ta'limni tashkil etish tur va shakllari

DOCX 11 pages 40.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 40.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

14- мавзу: ўқитишни ташкил этиш турлари ва шакллари асосий саволлар: таълимни ташкил этиш шакллари ту-шунчаси ва таълим турлари. дарснинг турлари ва тузилиши. ностандарт дарслар. таълимни ташкил этиш нинг ёрдамчи шакллари. ўқитувчининг дарсга тайёрланиши. таянч тушунча ва иборалар: дарс, догматик ўқитиш, муаммоли таълим, мужасссамлаштириш, ривожлантирувчи таълим, мустақил таълим, ҳамкорлик таълими, индивидуал таълим, фаол ўқитиш, компютер таълими, дастурий таълим, модул таълими, фаол ўқитиш. 1-савол баёни. дидактик ғоялар (тизимлар) тарихий тараққиёт жараёнида янги ғоялар билан бойиб давр талабига мос келувчи тизимларга айланади. дидактик тизимларнинг кетма-кетлиги ўқитиш назарияси ва амалиётининг умумий қонуниятидир. таълим турлари (юнонча «спеcиес» алоҳида, ўзига хос хусусиятга эга) ўқув жараёнини ташкил этиш ва амалга оширишга нисбатан турлича ёндашувдир. педагогик тизимларнинг асосий турлари қуйидагилардир: 1. архаик (ибтидоий); 1. қадимги (шумер, миср, хитойда эрамиздан аввалги учинчи минг йиллик); 1. авестий (бақтрия, суғдиёна, хоразмда – эрамиздан авв. vii-vi асрлар); 1. юнон (эллинс, рим-юнон, рим – эрамиздан авв. v-i асрлар); 1. ўрта аср (догматик, схоластик …

2 / 11

тиш муҳим йўналиш ҳисобланган. “авесто”да баркамол шахс образи ҳақида аниқ тасаввурлар ифода этилган. мунтазам ўқитишнинг илк тури қадимги юнон файласуфи сукрот (эрамиздан аввалги 469-399 эр. авв. йиллар) ва унинг ўқувчилари томонидан кенг қўллаган ёрдамчи саволларга жавоб топиш методи ҳисобланади. бу метод суқротча суҳбат методи номини олган. ўқитувчи (файласуф) ўқувчида қизиқиш, билишга интилишни уйғотадиган саволдан фойдаланади, мулоҳаза юритиш асосида ўқувчини воқеа-ҳодисаларнинг моҳиятини идрок этишга ундайди. ўқитувчининг мулоҳазаси кўпинча риторик саволларни муҳокама қилиш билан тўлдирилиб турилади. суқротча суҳбатлар бир ёки бир неча ўқувчилар иштирокида ташкил этилади. догматик ўқитиш – жамоа асосида идрок этиш фаолиятининг илк тури бўлиб, ўрта асрларда кенг тарқалган. ўрта асрларда ғарбий европада догматик ўқитишда лотин тили, марказий осиё мамлакатларида эса араб тили етакчи ўрин тутган. мусулмон педагогик концепцияси сезиларли интеллектуаллик хусусиятига эга бўлган. комилликка билимларидан фаол фойдалана оладиган одамгина эришиши мумкин деб ҳисобланган. “ҳақиқий ғоялар” (абу али ибн сино. «донишнома» ,«билимлар китоби»), ҳақиқий билимларни ўзлаштиришга икки тўсиқ халақит қилади: …

3 / 11

ърифий марказларининг ривожланиши хv-vii асрларга тўғри келган. мадрасаларда ўқитиш форс тилларида олиб борилган. талабалар мажбурий тарзда араб тилини ҳам ўрганганлар. ўқув режасига грамматика, қуръон, ҳадис, риторика, логика, метафизика, геология, адабиёт, ҳуқуқшунослик каби фанлар кирган. ўқитиш асосан оғзаки шаклда олиб борилган. бироқ талабалар фойдаланган ўқув адабиётлари аста-секин анча кўп қиррали, турли-туман бўлиб боради. мактаб таълими эркаклар учун мўлжалланган. аммо ҳар бир бадавлат оила қиз болани ўқитиш учун уйга ўқитувчини таклиф этган. догматик ўқитиш ўрнига аста-секин ўқув жараёнида кўргазмалиликни кенг жалб этиш натижасида тушунтириш, тушунтириш-намойиш этиш каби таълим шакллари қўлланила бошланди. айни вақтда республика ҳудудида фаолият юритаётган замонавий таълим муассасаларида таълимнинг энг муҳим қуйидаги уч туридан фойдаланилмоқда: 1. тушунтирувчи-намойиш этувчи таълим (у анъанавий ёки ахборот берувчи таълим ҳам деб аталади); 1. муаммоли ўқитиш; 1. дастурлаштирилган таълим ёки компьютерли ўқитиш. бугунги кунда ўрта асрда кенг қўлланилган таълим турлари – догматик ва схоластик ўқитиш элементлари ҳам сақланиб келинмоқда. тушунтирувчи-намойил этувчи таълим номидан моҳияти англаниб …

4 / 11

и ўқувчиларни фаол идрок этиш фаолиятига жалб этиш бир неча босқичлардан иборат бўлади. улар кетма-кет тартибда ва комплекс амалга оширилиши керак. бундай ўқитишда муаммоли вазиятни яратиш муҳим босқич ҳисобланади. бундай вазиятда фикрлаш жараёнида қийинчилик ҳис этилади. ўқув муаммоси бир қадар қийин, лекин ўқувчиларнинг кучи этадиган бўлиши керак. муаммони илгари суриш билан биринчи босқич якунланади. муаммони ҳал этишнинг кейинги босқичида ўқувчилар савол бўйича мавжуд муаммони кўриб чиқадилар, таҳлил қиладилар, жавоб топиш учун уларнинг етарли эмаслигини аниқлайдилар ва этиш маётган ахборотни топишга интиладилар. учинчи босқич муаммони ечиш учун зарур бўлган билимларни турли усуллар билан эгаллашга қаратилган. у ҳаёлига бирдан фикр келиши билан якунланади (“мен нима қилишни биламан!”). шундан кейин муаммони ҳал этиш, олинган натижаларни текшириш, дастлабки гипотеза билан солиштириш, олинган билимлар, малакаларни тизимлаштириш ва умумлаштириш босқичлари келади. муаммоли топшириқлар саволлар, ўқув масалалари, амалий вазиятлардан иборат бўлиши мумкин. муаммоли саволда излаш ва жавоблар турли вариантлари кўзда тутилади, яъни, олдиндан тайёр жавоб бу ерда …

5 / 11

ўқишга қизиқишни уйғотиш, маҳсулдор фикрлашини ривожлантириш, ўқитишнинг мустаҳкам ва амалий натижалари. камчиликлари ўқувчилар идрок этиш фаолиятларини бошқаришнинг қийинлиги, муаммони қўйиш ва ҳал этиш учун кўп вақт сарфланиши, муаммоли вазиятни яратиш ва мустақил ечиш имкониятини ҳар бир ўқувчига тақдим этишнинг қийинлиги билан белгиланади. дастурий таълим (дастурлаштирилган ўқитиш) ҳаракат (операция)лар кетма-кетлиги тизимини ифодаловчи, уларни бажариш илгаридан режалаштирилган натижага олиб келувчи “дастур” терминидан келиб чиқади. ушбу турнинг асосий мақсади ўқув жараёнини бошқаришни яхшилашдан иборат. бундай ўқитиш асосини кибернетик ёндошиш ташкил этади. унга биноан ўқитиш мураккаб динамик тизим сифатида қаралади. дастурий таълим янги дидактик, психологик ва кибернетик ғоялар асосида хх асрнинг 60-йиллари бошларида юзага келди. у ўқувчининг билим эгаллаши йўлида ҳар бир қадамни назорат қилишга имкон берадиган ва шунинг асосида ўз вақтида ёрдам кўрсатиш, қийинчиликларини олдини олиш, қизиқишини йўқотмаслик ва салбий оқибатларнинг олдини олишга имкон берувчи ўқув жараёнининг технологиясини яратишга йўналтиради. дастурий таълимнинг асосий хусусиятлари қуйидагилардан иборат: 1. ўқув материалининг алоҳида қисмларга ажратилиши; 1. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ta'limni tashkil etish tur va shakllari"

14- мавзу: ўқитишни ташкил этиш турлари ва шакллари асосий саволлар: таълимни ташкил этиш шакллари ту-шунчаси ва таълим турлари. дарснинг турлари ва тузилиши. ностандарт дарслар. таълимни ташкил этиш нинг ёрдамчи шакллари. ўқитувчининг дарсга тайёрланиши. таянч тушунча ва иборалар: дарс, догматик ўқитиш, муаммоли таълим, мужасссамлаштириш, ривожлантирувчи таълим, мустақил таълим, ҳамкорлик таълими, индивидуал таълим, фаол ўқитиш, компютер таълими, дастурий таълим, модул таълими, фаол ўқитиш. 1-савол баёни. дидактик ғоялар (тизимлар) тарихий тараққиёт жараёнида янги ғоялар билан бойиб давр талабига мос келувчи тизимларга айланади. дидактик тизимларнинг кетма-кетлиги ўқитиш назарияси ва амалиётининг умумий қонуниятидир. таълим турлари (юнонча «спеcиес» алоҳида, ўзига хос хусусиятга эга) ўқув...

This file contains 11 pages in DOCX format (40.8 KB). To download "ta'limni tashkil etish tur va shakllari", click the Telegram button on the left.

Tags: ta'limni tashkil etish tur va s… DOCX 11 pages Free download Telegram