bilish nazariyasi yunalishlari asosiy muommolari

DOCX 4 pages 23.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

4–mavzu: bilish nazariyasi yunalishlari asosiy muommolari gnoseologiya (emistemologiya)ning mazmuni va mohiyati gnoseologiya sub’ektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini ta’minlaydigan talablar va mezonlarni o‘rganadi. bilish nazariyasi bilish jaraѐnining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va metodlarini ham tadqiq qiladi. skeptiklar bilishning mumkinligiga e’tiroz bildirmaganlar, lekin bizning bilimlarimizning ishonchliligini, ularning tashqi dunѐ hodisalariga muvofiqligini shubha ostiga qo‘yganlar. agnostitsizm – bu shunday ta’limotki, unga ko‘ra dunѐ haqida haqiqiy, ishonchli bilimlarga erishib bo‘lmaydi. agnostitsizm bilishni faqat biluvchi aqlning faoliyati deb biladi. konvensionalizm (lotincha konvensio – shartnoma, kelishuv, bitim) – bu falsafiy ta’limot bo‘lib, unga ko‘ra ilmiy nazariyalar va tushunchalar tashqi dunѐning, uning tomonlari va xossalarining real tafsifi emas, balki olimlar o‘rtasidagi kelishuv mahsulidir. bilishning asosiy turlari va shakllari. hissiy, empirik, nazariy. mantiqiy va intuitiv bilish darajalari, ularning o‘ziga xosligi va aloqadorligi hissiy bilish. har qanday narsani, har qanday predmet …

2 / 4

lishdan keyingi bosqich ratsional bilishdir, abstrakt-mantiqiy tafakkurdir. ratsional bilishning asosiy shakli tushunchadir. tushuncha – bu tajriba ma’lumotlarini umumlashtirish natijasidir, dunѐni o‘rganish yakunidir. hukm tafakkurning shunday shakliki, unda inson narsani uning aloqalari va munosabatlarida ifodalaydi. gnoseologik nuqtai nazardan, hukm – bu biron bir narsani tasdiqlash ѐki inkor etish yo‘li bilan voqelikni aks ettirish shaklidir. aqliy xulosaning, mantiqiy natijaning chinakam to‘g‘ri bo‘lishi uchun ikki shart zarur. birinchisi: mantiq ilmida asoslar deb atalgan dastlabki hukmlar haqiqiy bo‘lmog‘i, ya’ni voqelikka mos kelmog‘i lozim. ikkinchisi: boshlang‘ich asoslardan aqliy xulosa chiqarish jaraѐnining o‘zi mantiq ilmining qonunlariga muvofiq to‘g‘ri bo‘lmog‘i lozim. insonning g‘ayrishuuriy bilish faoliyati intuitiv bilish nomini oldi, intuitsiyaning o‘zi esa - bu bilish ob’ektining muayyan sharoitda boshqacha yo‘l bilan asoslab berish mumkin bo‘lmagan xossalarini bevosita, g‘ayrimantiqiy tarzda xaqiqat deb bilishdir. bilishning bosh vazifasi xaqiqat izlashdir. xaqiqat masalasi butun bilish nazariyasining eng muhim vazifasidir. faylasuflar orasida xaqiqat va uning bilishdagi roli to‘g‘risida yagona fikr yo‘q. xaqiqat, …

3 / 4

y-nazariy ѐndashuvlar tarixan tarkib topdi. diniy yondashuv. diniy nuqtai nazardan ong (jon) xudo tomonidan yaratilgandir, ya’ni u ilohiy xilqatdir. idealistik yondashuv. idealizm ideal narsaning, ruhiy mohiyatning moddiy voqelikdan tashqarida va ungacha mavjud bo‘lganligini e’tirof etadi. materialistik yondashuv. materializm doirasida ham ongning kelib chiqishiga turlicha ѐndashuvlarni ajratib ko‘rsatish mumkin. ongga, birbutun bog‘langan tizim sifatida, uning sezgi, fikr, emotsiya, iroda va xotira kabi ajralmas elementlari kiradi. sezgi. inson sezgilari tashqi dunѐ haqidagi axborotlarni asosiy yetkazib beruvchilardir. ko‘rib, ushlab, hidlab, eshitib va ta’mga qarab sezishlar sub’ektga dunѐni bilishga, o‘zini qiziqtirgan ob’ektni topishga, u turgan joyni aniqlashga, uning rangi, hidi, ta’mi, qattiq ѐ yumshoqligi, xarorati va boshqa sifatlari haqida axborot olishga imkon beradi. idrok – sub’ektning axborotni qayta ishlashida sezgidan keyingi bosqichdir. bu bosqich davomida ob’ekt, uning zamon va makoniy tavsifi yaxlit holda anglab olinadi va ideal obraz unga taalluqli moddiy ob’ektning o‘zi bilan, ya’ni idrok ob’ektining o‘zi bilan taqqoslanadi. emotsiya. ong tuzilishining emotsional …

4 / 4

lgan. kishining ѐki kishilar guruhining fikri ularning u ѐki bu masala bo‘yicha nuqtai nazarlarini bildiradi va sub’ektning haѐt yo‘liga, dunѐni his qilishga, dunѐqarashiga asoslangan. shubha shunday ma’lumotlarni, axborotlarni o‘z ichiga oladiki, ularning haqiqiyligi, ishonchliligi va foydaliligiga sub’ekt oxirigacha ishonmaydi, unda shu ma’lumotlar to‘g‘risida qat’iy fikr va bilim bo‘lmaydi. shaxsning sub’ektiv e’tiqodi negizida quyidagi sabablar ѐtadi: muayyan ma’lumotlar, axborotlar va faktlarni isbotsiz, aksiomatik tarzda ishonchli deb qabul qilish hamda hamma tomonidan e’tirof etilgan fikrlarni va obro‘li, hurmatli shaxslarning fikrlarini tanqid va tahlilsiz qabul qilish. bilim dunѐning sub’ektga ma’lum bo‘lgan, uning tomonidan o‘rganilgan va bilib olingan ob’ektiv xossalari va aloqalarining ideal ifodasidir. ishonch ongning bilimga qarama-qarshi tomonidir. bilim odamga ishonch bag‘ishlaydi, uni e’tiqodli qiladi, ishonch esa, garchi bilimning ko‘rinishi bo‘lmasa-da, e’tiqodning oliy darajasi sifatida namoѐn bo‘ladi. bilishda xaqiqat va amaliyot uyg‘unligi dunѐni bilish – bu nafaqat nazariy, balki haѐtiy, amaliy jaraѐndir. falsafiy nuqtai nazardan qaraganda, insoniyatning amaliyoti – bu insoniyatning tabiatni ongli …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish nazariyasi yunalishlari asosiy muommolari"

4–mavzu: bilish nazariyasi yunalishlari asosiy muommolari gnoseologiya (emistemologiya)ning mazmuni va mohiyati gnoseologiya sub’ektning bilish faoliyatining prinsiplari, qonuniyatlari, shakllari, bosqichlari va darajalarini, shuningdek, shu prinsip va qonunlardan kelib chiqadigan, haqiqiy bilimga erishilishini ta’minlaydigan talablar va mezonlarni o‘rganadi. bilish nazariyasi bilish jaraѐnining oddiy, kundalik darajasini ham, bilishning umumiy ilmiy shakllari va metodlarini ham tadqiq qiladi. skeptiklar bilishning mumkinligiga e’tiroz bildirmaganlar, lekin bizning bilimlarimizning ishonchliligini, ularning tashqi dunѐ hodisalariga muvofiqligini shubha ostiga qo‘yganlar. agnostitsizm – bu shunday ta’limotki, unga ko‘ra dunѐ haqida haqiqiy, ishonchli bilimlarga erishib bo‘lmaydi. agnostitsi...

This file contains 4 pages in DOCX format (23.9 KB). To download "bilish nazariyasi yunalishlari asosiy muommolari", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish nazariyasi yunalishlari … DOCX 4 pages Free download Telegram