o‘zbekistondagi siyosiy islohotlar haqida

PDF 14 pages 388.2 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 388.2 KB

File type PDF

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

2-mavzu.o‘zbekistondasiyosiyislohotlarningamalgaoshirilishihamda demokratikjamiyatnishakllantirishyo‘lidagiislohotlar reja: 1.milliydavlatboshqaruvitizimi.mustaqilo‘zbekistonda hokimiyatlar bo‘linishiprinsipi. 2.o‘zbekistonda ko‘ppartiyaviylik tizimining shakllanishi va uning ahamiyati.siyosiypartiyalarfaoliyatidagixususiyatlar. 3.o‘zbekistonda parlamenttizimiva undagiislohotlar.huquq-tartibot organlari va sud tizimidagi o‘zgarishlar. inson haq-huquqlarini ta’minlashvahimoyaqilish. 4 o‘zbekistondademokratikislohotlarniyanadachuqurlashtirishva fuqaroligjamiyatinirivojlantirishkonsepsiyasi tayanchtushunchalar: qonunustuvorligi,prizidentboshqaruvi,oilykengash,mustaqillik,konstitutsiya, mustaqillikto’g’risidaqonun,ishchiguruh,prezidentakademiyasi,xalq muhokamasi asosiyadabiyotlar. 1.o’zbekistonrespublikasikonstitutsiyasi.–t.,“o’zbekiston”,1992. 2.o’zbekistonrespublikasikonstitutsiyasi.–t.,“o’zbekiston”,2008. 3.o’zbekistonrespublikasikonstitutsiyasi.–t.,“o’zbekiston”,2012. 4.jo’rayevn.o’zbekistontarixi.(milliyistiqloldavri).3-kitob.–t.,“sharq”,2011. 5.o’zbekistonningyangitarixi.3-kitob,mistaqilo’bekistontarixi.–t.:“sharq”,2000. milliydavlatboshqaruvitizimi.mustaqilo‘zbekistondahokimiyatlar bo‘linishiprinsipi davlat hokimiyatining tashkiletiilishida o‘zbekiston respublikasi prezidentiham berilgan.89-moddaga ko‘ra o‘zbekiston respublikasi prezidenti o‘zrda davlat boshlig‘idir. konstitutsiyada o‘zbekiston respublikasiprezidentirespublikafuqarolaritomonidanumumiy,tengva to‘g‘ridan-to‘g‘risaylovxuquqiasosidayashirinovozberishyo‘libilan5yil muddatgasaylanadi.unisaylashtartibiqonunbilanbelgilanishiaytilgan. yangiqoidagako‘raprezidentningayrim vakolatlarisenatga,ya’niyuqori palatagabosqichma-bosqicho‘tkazilishiaytilgan.budeganio‘zekistonning demokratikdavlatva fuqarolikjamiyatiniqurishda fuqarolarning davlat hokimiyatiboshqaruvidagiishtirokikengaytirilgan. mustaqil davlatimizning bosh qomusi, o‘zbekiston respublikasi konstitutsiyasi1992yil8dekabrdaqabulqilinganbo‘lib,unga2002yil

2 / 14

27 yanvardao‘tkazilganumumxalqreferenduminatijalarigako‘rahamdauning asosida qabulqilingan 2003 yil24 apreldagio‘zr qonuniga ko‘ra konstitutsiyaning18,19,20,23-boblarigatuzatishvaqo‘shimchalarkiritildi. konstitutsiyaning1-bo‘lim 11-moddasidao‘zbekistonrespublikasidavlat hokimiyatiningtizimihokimiyatningqonunchiqaruvchi,ijroetuvchivasud hokimiyatiga bo‘linishiprinsiplari:1)davlatsuvereniteti;2)xokimiyat haqchiligitamoyiliga;3) inson va fuqaro huquq hamda erkinliklari ustuvorligiva poydevorligitamoyili;4)davlathokimiyatining bo‘linish prinsipi;5)siyosiyva mafkuraviyxilma-xillik tamoyili;6)demokratizm tamoyili;7)davlatvashaxsningo‘zaromas’uliyatitamoyili;8)davlathuquq tuzilishitamoyillarigaamalqiladi. o‘zbekistonkonstitutsiyasining5-bo‘lim «davlathokimiyatiningtashkil etilishi» deb nomlangan bo‘lib,bunga birinchinavbatda o‘zbekiston respublikasioliymajlisihaqidagiasosiymasalajoyolgan.oliymajlisoliy davlatvakillikorganibo‘lib,qonunchiqaruvchihokimiyatniamalgaoshiradi. oliymajlis2palatadan:qonunchilikpalatasivasenatdan(yuqori)iboratligi bayonetilgan.oliymajlisninganashuikkalapalatasibilanbog‘liqbo‘lgan masalalar o‘z ifodasinitopgan.oliy majlis qonunchilik palatasiva senatiningbirgalikdagivakolatlari21tabo‘libularalohidaizohlangan.oliy majlis qonunchilik palatasimutlaq vakolatlari4 ta.senatning mutlaq vakolatlariesa14tanitashkilqiladi. o‘zbekistonda parlament taraqqiyotining yangi bosqichlari. o‘zbekiston konstitutsiyasining 11-moddasibevosita davlat hokimiyatitiziminingbo‘linishprinsiplariqonunchiqaruvchi,ijroiyavasud hokimiyatlari3tatarmog‘iberilgan.davlathokimiyatiningtashkiletilishi qoidasiga ko‘ra o‘zbekistonda qonun chiqaruvchi hokimiyatni oliy majlisningquyiqonunchilikpalatasiamalgaoshiradi. davlat hokimiyatining tashkiletilish prinsiplaridan biri,biz boya aytganimizdek,oliy majlis,ya’niqonun chiqaruvchihokimiyatdir.bu hokimiyatniislohqilishtug‘risida2002yil27yanvardareferendum o‘tkazib, unda ikkipalataliparlamentniyuzaga keltirish masalasinio‘zbekiston fuqarolariq

3 / 14

o‘llab-quvvatlaganedilar. 2004 yil26 dekabrdaoliymajlisning quyiqonunchilikpalasigava mahalliyhokimiyatorganlariga (viloyat,tuman ,shaharkengashlariga) saylovlarbo‘lib o‘tdi,qayta saylov esa 2005 yil9 yanvarda utkazildi. o‘zbekistonda2005yildanboshlab,uningdavlatqurilishisiyosiyhayotida yangidavrboshlandi.ikkipalataliparlamentshakllantirildi.2005 yil yanvaridasenata’zolarimahalliyhokimiyatorganlaritomonidanko‘rsatildi vaaniqlandi. bulardanboshqaikkinchihokimiyatvazirlarmahkamasi,ya’niijrioya hokimiyatvazifasinibajaradi.ijrioya hokimiyatharbesh yilda uning – vazirlar mahkamasining yangi sostavini saylanadi. mamlakatimizda vazirlarmahkamasi1995,1999,2005yillardaqaytatayinlandi. uchinchihokimiyat bu sud hokimiyati bo‘lib,qonun ustuvorligini ta’minlashda asosiy rolo‘ynaydi.qonun ustuvorliginita’minlash esa huquqiydavlatbarpoetishningasosiymezonlaridanbiridir. umuman, o‘zbekistonda saylov qonunchiligi, ya’ni parlament taroqqiyoti4 bosqichnibosib o‘tdi:1-bosqich konstitutsiyamiz qabul qilungunga qadardavrbo‘lib,bu davrda o‘zr prezidentisayloviva referendum to‘g‘risidagiqonunlarqabulqilindi.2-bosqichkonstitutsiyamiz qabulqilingandanto1997yilgachadavom etdi.budavrda“saylovtizimi” shakllantirildi.3-bosqich1997yildan– 2003yillarnio‘zichigaoladi.bu bosqichda amaldagisaylov qonunlariga ayrim o‘zgartirishlar kiritildi. markaziysaylovkomissiyasito‘g‘risidagiqonunlarqabulqilindi.4-bosqich 2003 yildan – 2005 yilgacha,bu davrda ikkipalataliparlamentni shakllantirishbilanbog‘liqsaylovqonunlarigao‘zgartirishlarkiritildiva2004 yil26dekabrdanoliymajlisqo‘yiqonunchilikpalatasigasaylovo‘tkazildi. umuman parlamenttomonidan qabulqilinadigan qonun ustuvorligi qo‘yidagiuchalaholatbo‘lgandaginato‘liqo‘zifodasinitopadi:1)qabul qilinayotganqonunlarvaboshqanarmativhujjatlaradolatga,insonhuquqi vamanfaatlarigaasoslanganbo‘lishishart;2)buqonunlarbarchadavlat organlari, mansabdor shaxslar, nodavlat tashkilotlar va fuqoralar tomonidan aniq bajarilishizarur;3) qonunlarga mos bo‘lishiqonun ustuvorligin

4 / 14

ita’minlashningasosiymexanizmlarinitashkiletadi. vazirlarmahkamasi-ijro etuvchihokimiyatniamalga oshiradi.o‘z r konstitutsiyasi98-moddasigako‘ravazirlarmahkamasiboshvazir,uning urinbosari, vazirlar, davlat qumitalarining raislaridan iborat. qoraqolpog‘istonrespublikasihukumatiboshlig‘ivm tarkibigao‘zlavozimi bo‘yicha kiradi.vazirlarmahkamasitarkibio‘zr prezidentitamonidan shakllantiriladi. vmsi a’zolari bosh vazir taqdimiga ko‘ra prezident tomonidan tasdiqlanadi.vazirlarmahkamasiiqtisodiyotning,ijtimoiyva ma’naviysohaning samaralifaoliyatigarahbarlikni,respublikaqonunlari oliymajlisqarorlari,prezidentfarmonlari,qarorlari,farmoishlariijrosini ta’minlaydi.demak,vazirlarmahkamasiijroiyahokimiyatbo‘lib,udavlat hokimiyatibo‘linishprinsipigako‘ra ikkinchihokimiyat,ya’ni hukumatdir. sud hokimiyati – uchunchihokimiyatorganitarmog‘ibo‘lib,u qonun chiqaruvchivaijroetuvchihokimiyatlardan,siyosiypartiyalardanboshqa jamoatbirlashmalaridan mustaqilholda ish yuritiladi.sud tuzimi5 yil muddatgasaylanadi.sudlarnitashkiletish,faoliyatko‘rsatishtartibiqonun bilanbelgilabqo‘yilgan.o‘zbekistondakonstitutsiyaviysud,oliysud,oliy xo‘jaliksudi,qoraqalpog‘iston respublikasioliysudi,toshkentshahar, tuman,shahar,xo‘jaliksudlarigabo‘linadi.prezdentislom karimov2005yil 28 yanvarda oliy majlis qonunchilik palatasiva senatining qo‘shma yig‘ilishidahokimiyatninganashutarmog‘ini,sudtiziminitubdanislohqilish yo‘llarini ko‘rsatib o‘tdi. sud-huquq tizimini isloh qilish va yanada liberallashtirish uchun prokuratura organlarining sud jarayonlariga aralashuvinicheklash,shaxsniushlabturish,hibsgaolishxuquqlarinisud zimmasiga o‘tkazishnibelgilab beradi.sud jazolovchiorgandan oddiy odamlarning xuquq va manfaatlarinihimoya qiluvchiorganga aylanib, mustaqilfaoliyatyuritishinita’minlashta’kidlabo‘tildi. o‘zbekistondako‘ppartiyaviyliktiziminingshakllanishivauningahamiyati. siyosiypartiyalarfaoliyatidagixususiyatlar ko‘ppartiyaviylikzamonaviydemokratikjamiyatlarsiyosiyhayotinitashkil qilishning asosiykonstitutsiy

5 / 14

aviytamoyillaridan birihisoblanadi.aynan ko‘ppartiyaviylik tufayli demokratiyaning siyosiy plyuralizm, qonun ustuvorligi,imkoniyatlartengligikabitamoyillarinio‘zidamujassam etgan siyosiypartiyalarvaularningvakillario‘rtasidadoimiymuloqotta’minlanadi. mamlakatsiyosiyhayotiningbarchasohalarini,davlatvajamiyatqurilishini erkinlashtirishda,fuqarolarningsiyosiy,iqtisodiyfaolliginikuchaytirishva insonning o‘zqobiliyatinito‘la ro‘yobga chiqarishiuchun tegishlishart- sharoityaratishda,odamlarningo‘zxohish-irodasinierkinifodaetish,o‘z manfaatlariniro‘yobgachiqarishvahimoyaqilishhuquqinirivojlantirishva amaldanamoyonqilishda,jamiyatimizdamavjudbo‘lganturlimanfaatlarini ro‘yobga chiqarish va himoya qilish huquqinirivojlantirish va amalda namoyonqilishda,jamiyatimizdamavjudbo‘lganturlimanfaatlar,qarama- qarshikuchlar va harakatlar o‘rtasidagimuvozanatnita’minlaydigan samaralimexanizmnishakllantirishda ko‘ppartiyaviyliktizimimuhim rol o‘ynaydi.respublikamizdako‘ppartiyaviylikningshakllanishjarayoninihar birimuayyan voqea bilan ajralib turadigan quyidagibeshta bosqichga bo‘lishmumkin: 1)1991–1994y.:yakkapartiyaviylikningtugatilishivako‘ppartiyaviylikning shakllanishiuchunzarurbo‘lganshart-sharoitlariningyaratilishi; 2)1995–1999y.:ko‘ppartiyaviylikningqonunchilikasoslariyaratilishiva yangipartiyalarning tashkiltopishi.“siyosiy partiyalar to‘g‘risida”gi (26.11.1996y.),“nodavlatnotijorattashkilotlarito‘g‘risida”gi(14.04.1999 y.)o‘zbekistonrespublikasiqonunlariningqabulqilinishi; 3) 2000–2004 y.:siyosiy tajriba to‘plash va moliyaviy mustaqillikni ta’minlash,doimiy elektoratnibelgilab olish. “qonun loyihalarining umumxalq muhokamasi to‘g‘risida”gi (14.12.2000y.), “o‘zbekiston respublikasiningreferendumito‘g‘risida”gi(30.08.2001y.),“referendum yakunlarihamdadavlathokimiyatitashkiletilishiningasosiytamoyillari to‘g‘risida”gi(04.04.2002),yangitahrirdagi“o‘zbekistonrespublikasioliy majlisigasaylovto‘g‘risida”gi(29.08.2003y.)o‘zbekistonrespublikasi qonunlariningqabulqilinishi; 4)2005–2006

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistondagi siyosiy islohotlar haqida"

2-mavzu.o‘zbekistondasiyosiyislohotlarningamalgaoshirilishihamda demokratikjamiyatnishakllantirishyo‘lidagiislohotlar reja: 1.milliydavlatboshqaruvitizimi.mustaqilo‘zbekistonda hokimiyatlar bo‘linishiprinsipi. 2.o‘zbekistonda ko‘ppartiyaviylik tizimining shakllanishi va uning ahamiyati.siyosiypartiyalarfaoliyatidagixususiyatlar. 3.o‘zbekistonda parlamenttizimiva undagiislohotlar.huquq-tartibot organlari va sud tizimidagi o‘zgarishlar. inson haq-huquqlarini ta’minlashvahimoyaqilish. 4 o‘zbekistondademokratikislohotlarniyanadachuqurlashtirishva fuqaroligjamiyatinirivojlantirishkonsepsiyasi tayanchtushunchalar: qonunustuvorligi,prizidentboshqaruvi,oilykengash,mustaqillik,konstitutsiya, mustaqillikto’g’risidaqonun,ishchiguruh,prezidentakademiyasi,xalq muhokamasi asosiyadabiyotlar. 1.o’zbekisto...

This file contains 14 pages in PDF format (388.2 KB). To download "o‘zbekistondagi siyosiy islohotlar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistondagi siyosiy islohot… PDF 14 pages Free download Telegram