirgi kunga qadar o‘rta osiyoda bu davrga oid 30 dan ziyod makonlar ochilgan. samarqand (shaharning o‘zida), taqalisoy g‘or–makoni (samarqand viloyati), xo‘jag‘or (farg‘ona vodiysi), shug‘nov (pomir etaklari), bo‘zsuv va tuyabo‘g‘iz, ko‘lbuloq (toshkent viloyati), qorakamar (tojikiston), achisay (qozog‘iston) yodgorliklari …

3 / 11

rbidagi bo‘zsuv i makoni ham so‘nggi paleolit davriga oid ekanligi aniqlangan. samarqand shahrida 1939 yilda ochilgan yodgorlik mintaqadagi so‘nggi paleolit davriga oid dastlabki makon hisoblanadi. samarqand makoni ko‘p qatlamli bo‘lib bu qatlamlardan ko‘p sonli (7,5 ming) xilma-xil topilmalar topilgan. ular orasida qirg‘ichlar, kesgichlar, sixchalar, pichoqlar, ushatgichlar, boltalar kabilar bor. shuningdek, madaniy qatlamlardan gulxan qoldig‘i, ko‘mir parchalari va gulxan atrofidan hayvonlar hamda o‘simliklar qoldiqlari aniqlangan. bu topilmalar bu yerda yashagan qadimgi odamlarning ovchilik va termachilik bilan shug‘ullanganliklaridan dalolat beradi. takalisoy g‘ori samarqand viloyati hududida joylashgan bo‘lib, olimlar tomondan makonidan nukleuslar, qirg‘ichlar, tosh pichoqlar va turli hayvonlarning ko‘plab suyaklari topilgan. bu yerda yashagan qadimgi odamlarning asosiy mashg‘uloti ovchilikdan iborat bo‘lgan. so‘ngggi paleolit davridagi moddiy madaniyat o‘z xususiyatlari hamda tayyorlanish uslublari bilan ilgarigi davr tosh qurollariga nisbatan ancha takomillashadi. xususan, bu davrda keng tarqalgan tosh qurollar to‘g‘ri va uzun shaklda bo‘lib, ulardan asosan pichoq sifatida foydalanilgan. arxeologiya fanida ular pichoqsimon qurollar deb ataladi. …

4 / 11

boshladilar. ular endi faqat tog‘li hududlarda yashab qolmay vohalar bo‘ylab tarqalib, tekisliklarda, daryo va ko‘llar bo‘ylarida joylashadilar hamda qarindosh-urug‘chilik jamoalariga bo‘linadilar. natijada jamiyatda juft oilalar paydo bo‘ladi hamda ular ayrim urug‘larni birlashtirib urug‘ jamoasini tashkil etadilar. so‘nggi paleolit hayotdagi eng muhim xususiyati shundaki, bu davrda ibtidoiy to‘dadan urug‘chilik jamoasiga o‘tila boshlandi. so‘nggi paleolit davrida xo‘jalikni boshqarish, olovni saqlash ayollar zimmasida bo‘lgan. shu bois ham urug‘chilik tuzumiga asoslangan ibtidoiy jamoa - matriarxat (ona urug‘i jamoasi) deb atalgan. shuningdek bu davrga kelib hozirgi zamon qiyofasidagi odamning shakllanishi bir vaqtning o‘zida yevropoid, negroid va mongoloid irqlarining paydo bo‘lishiga olib kelgan edi. ular bir-birlaridan terisining rangi, soch va ko‘zlarining shakli hamda rangi, muskular va bo‘ylarining uzun-kaltaligi, bosh suyagining shakli, yuz tuzilishi va boshqa belgilari bilan farqlangan. irqlarning shakllanishida tabiiy sharoit ham muhim ahamiyat kasb etgan. negroidlar afrikada, yevropoidlar yevropada, mongoloidlar osiyo hududlarida keng tarqalganlar. so‘ngi paleolit davri uy-joylari. tiklangan. urug‘chilik (matriarxat) qadimgi jamiyat tarixining …

5 / 11

$aziy qozog‘istondan kopettog‘ etaklarigacha bo‘lgan hududlardan mezolit davri yodgorliklarining namunalari topib o‘rganilgan. machay (surxondaryo), obishir (farg‘ona vodiysi), markaziy farg‘ona, bo‘zsuv, qo‘shilish (toshkent), aydabol, jayronquduq (ustyurt), sulton uvays (quyi amudaryo o‘ng sohili), oshxona, chilchorchashma (tojikiston), darayi sho‘r (vaxsh vohasi) kabi o‘rta osiyodagi 50 dan ziyod yodgorliklar shular jumlasidandir. mezolit davriga xos bo‘lgan xususiyatlar, chegarasi va nomlanish borasida olimlar orasida ko‘plab bahs–munozaralar mavjud edi. chunonchi, bir guruh olimlar bu davrga qadimgi tosh asrining alohida bosqichi deb baho bergan bo‘lsalar, ayrimlari tosh asrining so‘nggi bosqichi degan fikrni bildirganlar. ammo, ko‘plab olib borilgan tadqiqotlar natijasida tosh qurollar shakli, qo‘llash va ishlash texnikasidagi o‘zgarishlar ilmiy o‘rganilib, yangi xususiyatlar aniqlandi hamda bu davr tosh asrining o‘rta bosqichi ekanligi e’tirof etildi. o‘rta tosh asrining quyi va yuqori chegaralarini belgilashda tadqiqotchilar geografik shart–sharoit, toshni qayta ishlash texnikasi va odamlarning turmush tarzi hamda mashg‘ulotlariga asosiy e’tibor qaratadilar. \ mezolit davri ixtirosi. o‘q-yoy. mezolit davriga kelib yer yuzidagi ulkan muzlikning …$

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining shakllanishi va rivojlanishi"

4-mavzu: o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining shakllanishi va rivojlanishi reja: 1. hozirgi ko‘rinishdagi aql-idrokli odamlar (kromanyonlar)ning shakllanishi. 2. so‘nggi palеolit davri odamlari yashagan makonlar. 3. o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining - ona urug‘i jamoasining shakllanishi va taraqqiyoti. 4. mеzolit (o‘rta tosh) davri. 5. diniy e’tiqodlar. tasviriy san’at. 1.hozirgi ko‘rinishdagi aql-idrokli odamlar (kromanyonlar)ning shakllanishi. so‘nggi paleolit davri qadimgi odamlarning zamonaviy jismoniy qiyofasi shakllanishida, ibtidoiy to‘dadan jamoaga o‘tilishida, tosh qurollar tayyorlashda yangi yutuqlar qo‘lga kiritilishida muhim ahamiyat kasb etgan davrdir. chunki, bu davrga kelib mehnat qurollari yasash texnikasida, ibtidoiy xo‘jalik shakllarida, qadimgi odamlar...

This file contains 11 pages in DOCX format (944.1 KB). To download "o‘zbеkiston hududida urug‘chilik jamoasining shakllanishi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbеkiston hududida urug‘chili… DOCX 11 pages Free download Telegram