devon-u lug‘atit turk

PPTX 14 sahifa 18,1 MB Bepul yuklash

14 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 18,1 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 14

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 14

mahmod koshg’ariy „devon-u lug‘atit turk“ asari mahmud koshg‘ariy reja: m.koshg‘ariyning tilshunoslikka oid qarashlari 1. „devon-u lug‘atit turk“ asari 2. 3. mahmud koshg’ariyning hayoti va ijodi turkiy xalqlar tarixida qoraxoniylar davri deb yuritiladigan x-xii asrlar alohida ajralib turadi. tarixiy manbalarda berilishicha, x asrlarga kelib xalifalik kuchsizlashadi. markaziy osiyoda qarluq qabila ittifoqi kuchaya boshladi va yettisuvda qoraxoniylar dinastiyasi vujudga keldi. qorqxoniylar davrida yozma adabiyot ham rivojlandi. boshqa xalqlar o‘rtasida turk tili va madaniyatiga qiziqish kuchaydi. shuning uchun ham turkiy tilda yusuf xos xojibning „qutadg’u bilig“ epopeyasi va turk tilini o’rganishni xohlovchi arablarning ehtiyojini qondirish uchun mahmud koshg’ariyning „devon-u lug’atit turk“ asari katta ahamiyatga ega bo’ladi. qorqxoniylar davrida tilshunoslik mahmud koshg'ariyning tilshunoslikka oid qarashlari asosan uning buyuk asari "devon-u lug'otit turk" orqali ifodalanadi. bu asar turkiy tillar lug'ati va grammatikasi bo'yicha eng qadimiy va muhim manbalardan biri hisoblanadi. koshg'ariy tilshunoslikda bir qancha muhim jihatlarga e'tibor bergan: 1.tilning tizimli o'rganilishi: koshg'ariy turkiy tillarni ilmiy …

2 / 14

g boy so'z zahirasini yig'ib, izohlab, ularning qo'llanilish kontekstlarini ham berib o'tgan. so'zlarning ma'nolari, talaffuzi va qaysi hudud yoki qabila tilida ishlatilishi haqidagi ma'lumotlarni batafsil bayon etgan. 4. fonetik va morfologik tahlil: koshg'ariy tilning fonetik va morfologik tuzilishini o’rganib, turkiy tillarning tovush tizimini, so'z yasash va so'z turkumlarining o'zgarishini tahlil qilgan. masalan, u otlar va fe’llarning shakllanishini, ularning turli qo'shimchalar yordamida qanday o'zgarishlarga uchrashini ko'rsatib bergan. 5. til va madaniyat munosabati: mahmud koshg'ariy tilni faqat aloqa vositasi sifatida emas, balki xalq madaniyatining bir qismi sifatida o'rganishga intilgan. u tilni xalqning madaniyati, adabiyoti va tarixini saqlovchi va ifodalovchi omil deb bilgan. uning qarashlari xalq og'zaki ijodiyoti, she'riyat va hikmatli so'zlar orqali tilning madaniy ahamiyatini ham aks ettiradi. 6. til me'yorlari va normativizm: koshg'ariy o'z asarida tilning me'yorlarini saqlash va adabiy tilni himoya qilish zaruriyatini ta'kidlaydi. u turli dialektlar va talaffuzlar o'rtasidagi farqlarni ko'rsatib, ba'zi lahjalardagi grammatik xatolar va talaffuzdagi kamchiliklarni bartaraf …

3 / 14

urkiy tilshunosi, geograf va tarixchisi bo‘lib, uning ilmiy merosi turkiy xalqlar tarixi va madaniyati uchun katta ahamiyatga ega. mahmud koshg'ariy koshgar shahrida (hozirgi xitoyning shinjon-uyg'ur avtonom viloyati) tug'ilgan. u aniq qachon tug'ilgani haqida to'liq ma'lumotlar mavjud emas, lekin xi asr boshlarida tug'ilgani taxmin qilinadi. koshg'ariyning oilasi yuqori ijtimoiy mavqega ega bo‘lgan. u turkiy qavmiy hukmdorlardan bo'lgan bir oiladan chiqgan va shu sababli yaxshi ta’lim olgan. mahmud koshg'ariy yoshligidan arab tilini, islomiy ilm-fanlarni, shuningdek, o'sha davrning yirik madaniy markazlarida ta'lim olgan. u turli xalqlarning til va madaniyatini chuqur o'rgangan, ayniqsa turkiy tillar va qabilalar bilan yaqindan tanish bo‘lgan. mahmud koshg'ariy turli turkiy qabilalar yashaydigan hududlarni kezib, ularning turmush tarzi, tili, urf-odatlari va madaniy merosini o‘rganishga katta ahamiyat bergan. bu sayohatlar uning ilmiy ishlariga asos bo'lgan. mahmud koshg'ariy asosan "devon-u lug'atit turk" asari bilan tanilgan. ushbu asar uning hayoti va ilmiy faoliyatining yuksak cho'qqisi bo'lib, turkiy til va madaniyatining muhim manbasi sifatida …

4 / 14

giga va tilshunoslikning rivojlanishiga katta hissa qo'shgan muhim manbadir. koshg'ariy turli turkiy xalqlar orasida qo'llanilgan so'zlar va ularning arab tilidagi izohlarini keltiradi. asar turkiy tillardagi lug'aviy boylikni tasvirlab beradi. 1.lug‘at 2.grammatika: 3.turkiy qavmlarning hayoti va madaniyati: asarda turkiy tillarning grammatik qoidalari, fonetik va morfologik xususiyatlari haqida ham ma'lumotlar berilgan. lug'at qatorida mahmud koshg'ariy turli turkiy qabilalarning urf-odatlari, folklori, she'rlari va maqollari haqida ham yozib o'tgan. asar 3ta asosiy qismni o‘z ichiga oladi bu kitobning yagona qo‘lyozmasi istanbulda saqlanadi. uni ko’chirgan kotib muhammad bin abu bakir damishqiyning xabar berishicha, u mahmud koshg‘ariyning o‘z qo‘li yozgan nusxasidan ko’chirib yozgan. „devon-u lug‘atit turk“ asari 1928-yilda nemis olimi brokelman tomonidan nemis tiliga tarjima qilingan. 1939-yilda esa bosim atalay uni usmonli turk tiliga va mazkur tarjima ankarada chop etilgan. bu asar o‘zbekistonda solih mutaliov tomonidan tarjima qilinib, 1960-63-yillarda uch jilddan iborat „turkiy so’zlar lug‘ati“ nomi bilan nashr qilingan. "devonu lug'otit turk" nafaqat tilshunoslik asari, balki …

5 / 14

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 14 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"devon-u lug‘atit turk" haqida

mahmod koshg’ariy „devon-u lug‘atit turk“ asari mahmud koshg‘ariy reja: m.koshg‘ariyning tilshunoslikka oid qarashlari 1. „devon-u lug‘atit turk“ asari 2. 3. mahmud koshg’ariyning hayoti va ijodi turkiy xalqlar tarixida qoraxoniylar davri deb yuritiladigan x-xii asrlar alohida ajralib turadi. tarixiy manbalarda berilishicha, x asrlarga kelib xalifalik kuchsizlashadi. markaziy osiyoda qarluq qabila ittifoqi kuchaya boshladi va yettisuvda qoraxoniylar dinastiyasi vujudga keldi. qorqxoniylar davrida yozma adabiyot ham rivojlandi. boshqa xalqlar o‘rtasida turk tili va madaniyatiga qiziqish kuchaydi. shuning uchun ham turkiy tilda yusuf xos xojibning „qutadg’u bilig“ epopeyasi va turk tilini o’rganishni xohlovchi arablarning ehtiyojini qondirish uchun mahmud koshg’ariyning „devon-u lug’atit tur...

Bu fayl PPTX formatida 14 sahifadan iborat (18,1 MB). "devon-u lug‘atit turk"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: devon-u lug‘atit turk PPTX 14 sahifa Bepul yuklash Telegram