shaxsning psixik bilish jarayonlari. diqqat haqida tushuncha

DOCX 15 pages 98.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 98.4 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

6-mavzu: shaxsning psixik bilish jarayonlari. diqqat haqida tushuncha. 1.diqqatning fiziologik asoslari. 2.diqqatning turlari. 3.diqqatning asosiy xususiyatlari. 4.diqqatsizlik va uning psixokorrektsiyasi. 5.sezgi va ularning turlari, o'ziga xos xususiyatlari. 6.idrok va uning fiziologik asoslari. 7.idrokning xususiyatlari va fenomenlari. 8.xotira va boshqa psixik jarayonlarning o'zaro bog'liqligi. 9.xotira tushunchasi. 10.xotira nazariyalari. 11.mnemik jarayonlar. 12.psixik bilish jarayonlari psixodiagnostikasi. xotira va mnemik jarayonlar individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. bunda xotira – atrof-muhitdagi narsa va hodisani bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv va aktiv (faol) holda, reproduktiv va produktiv tarzda, verbal va noverbal shaklda, mantiqiy va mexanik yo‘l bilan aks ettiruvchi esda olib qolish, esda saqlash, qaytadan esga tushirish, unutish hamda tanish, eslashdan iborat psixik jarayon ya’ni taassurotlarni ijodiy qayta ishlashga yo‘naltirilgan mnemik (yunon. “mnema” - xotira) faoliyat sifatida namoyon bo‘ladi. xotira obrazli qilib tushuntirilganda, psixikaning “tanasi” sifatida e’tirof etiladi. chunki insonning psixik …

2 / 15

yon sifatida hodisalarni yaxlit bir tizimga keltirishimizni amalga oshiradi. tasavvur idrok qilingan narsa va hodisalarning obrazi miyamizda qayta tiklanishiga yordam berib, u hissiydan aqliy bilishga o‘tishga vositachilik rolini o‘taydi. tafakkur o‘zlashtirilayotgan ob’ektning ichki, yashirin tomonlarini umumlashtirib, bilvosita aks ettirib, muayyan fikr, g‘oya, mulohaza, faraz, taxminlarni nutq orqali ifoda etishni ta’minlaydi. xayol idrok qilinmagan narsa va hodisalarning obrazini miyamizda aks etishi orqali xotirani ma’lumotlar bilan boyitadi. shunday qilib, xotira shaxs psixik faoliyatining eng muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib hisoblanadi. tabiatda va jamiyatda namoyon bo‘ladigan har qanday toifadagi psixik hodisa o‘zining tarkibiga kiruvchi har bir qismni muayyan tartibda o‘zaro bog‘langan tarzda saqlab qolinishini talab etadi. turli ko‘rinishga ega bo‘lgan “bog‘lanish”ga imkoniyat yoki shart-sharoit vujudga kelmasa, u holda rivojlanish ham bo‘lmas edi, chunki i.m.sechenov iborasi bilan aytganda, kishi “chaqaloqlik holatida” mangu qolib ketgan bo‘lardi. psixologiya fanida xotiraning xilma-xil nazariyalar ishlab chiqilganligi hamda original, innovatsion g‘oyalar ilgari surilganligi ma’lumdir. bu nazariyalar negizida xotira jarayonlarining …

3 / 15

amchiligi prinsipini qarama-qarshi qilib qo‘yadi. mazkur ta’limot bog‘lanishlar hosil bo‘lishining negizini shakliga o‘xshashligi bo‘yicha miyadagi izlarning aynan o‘xshaydigan tarzda tuzilishini ham belgilaydigan ma’lumotning tashkil etilishini ilgari suradi. freydizm nazariyasi asoschilarining fikricha, ma’lumot shaxs ehtiyoji, qiziqishi, motivi, motivatsiyasi, emotsiyasi, faoliyatining maqsadi bilan bog‘liq bo‘lsa, bu ma’lumot oson o‘zlashtirilib, sekin unutiladi. bixeviorizm nazariyasi esda saqlashning muhim omili – takrorlash ekanligini e’tirof etadi. mantiqiy nazariyaga ko‘ra ma’lumotlarning mazmundorligi, mohiyatan anglanilganlik darajasi esda saqlashni engillashtirib, unutish sur’atini susaytirishga zamin hozirlaydi. faoliyat nazariyasida inson uchun hayotiy, ijtimoiy, kasbiy ahamiyatli bir qator voqeliklar, ma’lumotlar aslo unutilmasligi, odatda shaxsning faoliyatda ishtirok etish darajasiga qarab ma’lumotning esda saqlanishi ta’kidlanadi. xotira insonning hayoti va faoliyatining barcha sohalarida qatnashishi tufayli uning namoyon bo‘lish shakllari, holatlari, shart-sharoitlari, omillari ham xilma-xil ko‘rinishga egadir. odatda xotiraning ikki turi mavjud: 1) tug‘ma (irsiy) xotira; 2) orttirilgan xotira. tug‘ma xotira oddiygina qilib tushuntirganda shartsiz reflekslar yig‘indisi bo‘lsa, orttirilgan xotira esa shaxsning hayot va faoliyati jarayonida …

4 / 15

tiga nisbatan munosabatlarimiz qay tarzda amalga oshirilayotganligidan doimo xabar berib turadi. shuning uchun har bir kishining hayoti va faoliyatida hissiy xotira turi juda katta ahamiyat kasb etadi. obrazli (sensor) xotira – tasavvurlar va turmush manzaralari, shuningdek, tovushlar, ta’mlar, ranglar, shakllar bilan bog‘liq bo‘lib, u narsa va hodisalarning aniq obrazlarini, ularning xususiyatlari va bog‘lanishlarini esda qoldirish, ongda mustahkamlash hamda zaruriyat tug‘ilganda esga tushirishdan iborat xotira turidir. psixologiya fanida obrazli xotiraning bir nechta turlari ajratib ko‘rsatiladi (2.1-sxema). ulardan biri izchil obrazlar bo‘lib, u sensor xotiraning eng sodda ko‘rinishi yoki shaklidir. ularning namoyon bo‘lish hodisasi qyyidagilardan tuzilgan: agar sub’ekt (shaxs)ga bir necha daqiqa oddiy qo‘zg‘atuvchi yuborilsa, jumladan, 10-15 sek., yorqin qizil kvadratga qarab turish taklif etilsa, so‘ng tekshiriluvchi oldidan kvadrat olib qo‘yilsa, u qizil kvadrat o‘rnida xuddi shunday geometrik shakl izini ko‘rishda davom etadi, asosan, bu shakl ko‘k-yashil rangda gavdalanadi. obrazli xotira turlari 7.1-chizma mazkur iz o‘sha zahoti, ba’zan bir necha sekunddan keyin …

5 / 15

eydetik obrazlarga qaraganda ancha boy bo‘lib, o‘ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi. tasavvur obrazlarini eydetik obrazlardan ajratuvchi farq – tasavvur obrazlarining polimodallik xususiyati, buning asosiy mohiyati tasavvur obrazlari ko‘rish, eshitish, teri orqali sezish izlarining tarkibiy qismlarini birlashtirishidir. masalan, meva to‘g‘risidagi tasavvur obrazi uning tashqi ko‘rinishi (shakli, rangi, mazasi, og‘irligi, vazni)ni o‘zaro birlashtirib aks ettiradi. so‘z-mantiq xotirasi mazmunini fikr va mulohazalar, aniq hukm hamda xulosa chiqarishlar tashkil etib, ularni ifodalash faqat o‘zlashtirilayotgan materiallarning asosiy ma’nosini izohlash, talqin qilib berishga qaratilgan bo‘ladi. ularni so‘zma-so‘z ifodalanilishini aynan aytib berishga qaratilgan bo‘lib, ma’lumot, axborot, xabar, material ma’no jihatdan qayta ishlanmasa, u holda materialni so‘zma so‘z o‘zlashtirish mexanik esda olib qolish deyiladi. ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotira. ixtiyoriy xotira deganda ma’lum maqsadni ro‘yobga chiqarish uchun, muayyan davrlarda aqliy harakatlarga suyangan holda amalga oshirishdan iborat ong boshqaruvidagi xotira jarayoni tushuniladi. ixtiyorsiz xotiraning muhim xususiyatlaridan biri – maxsus mnemik maqsadsiz, aqliy, asabiy, irodaviy zo‘r berishsiz hayotiy ahamiyatga ega …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsning psixik bilish jarayonlari. diqqat haqida tushuncha"

6-mavzu: shaxsning psixik bilish jarayonlari. diqqat haqida tushuncha. 1.diqqatning fiziologik asoslari. 2.diqqatning turlari. 3.diqqatning asosiy xususiyatlari. 4.diqqatsizlik va uning psixokorrektsiyasi. 5.sezgi va ularning turlari, o'ziga xos xususiyatlari. 6.idrok va uning fiziologik asoslari. 7.idrokning xususiyatlari va fenomenlari. 8.xotira va boshqa psixik jarayonlarning o'zaro bog'liqligi. 9.xotira tushunchasi. 10.xotira nazariyalari. 11.mnemik jarayonlar. 12.psixik bilish jarayonlari psixodiagnostikasi. xotira va mnemik jarayonlar individning o‘z tajribasida esda olib qolishi, esda saqlashi va keyinchalik uni yana esga tushirishi xotira deb ataladi. bunda xotira – atrof-muhitdagi narsa va hodisani bevosita va bilvosita, ixtiyoriy va ixtiyorsiz ravishda, passiv va aktiv (faol) hol...

This file contains 15 pages in DOCX format (98.4 KB). To download "shaxsning psixik bilish jarayonlari. diqqat haqida tushuncha", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsning psixik bilish jarayon… DOCX 15 pages Free download Telegram