dinshunoslik faniga kirish. dinning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari

PPTX 21 pages 119.6 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 119.6 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

презентация powerpoint s.bux-22 bu guruhi talabasi hoshimov jasurning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi turon xalqaro universiteti mavzu. dinshunoslik faniga kirish. dinning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari reja: dinning mohiyati va unga berilgan ta’riflar dinning ijtimoiy funksiyalari dinlar tasnifi “inson qachondan beri xudoga ishonib keladi?”, “din qachon paydo bо‘ldi?” kabi savollar doimo olimlarni qiziqtirib, о‘ylantirib kelgan. mazkur izlanishlar necha asrlardan beri davom etib kelayotgan bо‘lsa-da, hali hanuz bu borada bir tо‘xtamga kelinmagan. umumiy ma’noda, bugungi kunda fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil qarash mavjud. birinchi qarashga kо‘ra dinning paydo bо‘lishi bevosita insoniyatning yaralishi bilan bog‘liq. xudo ilk insonlarni yaratishi bilan ularga о‘zini tanitdi, natijada inson ilk dinga e’tiqod qila boshladi. bunday qarash fanda “teologik yondashuv” deb nomlanadi. bugun mavjud bо‘lgan har qanday din о‘zining tarixini insoniyat yaralishi – ilk inson bilan bog‘lashini kо‘rishimiz mumkin. jumladan, islom dinida – odam va havvo, yahudiylik va xristianlikda – adam va yeva, zardushtiylikda – …

2 / 21

iyot ilmini borliq, uning ibtidosi va mavjudligi sabablari tо‘g‘risidagi fan sifatida belgilab berdi. dinlarning kelib chiqishi haqidagi ikkinchi qarash fanda “materialistik yondashuv” deb nomlanadi. mazkur qarashlarning paydo bо‘lishi antik davrga borib taqalib, ilk bor qadimgi yunon faylasuflari qarashlarida aks etgan. xvii asrga kelib yevropada cherkov hokimiyatining susaya boshlashi, hurfikrlilik namoyandalari - din tanqidchilarining paydo bо‘lishi, xix asrning ikkinchi yarmida charlz darvin tomonidan “turlarning kelib chiqishi” (1859) nomli asarning chop etilishi ham turtki bо‘ldi. keyinchalik mazkur qarashlar avgust komt va lyudvig buxnerlar tomonidan eng chо‘qqisiga kо‘tarildi. unga kо‘ra din bu ijtimoiy hodisa, inson tafakkuri, emotsiyalari mahsulidir. mazkur qarash tarafdorlari fikricha, dinlar soddadan – murakkabga, umumiylikdan – xususiylikka, kо‘pxudolikdan – yakkaxudolikka tomon uzoq tarixiy evolyusion jarayonni bosib о‘tgan. unga kо‘ra, ilk davrdagi ibtidoiy odamning jismoniy, fiziologik, asab-endokrin, biologik, psixologik va boshqa sohalari о‘ziga xos xususiyatlarga ega edi. bu nafaqat uning hayoti va faoliyatiga, fe’l-atvoriga, balki uning fikrlash darajasiga, kuchli hayajonlanishiga, tasavvur etishiga, …

3 / 21

’kidlaydi. spenser ijtimoiy hisob-kitoblarga suyangan holda, hayot qо‘rquvining dinlardagi о‘rniga alohida diqqatni tortadi. bu qо‘rquvning ajdodlarga nisbatan ibodatning barcha kо‘rinishlari shakllantirganligini va tangrilarning ustun yoki qahramon bо‘lgan ajdodlardan tanlanganligi fikrini ilgari suradi; har bir dinda ajdodlarga alohida e’tibor qaratilganligiga ishora qiladi. din tushunchasi о‘zbek tiliga arab tilidan kirib kelgan bо‘lib, ishonch, inonmoq ma’nosini bildiradi. bizning fikrimizcha, din real voqelikdagi, ijtimoiy hayotdagi narsa va hodisalarni tabiatdan, jamiyatdan tashqarida mavjud deb hisoblaydigan, ularni о‘ziga xos tarzda aks ettiradigan ma’naviy e’tiqod va amalning bir turidir. e’tiqod sо‘zi ham arab tilidan kirib kelgan bо‘lib, chuqur, mustahkam ishonch ma’nosini anglatadi- demak, diniy e’tiqod deganda mustahkam, chuqur ishonch, maslak, ishonish tushuniladi. ilohiyot, ya’ni diniy ta’limot nuqtai nazardan "din", "diniy e’tiqod" tushunchalari jamiyat, inson, uning ongi hayotning ma’nosi, maqsadi va taqdiri uni bevosita qurshab olgan moddiy olamdan tashqarida bо‘lgan, uni gо‘yo yaratgan, ayni zamonda insonlarga birdan-bir "tо‘g‘ri", "haqiqiy", "odil" hayot yо‘llarini kо‘rsatadigan va о‘rgatadigan ilohiy kuchga ishonch …

4 / 21

moddiy olamni bilish, sabab, oqibat bog‘lanishlarini aniqpash orqali о‘rganadi. din esa voqelikka bu uslub bilan emas, balki tasvir (obrazli), ramziy, majoziy, qiyosiy tasavvurlardan foydalanish orqali e’tiqod qilishga chakirish yо‘li bilan yondashadi. demak, din voqelikni, sabab va oqibat bog‘lanishlarining moddiy asosini о‘rganmasdan izoxlashga kirishadi. ayni zamonda voqelikni falsafiy bilish, о‘z mohiyatiga kо‘ra, diniy bilishdan ustuvordir. beruniyning dinga munosabati uning "qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar" va "hindiston" asarlarida bayon qilingan. uning fikricha, din ham bilim bо‘lib, bunday bilim voqelikdagi narsa va hodisalarni dalillar orqali isbotlash bilan о‘rganish mumkin bо‘lmagan joyda qо‘llaniladi. diniy bilim isbotsiz e’tiqodga, ilmiy bilim esa dalillashga, isbotlashga asoslanadi. beruniyning о‘zi esa butkul dalillarga asoslangan bilimlar bilan shug‘ullangan. u moddiy olam haqidagi ilmiy masalalarni hal qilishda dinning ta’sirini cheklashga intilgan. forobiy va beruniy dinga bunday yondashishlar orqali ilmiy bilimni din ta’siridan xalos etishga g‘oyat о‘rinli harakat qilganlar. ular dinga emas, unga singib qolgan mutaassiblikka qarshi chiqqanlar. ilmiy bilimlarga asoslangan dunyoviy ishonchli, …

5 / 21

l) muammolar, chunonchi oziq-ovqat yetishmasligi, xom ashyo kamayib borayotganligi, energiya tanqisligi, aholining tez kо‘payib borayotganligi, termo- yadro urushi xavfi kuchayayotganligi, atrof-muhitning tobora ifloslanayotganligi, ekologik vaziyat, ya’ni axloqiy buzilish (siyosiy, diniy ekstremizm, terrorchilik, korupsiya, о‘g‘irlik, talonchilik, buzg‘unchilik va h. k., tobora kо‘proq taxdid, xavf- xatar tug‘dirmokda. din kishilar о‘rtasidagi muayyan munosabatlar va bu borada diniy tashkilotlarning faoliyatidan ham iboratdir. dinning hamma tarkibiy qismlari singari diniy munosabatlar va diniy tashkilotlar faoliyati ham ijtimoiy vaziyatlar bilan belgilanadi. bularning faoliyati nisbiy mustaqillikka ega bо‘lib, kishilarning voqelikka bо‘lgan munosabatiga muayyan darajada ijobiy yoki salbiy ta’sir etib turadi. diniy tushunchalar, tasavvur va kayfiyatlarga moslashib, bularning bevosita ta’siri natijasida vujudga keladigan dindorlar о‘rtasidagi aloqadorlik va diniy jamoa, uyushma va tashkilotlarning faoliyatlari diniy munosabatlar deb ataladi. bunday munosabatlar ijtimoiy, g‘oyaviy, mafkuraviy munosabatlarning turlari bо‘lib, muayyan dunyoqarashni shakllantiradi, pirovardi-oqibatda ishlab chiqarish munosabatlarining mahsuli hisoblanadi jamiyatda diniy munosabatlar alohida mavjud bо‘lmaydi; ijtimoiy munosabatlarning boshqa turlari, chunonchi siyosiy, huquqiy, axloqiy, ma’naviy …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinshunoslik faniga kirish. dinning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari"

презентация powerpoint s.bux-22 bu guruhi talabasi hoshimov jasurning falsafa fanidan tayyorlagan mustaqil ish slaydi turon xalqaro universiteti mavzu. dinshunoslik faniga kirish. dinning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari reja: dinning mohiyati va unga berilgan ta’riflar dinning ijtimoiy funksiyalari dinlar tasnifi “inson qachondan beri xudoga ishonib keladi?”, “din qachon paydo bо‘ldi?” kabi savollar doimo olimlarni qiziqtirib, о‘ylantirib kelgan. mazkur izlanishlar necha asrlardan beri davom etib kelayotgan bо‘lsa-da, hali hanuz bu borada bir tо‘xtamga kelinmagan. umumiy ma’noda, bugungi kunda fanda dinlarning shakllanishi tarixiga oid ikki xil qarash mavjud. birinchi qarashga kо‘ra dinning paydo bо‘lishi bevosita insoniyatning yaralishi bilan bog‘liq. xudo ilk insonlarni yaratishi bil...

This file contains 21 pages in PPTX format (119.6 KB). To download "dinshunoslik faniga kirish. dinning mohiyati, tuzilishi va funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: dinshunoslik faniga kirish. din… PPTX 21 pages Free download Telegram