neolit davri madaniyatlari

DOCX 5 стр. 24,0 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 24,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

6- mavzu: neolit reja: 1. neolit davri xususiyatlari va xronologiyasi. 2. neolit davri yodgorliklari 3. o‘rta osiyoning neolit davri madaniyatlari (joytun, kaltaminor, sazag‘on va hisor madaniyatlari). adabiyotlar: 1. karimov i.a. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t., 2008. 2.karimov i.a. tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. – t., 1998. 3.annayev t., tilovov b., xudoyberdiyev sh. boysun arxeologik yodgorliklari. – t., 1999. 4. jo‘raqulov m., isomiddinov m. o‘rta osiyo kulolchiligi tarixidan. – samarqand, 1999. 5.kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – t., 1990. 6. sagdullayev a. qadimgi o‘rta osiyo tarixi. – t., 2004. tayanch so‘zlar neolit tushunchasi, neolit kashfiyotlari, tosh quollarning xususiyatlari, maishiy munosabatlar, hisor, kaltaminor, sazag‘on va jaytun madaniyatlari, darvoza qir makoni, markaziy farg‘ona neolit makonlari, uchtut shaxtasi. neolit davri uzoq davom etgan tosh asrining so‘nggi va yakunlovchi bosqichi hisoblanadi. neolit yunoncha, «neos» - yangi, «litos» - tosh degan so‘zlardan tarkib topgan bo‘lib, u «yangi tosh» davri degan ma’noni anglatadi. arxeologiya …

2 / 5

i ho‘jalik deb atalib, unda nafaqat tabiatdan tayyor mahsulotlar o‘zlashtirilgan, balki chorvachilik va ziroatchilik orqali ehtiyoj uchun qo‘shimcha oziq-ovqatlar yaratilgan. masalan, hayvonlarni qo‘lga o‘rgatish orqali chorva mollariga ega bo‘linishi; yovvoyi o‘simliklarni madaniylash-tirish va boshoqli don ekinlari ekishga o‘tish va hakozo. neolit davrida qabilalarning ko‘pchiligi o‘troq hayot tarziga o‘tadi, doimiy yashash uchun manzillar qura boshlaydi. manzil va makonlar guvaladan qurilgan turar joylar shaklida bo‘lib, deyarli barcha xalqlarda bu xususiyat ko‘zga tashlanadi. avvalgidek daydib yurish, yangi-yangi ov makonlari qidirib ko‘chib yurishga barham beriladi. endi doimiy erto‘lalar, kulbalar yasash, loydan, zuvaladan uy qurish, neolit davri jamoasining asosiy odatiga, turmush tarziga aylanib boradi. shunday qilib, doimiy o‘troqlik xo‘jaligi paydo bo‘ladi. jamiyatda urug‘ning ahamiyati ortib, u o‘ziga xos munosabatda namoyon bo‘ladi. neolit davrida urug‘ jamoalarining qarorgohlari ham shakllanadi. o‘troq hayot tarzi mehnat qurollarining takomillashuvini tezlashtiradi. neolit davri kishilari qayerda, qaysi sharoitda yashamasin, ularning qurollari mezolit davri qurollariga nisbatan rivojlangan. kishilik tarixining neolit davri qurollarni ishlash …

3 / 5

nayza va kamon o‘qlarining uchlari, pichoq, teshgich, parmalar, yorma toshlar, o‘roq-randalar va boshqa qurollar takomillashgan. neolit davri so‘nggi urug‘chilik jamiyatiga xos bo‘lib, bu davrda erkaklarning o‘rni tobora orta boshlaydi. chunki xo‘jalikning rivojlanishi erkaklar mehnati bilan bog‘liq bo‘lgan, ya’ni kengayib borayotgan xo‘jalik yumushlarini bajarishga ayollar ulgura olmay qoladi; xo‘jalikning unumdor shakllari (chorvachilik va dehqonchilik) tobora ko‘proq e’tibor va ish kuchini talab qilgan. natijada urug‘ ichida, xususan oilada o‘ziga xos mehnat taqsimoti shakllanadi. demak, barcha yumushlar – moddiy ehtiyojni qondirish, ortib borayotgan zarurat uchun oziq-ovqat zahiralari tayyorlash ayollardan erkaklar qo‘liga o‘tadi. ijtimoiy hayotda erkaklarning roli ortib borishi oilada erkakning hukmronligiga olib keladi. urug‘ ichida ayollarning hukmron mavqeiga barham beriladi. endi matriatxat (ona urug‘i) o‘rnini patriarxat (ota urug‘i) egallay boshlaydi. neolit davrida o‘troq turmush tarzi, o‘troq ho‘jalik janubiy subtropik rayonlarda dehqonchilikning kelib chiqishiga, cho‘lli mintaqalarda, azim daryo va ko‘l bo‘ylarida o‘troq ovchilik ho‘jaligining qaror topishiga olib keldi. o‘troq ho‘jalik yuritishning qaror topishi o‘z …

4 / 5

dudidagi neolit davri yodgorliklariga tavsif berib o‘tamiz. g‘arbiy yevropadagi eng qqdimgi manzilgohlardan biri kampinidir. kampini manzilgohi fransiyaning shimolidagi quyi sena departamentiga qarashli bleni-syur-brel qishlog‘i yaqinidan topilgan. bu manzilgohdagi qazuv ishlari 1897 yildan p.salmon va g.d’o-dyu-menil tomonidan boshlangan. izlanishlar jarayonida yarim yerto‘la ko‘rinishidani uy qoldig‘i ochilgan, unda o‘choq qoldiqlari, minglab chaqmoqtoshdan qilingan tosh qurollari, ko‘mir, kul, bug‘u, ot va ho‘kizning suyak qoldiqlari topilgan. topilmlar orasida eng diqqatga sazovori sopol parchasida saqlanib qolgan arpa donidir. olimlar izlanishlar natijasini xulosasi sifatida bu yerda yashagan qadimgi odamlar dehqonchilik bilan ham shug‘ullana boshlaganliklarini ko‘rsatib berishgan. ma‘lumki, arpaning ilk vatani old osiyo va shimoli-sharqiy afrika hisoblanadi. yevropaga u falastin orqali tabiiy yo‘l bilan madaniylashtirilgan va maxsus ekib yetishtirish uchun o‘stirilgan. yevropaning boshqa joylarida olib borilgan qazuv ishlari jarayonida yuqorida sanab o‘tilgan topilmalar bilan birga yorg‘uchoq va uning siniqlari topilgan. izlanishlar vaqtida neolit davrining yevropadagi eng yirik chaqmoqtosh koni (shaxtasi) topilgan (belgiya yaqinidagi spenna shaxtasi). uning chuqurligi …

5 / 5

r va ko‘llar sohilida ovchilik va chorvachilik, dehqonchilik qaror topishi insoniyat tarixida buyuk burilish yasadi va ko‘plab kashfiyotlarga turtki bo‘ldi. neolit davri jamoalari hayotida o‘troq ho‘jalikning yorqin belgisi sifatida yana bir ho‘jalik yangiligi ixtiro qilindi. bu bo‘lajak hunarmandchilik ho‘jaligining muhim tarmog‘i hisoblangan sopol buyumlar ishlab chiqarishning paydo bo‘lishi edi. kulolchilik buyumlarining paydo bo‘lishiga unumdor ho‘jalik shakllari ta’sir etadi. ya’ni, sut quyish uchun idishlar, donlar saqlash uchun kulolchilik buyumlariga bo‘lgan zarurat va ehtiyoj. to‘qimachilikning kashf etilishi ham neolitning katta yutug‘i hisoblanadi. endi ibtidoiy jamoa a’zolari faqat hayvon terilaridan yasalgan kiyim-kechak emas, balki, uning yungidan hamda, o‘simliklar tolasidan to‘qilgan matolardan ham kiyimlar to‘qib kiyadigan bo‘ladilar. zig‘ir poyalari va jun iplardan to‘qilgan mahsulotlarning neolit makonlarida keng tarqalishi yuqoridagi fikrlarning isbotidir. neolitda ip yigirish kashf etiladi. ip yigirishning kashf etilishi o‘z navbatida boshqa xil ho‘jalik mashg‘ulotlarining rivojlanishiga turtki beradi. masalan, to‘rlarning paydo bo‘lishi baliqchilikni keskin darajada rivojlanishiga, o‘z navbatida moddiy ehtiyojlarni yanada kengroq qondirish …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "neolit davri madaniyatlari"

6- mavzu: neolit reja: 1. neolit davri xususiyatlari va xronologiyasi. 2. neolit davri yodgorliklari 3. o‘rta osiyoning neolit davri madaniyatlari (joytun, kaltaminor, sazag‘on va hisor madaniyatlari). adabiyotlar: 1. karimov i.a. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – t., 2008. 2.karimov i.a. tarixiy xotirasiz kelajak yo‘q. – t., 1998. 3.annayev t., tilovov b., xudoyberdiyev sh. boysun arxeologik yodgorliklari. – t., 1999. 4. jo‘raqulov m., isomiddinov m. o‘rta osiyo kulolchiligi tarixidan. – samarqand, 1999. 5.kabirov j., sagdullayev a. o‘rta osiyo arxeologiyasi. – t., 1990. 6. sagdullayev a. qadimgi o‘rta osiyo tarixi. – t., 2004. tayanch so‘zlar neolit tushunchasi, neolit kashfiyotlari, tosh quollarning xususiyatlari, maishiy munosabatlar, hisor, kaltaminor, sazag‘on va jaytun madaniyat...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (24,0 КБ). Чтобы скачать "neolit davri madaniyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: neolit davri madaniyatlari DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram