falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

DOCX 15 pages 88.1 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 88.1 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

1 - mavzu: falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. ma’ruza rejasi: 1. falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzilmasi va funksiyalari. 2. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari. dunyoqarashning tarixiy shakllari: mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy va ilmiy dunyoqarash, ularning o‘zaro aloqadorligi hamda o‘ziga xosligi. 3. falsafa va fan mutanosibligi. ilmiy dunyoqarash va uning rivojlanish bosqichlari. falsafaning jamiyatdagi ahamiyati. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: dunyoni anglash, falsafa, dunyoqarash, olam-odam, mif, din, fan, umuminsoniy ma’naviy qadriyat, falsafa – fan, tadqiqot ob’ekti, predmeti, bahs mavzusi, muammolari, umumnazariy falsafiy fanlar, ontologiya, gnoseologiya, metodologiya, ijtimoiy falsafa, maxsus falsafiy fanlar, falsafaning umumbashariy mohiyati, falsafa fani funksiyalari, falsafa va fan, fanlar tasnifi. 1-savol bayoni: falsafa – umuminsoniy ma’naviy qadriyat. ma’lumki, falsafa insoniyat bilimi va ma’naviy hayotining qadimgi sohasi hisoblanadi. kishilar qadim zamonlardan boshlab insonni qurshab turgan olam, tabiat, borliq nima, ular qanday tuzilgan, insonning dunyoda tutgan o‘rni va roli qanday? kabi savollarga …

2 / 15

donolik) degan ma’noni anglatishi ta’kidlanadi. diogen laertskiy (eramiz ii asri oxiri - iii asr boshlari) so‘zlariga qaraganda, o‘zini birinchi marta faylasuf deb atagan kishi – yunon mutafakkiri va olimi pifagordir. faylasuflarning qanday ekanliklariga ta’rif berib, u shunday degan: «hayot o‘yinga o‘xshaydi: ba’zilar unga musobaqalashgani kelsa, ayrimlar savdolashgani, eng baxtlilari esa tomosha qilgani keladilar; hayotda ham xuddi shunday, ba’zilar qullar kabi shuhrat va boylikka o‘ch bo‘lib dunyoga keladi, vaholanki faylasuflar - faqat haqiqat uchun keladi»[footnoteref:1]. falsafa so‘zini pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan avlodga o‘tuvchi bilimdan inson o‘z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo‘li bilan olishi mumkin bo‘lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. [1: диоген лаэртский. о жизни, учениях и изречениях знаменитых философов. м., 1979. 334-б.] falsafa fanmi yoki ma’naviy faoliyat turimi, degan savolning qo‘yilganiga ancha bo‘ldi. ba’zi mutafakkirlar falsafa fanlarning fani, ya’ni barcha fanlar uchun umumiy metodologiya degan fikrni bildirsa, boshqalari bahslashuv …

3 / 15

soni komil atash mumkin emas. demak, falsafa ko‘p qirrali, umumiy ijtimoiy-ma’naviy bilimlar tizimidir. u ham fan, ham ijtimoiy ongning alohida o‘ziga xos nazariy shakli, dunyoqarashdir. falsafa konkret tarixiy davrlarda, sharoitlarda turli darajada rivojlangan yaxlit fan hisoblanadi. falsafa inson bilimlarining oddiy yig‘indisi emas, balki ularni aqliy umumlashtirish asosida shakllangan nazariy xulosalar tizimidir. inson falsafiy tafakkur orqali o‘z mohiyatini, borliqdagi o‘rnini anglaydi, ajdodlar qoldirgan meros, o‘zining, o‘z davrining amaliy, ilmiy yutuqlarini falsafiy umumlashtirib olamni bir-biri bilan bog‘langan, taraqqiyotda bo‘lgan jarayon sifatida anglaydi, istiqbol rejalarini belgilaydi. falsafa tafakkur madaniyati, insoniyat ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, ma’naviy taraqqiyoti tarixining umumlashgan ifodasidir. inson ma’naviy kamol topib, jamiyat, fan-texnika va texnologiyalar rivojlanib borgani sari falsafiy umumlashmalarga ehtiyoj ortadi. bu esa falsafaga yangicha, ijodiy yondoshish zaruratini tug‘diradi. falsafaga yangicha yondoshish – insoniyatning ko‘p ming yillik tarixiy taraqqiyoti jarayonida shakllangan, inson aqlu-zakovatining yetuk mahsuli bo‘lgan falsafiy meros va qadriyatlarni chuqur, xolisona o‘rganish, ularni davrimizning dolzarb muammolari bilan bog‘lab rivojlantirish, yangilanayotgan …

4 / 15

ning bir qismi bo‘lib, insonning o‘zi va borliq to‘g‘risidagi bir butun dunyoqarashi tizimidan iboratdir. o‘z mohiyati va mazmuniga ko‘ra falsafiy bilimlar umuminsoniy ma’naviy qadriyatlar tizimiga kiradi. falsafa inson muammosini o‘zining asosiy o‘rganish mavzusi hisoblab, uning o‘ziga, borliqqa munosabatini falsafaning bosh masalasi deb qaraydi, shu sababli uning asosiy maqsadi ham inson manfaatlariga xizmat qilishdan iboratdir. hozirgi zamon falsafasining nazariy manbasini insoniyat tomonidan yaratilgan barcha falsafiy ta’limotlar tashkil qiladi. uning asoslari, ildizlari esa shu paytgacha tabiiy-ilmiy, ijtimoiy-gumanitar fanlar qo‘lga kiritgan yutuqlarga borib taqaladi. falsafaning predmeti ba’zi falsafiy tizimlarda oliy bosh ibtido yoki birinchi sabab to‘g‘risidagi fan deb ta’riflanadi. masalan, qadimgi yunon faylasufi arastu ta’limotida, u «barcha mavjudotning ibtidosi va sabablari to‘g‘risidagi fan» deyilgan bo‘lsa, o‘rta osiyolik mutafakkir abu ali ibn sino falsafani «mutlaq borliq to‘g‘risidagi oliy fan» deb ta’riflagan. shu ma’noda, falsafa barcha fanlar rivojlanishiga asos bo‘ladigan va ulardan oziqlanadigan, ayni paytda ularning rivojlanish yo‘llarini belgilab beradigan umuminsoniy va universal ilm sohasidir. …

5 / 15

hga qiziqish uyg‘otadigan, mifologiya, din yoki fan javoblaridan qoniqmagan insonning o‘ziga ma’lum bilimlar va tajribaga, muayyan e’tiqod, ishonch va intuitsiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug‘diradigan har qanday ob’ektiv va sub’ektiv borliq falsafaning predmeti hisoblanadi. . boshqacha aytganda, inson o‘z qiziqishi ob’ekti haqida muayyan tasavvur hosil qilish maqsadida savol berishga asos bo‘lishi mumkin bo‘lgan hamma narsa falsafaning predmeti bo‘lishi mumkin. shu munosabat bilan u yoki bu odamning falsafiy qarashlari haqida va hatto uning falsafasi to‘g‘risida so‘z yuritish mutlaqo o‘rinli bo‘ladi va bunga biz kundalik hayotda tez-tez duch kelamiz. falsafa – butun olam (borliq)ning mohiyati haqidagi eng umumiy bilimlarni o‘zida ifodalab, insonning borliqqa bo‘lgan munosabatining metodologik asoslarini belgilab beradi, olam rivojlanishining eng umumiy qonunlari va muammolarini o‘rganadi hamda falsafiy dunyoqarashni shakllantiradi. falsafa fanining qonunlari, kategoriyalari, tamoyillari va falsafiy bilish metodlari shakllanishi uzoq tarixiy davrni o‘z ichiga oladi. ana shular orqali olamni, unda odamning o‘rnini falsafiy anglash imkoniyati …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

1 - mavzu: falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. ma’ruza rejasi: 1. falsafaning fan va dunyoqarashga doir mohiyati. falsafaning predmeti, asosiy masalalari, tuzilmasi va funksiyalari. 2. dunyoqarashning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari. dunyoqarashning tarixiy shakllari: mifologik va diniy dunyoqarash, falsafiy va ilmiy dunyoqarash, ularning o‘zaro aloqadorligi hamda o‘ziga xosligi. 3. falsafa va fan mutanosibligi. ilmiy dunyoqarash va uning rivojlanish bosqichlari. falsafaning jamiyatdagi ahamiyati. mavzuga oid tayanch tushuncha va atamalar: dunyoni anglash, falsafa, dunyoqarash, olam-odam, mif, din, fan, umuminsoniy ma’naviy qadriyat, falsafa – fan, tadqiqot ob’ekti, predmeti, bahs mavzusi, muammolari, umumnazariy falsafiy fanlar, ontologiya, gnoseologiya, metodologiya...

This file contains 15 pages in DOCX format (88.1 KB). To download "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning mohiyati va jamiyat… DOCX 15 pages Free download Telegram

falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

Similar files