ozarbayjon adabiyoti 2

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585755.doc αζαρ ozarbayjon adabiyoti reja: 1) kitobi dada qo`rqut eposi 2) kavkaz orti va o`rta osiyo xalqlari adabiyoti o`rtasidagi o`zaro aloqa 3) ozorbayjonning turli davrlardagi adabiy darg`alari i) nizomiy ganjaviy ii) muhammad fuzuliy ijodi ozarbayjon she`riyatining yuqori cho`qqisi iii) vidodiy bilan voqif iv) m.f.oxundov v) mamadqulizoda vi) aliakbar sobir 4) dramaturgiya ozarbayjon xalqi kavkaz va kavkaz ortida yashovchi xalqlar (kartvel, abxaz-adigey, nax-dog`iston tillari kabi qariyb 40 ta tilda so`zlashadilar) orasida qadimiy madaniyat tarixi va boy adabiyotga ega bo`lgan xalqlardan biridir (ozarbayjon tili turkiy tillar oilasiga kiradi). uning xalq og`zaki ijodi va yozma adabiyot shaklida yaratilgan eng qadimgi namunalarida odamiylik, haqiqat va adolat uchun kurash, mehnatga muhabbat va qardosh xalqlarga hurmat singari olijanob tuyg`ular o`z ifodasini topgan. turli-tuman adabiy janrlarda yaratilgan xalq ishqiy-qahramonlik dostonlari, ertaklari, marosim va muhabbat qo`shiqlari, shuningdek, xalq latifalari va maqollaridan iborat folklor asarlari turli tarixiy davrlarda yaratilib, og`izdan og`izga ko`chib, bizgacha yetib kelgan. bulardan eng mashhurlari ”kitobi …

og`zaki ijodi asarlarini yozib olish va o`rganish ishlari ozarbayjonda vi asrlardan buyon muntazam ravishda davom ettirilmoqda. ozarbayjon xalq og`zaki ijodi va qadimiy yozma adabiyoti bilan o`rta osiyoda yashovchi o`zbek, tojik, turkman, qirg`iz va qoraqalpoq xalqlarining adabiyoti o`rtasida bir-biriga o`xshash juda ko`p an`analar mavjud. keyinchalik ozarbayjon klassik adabiyoti va o`zbek, tojik, turkman mumtoz adabiyotlarining yirik vakillari ijodida ham o`zaro aloqa va ta`sir turli-tuman shakllarda davom etib keldi va hozir ham davom etmoqda (bu haqda pastroqda gap boradi). buyuk shoirimiz alisher navoiyning o`lmas ”xamsa”si (xv asr), tojik adibi va mutakkiri abdurahmon jomiyning “haft avrang”i (xv asr) ularning buyuk nizomiy ganjaviy yaratgan “panj ganj”dan bahramand bo`lganliklari tufayli yuzaga kelgani singari, buyuk ozarbayjon shoiri muhammad fuzuliyning o`ynoqi g`azallari, badiiy yuksak ”layli va majnun” dostoni alisher navoiy ijodi ta`siri ostida yaratildi. o`zbek va tojik adabiyotining asoschilari h.h.niyoziy va s.ayniylar ijodining shakllanishi va kamol topishida ozarbayjon adabiyotining yirik vakillari m.oxundov, j.mamadqulizoda va a.sobirlarning ilg`or dunyoqarashi sezilarli …

joni shoirlari – ozar o`g`li, madina gulgun, akima billuriy, ali tude, fitrat va boshqalar she`riyati, s.vurg`un ta`biri bilan aytganda, “tom ma`nodagi qahramonlik she`riyatidir”. chunki ular mamlakatda milliy va ijtimoiy zulm hukmron bo`lgan og`ir bir sharoitda she`riyatni mehnatkash xalqning milliy ozodlik kurashi manfaatlariga xizmat qildirmoqdalar. masalan, ozar o`g`li o`zining ”faridun ibrohimiy” nomli she`rida faridunni xalq farzandi, xalq va revolyutsiya yo`lida qurbon bo`lgan kurashchi sifatida tasvirlaydi. u dorga osilayotganda ham ozodlik va revolyutsiya dushmanlarini fosh qiladi: ayting, bo`yin egarmi mard kishi yovga? – yo`q, yo`q! qo`rqoqning ishi – qilmoqlik tavba. men juda oz yashadim. afsus, juda oz, ammo o`kinmayman hech – xalqim sarfaroz. jallod! ko`rsat hungaring – ajaldan zo`rman! tika boqib o`limga, xalqimni derman. dorga ossang, osaver, tushsam zaminga, sakrab turib baribir, yurgum ustingga! ozarbayjonda vii-viii asrlarda arab tili, ix asrdan boshlab esa fors tili rasmiy davlat tili hisoblanganligi tufayli o`nlab ozarbayjon shoirlari o`z asarlarini arab va fors tillarida yozishgan. keyinchalik bu …

larida pok insoniy sevgini targ`ib etdi, oddiy dehqon va hunarmandning mehnatini ulug`ladi. “xamsa”ning birinchi dostoni ”maxzanul-asror” o`z didaktikasi bilan, “layli va majnun”, ”xusrav va shirin” hamda “haft paykar” sevgi haqidagi falsafasi bilan, “iskandarnoma” esa shoir dunyoqarashiga xos ijtimoiy qarashlari bilan jahon adabiyoti taraqqiyotiga kuchli ta`sir qildi. buyuk shoir qalami bilan sayqal topgan farhod, shirin, layli va majnun obrazlari hozirgi kunda ham o`z badiiy yetukligi va gumanistik yo`nalishi bilan kishini o`ziga maftun etadi. muhammad fuzuliy ijodi ozarbayjon she`riyatining yuqori cho`qqisi edi. fuzuliy lirikasining asosiy motivq insonga shodlik va quvonch, tashvish va alam bag`ishlovchi pok muhabbatdir. shoirning fikricha, sevgi kishilarga adolat uchun olib boriladigan kurashda kuch bag`ishlaydi. fuzuliy lirikasida ishq-muhabbat mavzui ko`pincha turli ijtimoiy-falsafiy masalalar bilan chambarchas bog`langan holda talqin etilar ekan, shoir zolim va farosatsiz hukmdorlarni qattiq tanqid ostiga oladi. shoirning insonparvarligi uning ozarbayjon tilida yaratgan dostoni “layli va majnun”da ham o`zining yorqin ifodasini topdi. bu asarda fuzuliy o`z ustozlari nizomiy …

lqchil uslubda yozish bu ikki do`st va maslakdosh shoir ijodining fazilati edi. har ikkala shoirning ham lirikasi xalq og`zaki ijodining boy xazinasidan oziqlandi. mehnatkash oilada tug`ilib voyaga yetgan, o`z aql-idroki tufayli, navoiy kabi, vazirlik lavozimiga ko`tarilgan mullo panoh o`g`li voqif davlat arbobi sifatida san`at va adabiyotni xalq manfaati uchun xizmat qildirishga urindi. u qo`shni davlatlar o`rtasida, ayniqsa, rossiya bilan do`stona aloqani qayta tiklash va mustahkamlash yo`lida jonbozlik ko`rsatganligi uchun muholiflari uni kofirlikda ayblab, ta`qib ostiga oldilar. u boshlagan sharafli ish – adabiyotda realizmni shakllantirish va yanada mustahkamlashni abulqosim nabotiy, shukuhiy va oshuq kabi shoirlar davom ettirdilar. xix asr boshlarida ozarbayjon, o`rta osiyodan oldinroq, rossiyaga qo`shib olindi, uning mustamlakasiga aylandi. xalq ikki tomonlama zulm va qoloqlik girdobida qoldi. shu davrdan yurtda marifatparvarlik harakati kuchaya boshladi. bu harakatning dastlabki vakillari atoqli shoir va olimlar abbosquli boqixonov, mirzo shafiy vozeh va ismoilbek kutkashinskiylar bo`lib, ular adabiyotga novella, realistik doston kabi yangi janr elementlarini …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ozarbayjon adabiyoti 2"

1662585755.doc αζαρ ozarbayjon adabiyoti reja: 1) kitobi dada qo`rqut eposi 2) kavkaz orti va o`rta osiyo xalqlari adabiyoti o`rtasidagi o`zaro aloqa 3) ozorbayjonning turli davrlardagi adabiy darg`alari i) nizomiy ganjaviy ii) muhammad fuzuliy ijodi ozarbayjon she`riyatining yuqori cho`qqisi iii) vidodiy bilan voqif iv) m.f.oxundov v) mamadqulizoda vi) aliakbar sobir 4) dramaturgiya ozarbayjon xalqi kavkaz va kavkaz ortida yashovchi xalqlar (kartvel, abxaz-adigey, nax-dog`iston tillari kabi qariyb 40 ta tilda so`zlashadilar) orasida qadimiy madaniyat tarixi va boy adabiyotga ega bo`lgan xalqlardan biridir (ozarbayjon tili turkiy tillar oilasiga kiradi). uning xalq og`zaki ijodi va yozma adabiyot shaklida yaratilgan eng qadimgi namunalarida odamiylik, haqiqat va adolat uchun kurash, mehnat...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "ozarbayjon adabiyoti 2", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ozarbayjon adabiyoti 2 DOC Бесплатная загрузка Telegram