elektromagnit to’lqin tenglamasi

DOCX 11 pages 163.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 163.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: elektromagnit to’lqin tenglamasi reja: 1. elektromagnit toʻlqinlar 2. elektromagnit to’lqin tenglamasi 3. электромагнит тўлкин энергияси. умов-пойтинг вектори. 4. xulosa электромагнит тўлқинлар - вақт бўйича даврий ўзгарадиган электромагнит майдон (ўзаро боғланган е электр ва н магнит майдонлар)нинг фазода чекли тезлик билан тарқалиш жараёни. ўзгарувчи индуксия оқими уюрма электр майдонни, у эса, ўз навбатида, уюрма магнит майдонни уйғотади. тарқалаётган электромагнит майдон электромагнит тўлқинлар дейилади. электромагнит тўлқинлар кўндаланг тўлқинлар бўлиб, вакуумда с=3*108 м/с тезлик билан тарқалади. электромагнит тўлқинлар хоссаларига у тарқалаётган муҳит сезиларли таьсир коўрсатади. электромагнит тўлқинлар бошқа ихтиёрий тўлқинлар каби синиши, тўла ички қайтиши, дисперсия, интерференсия, дифраксия ҳодисаларига учраши мумкин. электромагнит тўлқинларнинг барча хусусиятлари, уларнинг уйгғониш ва тарқалиш қонунлари максвелл тенгламалари ёрдамида тоўла тавсифланади. биз соддалик учун ясси электромагнит тўлқинларни қараймиз. н ва е нинг ўзгариши ёки тебраниши z ўқига перпендикуляр йўналишда рўй беришини билдиради. бундан электромагнти тўлқинларнинг кўндаланг эканлигини хулоса қилиш мумкин. фараз қилайлик, барча электр майдон ўқлардан фақат бири …

2 / 11

тенгламасиги мувофиқ ( бу тенгламадан х ва t бўйича иккинчи тартибли ҳосила ) тенгламаларимиз қуйидагича бўлади. (20.3) шундай қилиб, иккала майдон ех ва ну бир хил тенгламага бўйсунади, ва z ўқи бўйича тезлик билан тарқалади. эркин фазода бу тезлик ёруғлик тезлигига тенг, яъни , бу ерда маълум катталик. бу тенгламаларнинг ечими қуйидагича бўлади: (20.4) бу ерда е0 ва н0 - е ва н нинг майдонларининг амплитудалари. биз электромагнит тўлқинни (20.2) график равишда (расм 20.1) тасвирладик. тўлқиннинг тарқалиш йўналиши ҳамма вақт e*h векторининг йўналиши билан мос келади. бу ҳолда e*h вектори ехну катталикка эга бўлади ва z ўқи бўйича йўналган. бу вектор кўпайтма ўлчамликка эга бўлади. e*h вектор кўпайтмага пойтинг вектори дейилади ва у энергия оқимининг зичлигини ифодалайди. электромагнит тўлкин энергияси. умов-пойтинг вектори. электростатик ва магнитостатик майдон энергия зичликлари ва га тенг эди. электромагнит майдонида электр ва магнит майдонларининг энергия зичликлари ҳам ҳар бир нуқтада ўзгаради ва у қуйидагига тенг. е …

3 / 11

жихатдан энергия оқим зичлигини вақт буйича уртачасини билиш керак бўлади ёки интенсивлик i s энергия. зичгилигига пропорционал бўлади. буни қуйидагича кўрсатиш мумкин: синус квадратнинг ўртачаси 1/2 тенг, (20.5) формулани ҳисобга олсак, (20.8) шундай қилиб, интенсивлик амплитуданинг квадратига пропорционал бўлади ( бу ҳар қандай физик табиатдаги тўлқинлар учун уринлидир). б) электромагнит энергия оқими зичлиги ёки пойтинг векторини расм 19.1 да кўрсатилган хол учун қараб чиқамиз. схемада конденсатор u кучланишгача зарядланди. конденсатор оралиғи диэлектрик билан тўлдирилган. зарядлаш вақтида конденсатор орқали ток ўтади. таҳлил шуни кўрсатдики пойтинг вектори диэлектрик эгаллаган ҳажмнинг ичига қараб йўналган бўлади. конденсатор сиғими , у вақтда зарядланган конденсатор энергияси ва электростатик энергия кўринишида запасга эга бўлади. лекин бўлгани учун, (20.9) шундай қилиб, конденсатордаги энергия зичлиги () бўлган энергия запаси экан, бу эса зарядланиш вақтида ҳосил бўлган энергия оқими билан боғлангандир. конденсаторни зарядлаш жараёнида пойтинг вектори конденсатор ҳажми ичига қараб йўналган. зарядлаш охирида унинг энергияси тўла равишда электростатик бўлади. в) …

4 / 11

бундай дипол электромагнит тўлқин чиқариши керак. агар нурланиш тўлқин узунлиги диполнинг ўлчамидан катта бўлса, (), у вақтда диполни элементар деб қараш мумкин. элементар диполнинг нурланиши билан биз турли хил масалаларда дуч келамиз: оптикада, атомлар томонидан ёруғликнинг чиқариш процесси; радиофизикада - радиотўлқинларнинг энг содда антенна томонидан нурлантирилиши. нурланиш назарияси умумий физика курсидан ташқарига чиқади. шунинг учун биз элементар диполнинг нурланиш манзарасини қараб чиқамиз. дипол яқинида тўлқин характерга эга бўлмаган ўзгарувчан электромагнит тўлқин ҳосил қилади. лекин узокрок соҳада тўлқин зонаси деб аталган соҳа вужудга келади (расм 20.5). бу соҳанинг диполдан кузатилаётган нуқтагача масофаси r тўлқин узунлигидан жуда катта бўлиши керак. () ана шундай монохроматик частота билан тарқалаётган тўлқиннинг асосий хоссаларини қараб чиқамиз. 1. е ва н векторларининг қандайдир радиал йўналиши бўйича тарқалиши ясси тўлқинлардек бўлади ( координата х - r га алмаштирилади) , (20.14) интенсивликнинг бурчак буйича тақсимланиши расм 20.4 да кўрсатилган. интенсивликнинг тақсимланиш қонуни жуда содда: (20.15) бу ерда - бурчак. …

5 / 11

лишда максимал (=/2 sin =1) ва дипол ўқи йўналишида нолга тенг бўлади. (=0 ва =, sin=0.) учинчидан, интенсивлик частотага жуда кучли боғланган бўлади ( w4). радио эшиттиришда шу сабабдан юкори частота ишлатилади ( w 105107). xulosa shunday qilib elektromagnit to’lqin olamdagi eng kata tezlik bo’lib vakuumda 3*105 km/s tezlikda tarqaladi muhitda esa ε qiymatiga mos ravishda kamayadi. elektromagnit to’lqin tezligi uning chastotasi va to’lqin uzunligining ko’paytmasiga teng bo’lgani uchun chastotasi ortgansari to’lqin uzunligi kamayib boradi va shunga yarasha uning energiyasi ham ortib boradi.elektromagnit to’lqin chastotasi ortib borishi natijasida radioto’lqin diapazonidan optik diapozonga qarab silydi. siljish tokining kashf qilinishi maksvellga elektr va magnit hodisalarining yagona nazariyasini yaratish imkonini beradi. maksvell nazariyasining asosiy natijasi yorug‘lik tezligida tarqaluvchi elektro-magnit to‘lqinlar mavjudligining isbot qilinishi edi. bu to‘lqinlarning xossalarini nazariy tekshirish maksvellni yorug‘likning elektromagnit nazariyasini yaratishga olib keladi. nazariyaning asosini maksvell tenglamalari tashkil qiladi. mexanikada nyuton qonunlari, termodinamikada asosiy qonunlar qanday ahamiyatga ega bo‘lsalar, elektromagnetizmni …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektromagnit to’lqin tenglamasi"

mavzu: elektromagnit to’lqin tenglamasi reja: 1. elektromagnit toʻlqinlar 2. elektromagnit to’lqin tenglamasi 3. электромагнит тўлкин энергияси. умов-пойтинг вектори. 4. xulosa электромагнит тўлқинлар - вақт бўйича даврий ўзгарадиган электромагнит майдон (ўзаро боғланган е электр ва н магнит майдонлар)нинг фазода чекли тезлик билан тарқалиш жараёни. ўзгарувчи индуксия оқими уюрма электр майдонни, у эса, ўз навбатида, уюрма магнит майдонни уйғотади. тарқалаётган электромагнит майдон электромагнит тўлқинлар дейилади. электромагнит тўлқинлар кўндаланг тўлқинлар бўлиб, вакуумда с=3*108 м/с тезлик билан тарқалади. электромагнит тўлқинлар хоссаларига у тарқалаётган муҳит сезиларли таьсир коўрсатади. электромагнит тўлқинлар бошқа ихтиёрий тўлқинлар каби синиши, тўла ички қайтиши, дисперсия, интер...

This file contains 11 pages in DOCX format (163.5 KB). To download "elektromagnit to’lqin tenglamasi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektromagnit to’lqin tenglamasi DOCX 11 pages Free download Telegram