falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli

PPTX 19 pages 60.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

презентация powerpoint falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1.dunyoqarash tushunchasi, uning mohiyati va mazmuni. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari. 3.falsafaning jamiyat hayotidagi funksiyalari. 4.falsafa fani taraqqiyotining asosiy bosqichlari. «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so‘zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan avlodga o‘tuvchi bilim va inson o‘z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo‘li bilan olishi mumkin bo‘lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. hozirgacha mavjud bilimlar oddiy mehnat qurollarini yasagan insonsimon mavjudotlarning (lot. homo habilis – uquvli odam) qadimgi manzilgohlari taxminan 3-5 mln yil oldin paydo bo‘lgan, degan xulosaga kelish imkonini beradi. arxeologik va ilmiy ma’lumotlarga ko‘ra, qaddini tik tutib yuradigan odam yoshi taxminan 1,5 mln yilni tashkil etadi. homo sapiens, ya’ni aqlli odamlar tipi atigi 40-60 ming yil oldin …

2 / 19

da ifodalab, insonning borliqqa bo‘lgan munosabatining metodologik asoslarini belgilab beradi, olam rivojlanishining eng umumiy qonunlari va muammolarini o‘rganadi hamda falsafiy dunyoqarashni shakllantiradi. insonda bilishga qiziqish uyg‘otadigan, mifologiya, din yoki fan javoblaridan qoniqmagan insonning o‘ziga ma’lum bilimlar va tajribaga, muayyan e’tiqod, ishonch va intuitsiyaga tayangan holda oqilona asoslangan javoblar berishga harakat qiladigan, savollar tug‘diradigan har qanday obyektiv va subyektiv borliq falsafaning predmeti hisoblanadi. falsafaning paydo bo’lishi va rivojlanishi haqida gapirishdan oldin inson dunyoqarashi haqida bilishimiz lozim.chunki falsafa ham inson dunyoqarashining bitta tarixiy shakli hisoblanadi. dunyoqarash – insonnning o‘zini qurshagan borliqqa va o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatga nisbatan yondashuvlar tizimi, shuningdek odamlarning mazkur yondashuvlar bilan belgilangan hayotiy ideallari, e’tiqodlari, bilish va faoliyat tamoyillari, qadriyat va mo‘ljallaridir. dunyoqarash – bu, avvalo, inson o‘zligini va dunyoni zaruriy ravishda anglashi, tushunishi, bilishi va baholashi natijasida yuzaga kelgan xulosalari, bilimlari asosida shakllangan tasavvur va qarashlar, nazariy xulosa va umumlashmalar tizimidir. dunyoqarashning tarkibiga nazariy tafakkurda mantiqiy jihatdan qayta ishlanib …

3 / 19

ish dunyoni sezish – bu o‘zini qurshagan dunyoni sezgilar yordamida hissiy idrok etishdir. bunda tuyg‘ular, kayfiyat dunyoni go‘yoki ranglarga bo‘yaydi, uning obrazini subyektiv, sof individual sezgilar orqali aks ettiradi. bundan dunyoni sezishning har xil, xususan optimistik, pessimistik, fojeaviy tiplari kelib chiqadi. dunyoni idrok etish – bu atrof borliqni ideal obrazlarda tasavvur qilishdir. dunyoni idrok etish to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri bo‘lishi, ya’ni borliqqa mos kelmasligi mumkin. bu holda borliq noto‘g‘ri tasavvur qilinadi yoki illyuziyalar, suv parilari, alvastilar, kentavrlar haqidagi tasavvurlarga o‘xshash fantaziyalar paydo bo‘ladi. dunyoni tushunish – insonning va uni qurshagan dunyoning mohiyatini aniqlash, shuningdek tabiatda yuz beruvchi voqealar va jarayonlarning o‘zaro aloqalarini tushunishga qaratilgan aqliy-bilish faoliyatidir. dunyoni sezish va qisman (elementar shakllarda) dunyoni idrok etish nafaqat insonga, balki hayvonlarga ham xos bo‘lsa, dunyoni tushunish esa faqat odamlarga xos xususiyatdir dunyoqarashning tarixiy shakllari. mifologik dunyoqarash falsafiy dunyoqarash diniy dunyoqarash. mifologiya ya’ni afsonaviy dunyoqarash – kishilik jamiyati taraqqiyotining ilk bosqichida paydo bo‘lgan bo‘lib, …

4 / 19

va xulosa chiqarishlar, mantiqiy isbot va raddiyalar asosida nazariy fikr yuritishlar orqali dunyoni, butun borliqni tushunish va tushuntirish, izohlash va baholash tufayli hosil bo‘lgan bilim va qarashlardir fan rivojlanishining asosiy bosqichlari. miloddan avvalgi i ming yillikdan xii asrgacha bo‘lgan davr ilk fan davridir. bu davrda asrlar mobaynida avloddan-avlodga o‘tib kelgan, hayot tajribasi va mehnat faoliyati jarayonida olingan amaliy bilimlar bilan bir qatorda juda umumiy va mavhum mushohadalarga asoslangan nazariyalar xususiyatiga ega bo‘lgan tabiat haqidagi dastlabki falsafiy tasavvurlar (naturfalsafa) vujudga kela boshlagan. ilmiy bilim kurtaklari naturfalsafa doirasida uning elementlari sifatida shakllangan. matematik, astronomik, tibbiy va boshqa masalalarni yechishda foydalaniladigan ma’lumotlar, usullar va metodlar jamlanishi bilan falsafada tegishli bo‘limlar vujudga kelgan va keyinchalik asta-sekin shakllanayotgan ayrim fanlar: matematika, astronomiya, tibbiyot va hokazolarga ajralib chiqgan. markaziy osiyo mutafakkirlari al-xorazmiy matematika, al-farg‘oniy astranomiya, al-beruniy meneralogiya va geografiya, ibn sino tibbiyot, mirzo ulug‘bek astranomiya, alisher navoiy adabiyot ilmi rivojiga munosib hissa qo‘shdi va ular ijodi …

5 / 19

700 – y), sankt-peterburgda (1724 – y), stokgolmda (1739 – y) va yevropaning boshqa poytaxt shaharlarida ilmiy akademiyalar ta’sis etiladi. bu akademiyalarning eng yirigi - london qirollik jamiyati bo‘lib, u tashkil etilgan paytda 55 a’zodan iborat bo‘lgan. parij fanlar akademiyasi 21 kishidan iborat tarkibda ish boshlagan. sankt-peterburg akademiyasining a’zolar shtatida dastlab 11 kishi belgilangan. xix asr oxiri xx asrning 70 yillar fani noklassik fan davri deb ataladi. bu davrda ko‘plab ayrim ilmiy fanlar vujudga keladi, ularda ulkan faktik material to‘planadi va tizimga solinadi. matematika, fizika, kimyo, geologiya, biologiya, psixologiya va boshqa fanlarda fundamental nazariyalar yaratiladi. texnika fanlari vujudga keladi va moddiy ishlab chiqarishda yanada sezilarliroq rol o‘ynay boshlaydi. fanning ijtimoiy roli ortadi, uning rivojlanishi o‘sha davr mutafakkirlari tomonidan ijtimoiy taraqqiyotning muhim omili sifatida e’tirof etiladi. 1825 – yilda nemis kimyogari y. libix ilmiy laboratoriya tashkil qiladi va u olimga ko‘p miqdorda daromad keltira boshlaydi. xix asr oxiriga kelib bunday laboratoriyalar …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli"

презентация powerpoint falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli. reja: 1.dunyoqarash tushunchasi, uning mohiyati va mazmuni. 2.dunyoqarashning tarixiy shakllari. 3.falsafaning jamiyat hayotidagi funksiyalari. 4.falsafa fani taraqqiyotining asosiy bosqichlari. «falsafa» tushunchasi yunoncha phileo – sevaman va sophia – donolik so‘zlaridan kelib chiqqan bo‘lib, mazkur atamaning dastlabki ma’nosini donolikka muhabbat deb talqin qilish mumkin. falsafa so‘zini ilk bor qadimgi yunon mutafakkiri pifagor miloddan avvalgi vi asrda tayyor holda (afsonalar, rivoyatlar, an’analar orqali) avloddan avlodga o‘tuvchi bilim va inson o‘z aqliga tayanib, mushohada yuritish va borliqni tanqidiy tushunish yo‘li bilan olishi mumkin bo‘lgan bilimni farqlash maqsadida ishlatgan. hozirgacha mavjud bili...

This file contains 19 pages in PPTX format (60.7 KB). To download "falsafaning mohiyati va jamiyat taraqqiyotidagi roli", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafaning mohiyati va jamiyat… PPTX 19 pages Free download Telegram