ta’limni tashkil etish shakllari va ularning didaktikada rivojlanishi

DOCX 9 pages 34.3 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.3 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

mavzu: ta’limni tashkil etish shakllari va ularning didaktikada rivojlanishi reja: · ta’limni tashkil etish shakllari · ta’lim didaktikada rivojlanishi jaxon pedagogik fani va amaliyotida ta’limni tashkil etishning turli shakllari mavjud. jamiyat rivojining xar bir yangi boskichi ta’limni tashkil etishga uz ta’sirini utkazadi. ayni vaktda ta’limning kuyidagi shakllari ajratib kursatiladi: individual, individual-guruxli, sinf-dars, leksion-seminarli va sinfdan tashkari, auditoriyadan tashkari, maktab va maktabdan tashkari. ular o’quvchilarni kamrab olishi, o’quvchilar faoliyatini tashkil etishi, jamoaviy va individual shakllarining nisbatlari, mustakilligi darajasi va o’qish jarayoniga raxbarlik kilish xususiyatlari kabi belgilariga kura kuyidagi uch asosiy turga ajratiladi: individual; sinf-darsli; ma’ruza-seminarli. qadim zamonlarda mavjud bulgan o’qitishning eng kadimgi shakli ta’limning individual shakli xisoblanadi. xayotiy tajribalarni ajdodlardan-avlodlarga uzatish ibtidoiy jamiyatda yuzaga kelgan. yozuv paydo bulishi bilan kavm boshligi turli belgilar yordamida uzining tajribalarini yoshlarga urgatgan. o’qituvchii va o’quvchining bevosita va individual alokasiga misol sifatida repetitorlikni kursatish mumkin. o’qishni tashkil etishning individual shakli antik davr va urta asrlarda yagona …

2 / 9

nligi (o’qituvchiining vazifasi o’quvchiga topshirik berish va uni bajarilishini tekshirishdan iborat); boshqa o’quvchilar bilan xamkorlikda ishlash imkoniyati cheklanganligi (bu xolat ijtimoiylashishi jarayoniga salbiy ta’sir kursatadi); jamoada ishlash tajribasining shakllanmasligi. mazkur sabablar xvi asrdan boshlab individual o’qitish usulining axamiyati pasayib, uning urnini ta’limning individual-guruxli shakli egallashiga imkon berdi. ta’limning individual-guruxli shaklidagi yevropada xvi asrda keng foydalana boshladilar. markaziy osiyo davlatlarida bu usuldan kadim davrlarda xam foydalanganlar. bunga avesto davri misol bula oladi, bu davrda o’quvchilar uchun asosiy o’quv kullanma zardushtiylikning mukaddas manbai “avesto” (eramizdan avvalgi vii-xvi asrlar) bulib kelgan. avesto davri jamiyatidagi maktablarda individual o’qitish jamoali o’qitish bilan birga olib borilar edi. o’qituvchii “avesto” kitoblaridan birini ochadi va o’quvchilar navbatma-navbat kelib ovoz chikarib ukiydilar, keyin esa xamma birgalikda ukilganni takrorlaganlar, mashklarni maxsus taxtachalarda yozganlar. akliy mashklar o’qituvchiining o’quvchi bilan erkin suxbati davomida olib borilgan. jismoniy tarbiyalash individual va jamoali mashgulotlar shaklida amalga oshirilgan. jismoniy tarbiyaning maksadi yoshlarni xarbiy xizmatga tayyorlashdan iborat …

3 / 9

un uzaro musobakalashish istagi rivojlanadi, ular bolaning o’qishi yaxshilanishiga yordam beradi. 2) uzaro suxbatlarda o’quvchilar kitobdan o’qish yoki kattalardan eshitgan kizikarli ma’lumotlarni bir-birlariga aytib beradilar; 3) bolalar birgalikda yigilganlarida bir-birilari bilan dustlashadilar va bir-birlarini xurmat kiladilar; ular fakatgina musobakalashmaydilar, balki bir-birlariga o’quv materiallarini uzlashtirishda yordam beradilar; bu bilan bolalar magrurlanadilar, bir-birlaridan yaxshi odatlarni urganadilar2. burxoniddin zarnuji (xii asr) «bilim olish yulida o’quvchiga maslaxatlar» nomli uzining ilmiy asarida dars olib borish buyicha tavsiyalar beradi. uning kup yillik dars utish tajribalari asosida mazkur ilmiy asar yaratilgan va xx asrgacha uziga xos pedagogika darsligi sifatida markaziy osiyo madrasalarida foydalanilib kelingan. asarda maktabda dars taxminan bir soatlar davom etishi kerakligi yoziladi. o’qituvchii maktabda darsga tushinish va uzlashtirish mumkin bulgan o’quv materiallarini tanlab olishi, darsda urganilagandigan materiallarni tushuntirib berishi kerak. o’quv materiali shunday tanlanishi kerakki, u ikki marotaba takrorlanganda uzlashtirilsin. shuning uchun u katta matnlarni kismlarga bulish va boshqa darslarda uni albatta takrorlashni taklif etadi1. …

4 / 9

r. muxammad taragay ulugbek va uning izdoshlari tomonidan matematika, metafizika, astronomiya, georafiya, tarix fanlaridan yangi darsliklar yaratildi, bu darsliklar oddiy va tushunarli shaklda yozilgan. lekin “jamoa” usulida xam uzining salbiy tomonlari bulgan. jamoa usulida xx asr maktabida mashxur bulgan guruxli-laboratoriya metodida bulgani kabi uzlashtirishni individual xususiyati xisobga olinmagan. yaxshi uzlashtirmagan ba’zi shogirdlar xam ilgorlar katorida bir kullanmani urganishdan boshqasini urganishga uz-uzidan utavergan, kerakli bilimni egallay olmagan xolda madrasani bitirib chikadilar2. individual-guruxli shaklining mazmuni mashgulotlarni o’qituvchii bir o’quvchi bilan emas, balki tayyorlik darajasi turlicha bulgan turli yoshdagi bolalar guruxi bilan olib borishidan iborat edi. o’qituvchii navbat bilan xar bir o’quvchidan utilgan materialni suraydi, yangi savollarni tushuntiradi, mustakil ishlash uchun individual topshiriklar beradi, kolgan bolalar uz ishlari bilan shugullanadilar. o’qishni bunday tashkil etishda bolalar mashgulotlarga yilning turli davrlarida xamda kunning turli vaktlarida kelishlari mumkin bulgan. xv va xvi asrlar davomida yevropada ishlab chikarishning rivojlanishi kuzatildi. ushbu uzgarishlar bolalarga ta’lim berishning ommaviy shakli …

5 / 9

gan bulsada bugungi kunda xam keng kulamda kullanilib kelinmokda. sinf-dars tizimining mazmuni o’quv ishlarini tashkil etish uziga xos shakli sifatida kuyidagilarda iborat: bir xil yoshdagi va taxminan bir xildagi tayyorgarlik darajasiga ega bulgan o’quvchilar sinfni tashkil etadi. bu sinf maktabda o’qishning umumiy davriga asosan doimiy tartibini saklab koladi; sinf faoliyati yagona yillik reja va dastur asosida, doimiy dars jadvali buyicha tashkil etiladi, buning natijasida bolalar maktabga yilning bir vakti va oldindan belgilangan kun soatlarida kelishlari kerak buladi.; mashgulotlarning asosiy birligi dars xisoblanadi; dars odatda bir fan yoki mavzuga bagishlangan buladi, shu bois o’quvchilar sinfda bitta material ustida ishlaydilar; darsda o’quvchilarning ishiga o’qituvchii raxbarlik kiladi, u uz fani buyicha o’qish natijalari, xar bir o’quvchini aloxida bilimini baxolaydi va yil oxirida o’quvchini keyingi sinfga utishi xakida karor kabul kiladi. sinf-dars tizimi k.d. ushinskiy tomonidan yanada rivojlantiriladi. u bu shaklning xamma ustunliklarini ilmiy asoslab berdi. dars, ayniksa, uning tashkiliy kurilishi va tipologiyasining ixcham …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta’limni tashkil etish shakllari va ularning didaktikada rivojlanishi"

mavzu: ta’limni tashkil etish shakllari va ularning didaktikada rivojlanishi reja: · ta’limni tashkil etish shakllari · ta’lim didaktikada rivojlanishi jaxon pedagogik fani va amaliyotida ta’limni tashkil etishning turli shakllari mavjud. jamiyat rivojining xar bir yangi boskichi ta’limni tashkil etishga uz ta’sirini utkazadi. ayni vaktda ta’limning kuyidagi shakllari ajratib kursatiladi: individual, individual-guruxli, sinf-dars, leksion-seminarli va sinfdan tashkari, auditoriyadan tashkari, maktab va maktabdan tashkari. ular o’quvchilarni kamrab olishi, o’quvchilar faoliyatini tashkil etishi, jamoaviy va individual shakllarining nisbatlari, mustakilligi darajasi va o’qish jarayoniga raxbarlik kilish xususiyatlari kabi belgilariga kura kuyidagi uch asosiy turga ajratiladi: individual; sin...

This file contains 9 pages in DOCX format (34.3 KB). To download "ta’limni tashkil etish shakllari va ularning didaktikada rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: ta’limni tashkil etish shakllar… DOCX 9 pages Free download Telegram