yorug‘lik interferensiyasini о‘rganish

DOCX 830,3 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

yorug‘lik interferensiyasini о‘rganish.docx const = r a l m = d 2 ) 1 2 ( l + = d m ( ) 1 2 n n - = d ¢ l l 0 ' l m = d l 1 2 n n - 1 1 = n 2 n m l l = d l l 2 = m l 2 2 l l = d l l d = 2 2 l l 2 2 l l = d 0 a const sin sin = r a ; sin 1 1 j j a x = . sin 2 2 j j x r = 1 2 1 2 2 1 2 2 1 1 sin sin j j j j j j j j j j a = × × = = x x x x r 1 2 sin sin n n r = a …

shda emas balki diskret ravishda, ya’ni ayrim porsiyalar (kvantlar) ko‘rinishida nurlanadi degan xulosaga keldi. rus olimi s.i.vavilov 1945 yilda yorug‘lik kvantlarini bevosita ko‘zatishga imkon beradigan asbob yaratdi va natijada yorug‘likning kvant nazariyasi uzil-kesil hal etildi[2]. yorug‘likning to‘lqin uzunligiga qarab uning korpuskulyar (zarra) va to‘lqin xossalari ham o‘zgarib turadi. katta to‘lqin uzunligiga ega bo‘lgan yorug‘lik nurining korpuskulyar xossasini payqash qiyin bo‘lsa kichik to‘lqin uzunligiga ega bo‘lgan nurning to‘lqin xossasini aniqlash qiyindir. bir tajribada yorug‘likning to‘lqin xususiyati namoyon bo‘lsa boshqasida korpuskula xususiyati namoyon bo‘lar edi. masalan: interferensiya, difraksiya va qutblanishda yorug‘lik o‘zining to‘lqin xossasini namoyon qilsa, fotoeffektda zarra xossasini namoyon etadi. bundan ko‘rinar ediki, yorug‘lik juda murakkab tabiatga ega bo‘lib, u uzluksizlik va diskretlik xususiyati bilan xarakterlanadi. demak, yorug‘lik haqida to‘la tushuncha hosil qiladigan nazariya uning to‘lqin va kvant xossalarini birgalikda hisobga olish kerak. yorug‘lik korpuskula va to‘lqin xususiyatiga ega degan xulosaga kelindi. boshqacha qilib aytganda, uzluksiz jarayonlar ichida diskret (kvant) hodisalar …

tabiatini namoyon bo‘lishining bir isbotidir. interferensiya so‘zi lotin tilida interfere – “xalaqit bermoq” degan ma’noni anglatadi. bu juda qiziq va chiroyli manzara ma’lum shartlar bajarilganda, ikkita yoki bir nechta to‘lqinlarning qo‘shilishi natijasida kuzatiladi. ikki yorug‘lik to‘lqini qo‘shilib, bir-birini kuchaytiradi yoki susaytiradi. natijada ekranda markazi bir nuqtada yotuvchi yorug‘ va qorong‘i halqalar navbat bilan joylashadi. bular interferension maksimum va minimum deb yuritiladi. interferensiya hodisasini biz kundalik hayotimizda juda ko‘p kuzatganmiz. masalan, suv betiga to‘kilgan neft maxsulotlarining har xil rangda tovlanishi, kapalaklar qanotining tovlanishi, «havoga uchirilgan sovun pufagi atrofdagi narsalarga xos bo‘lgan barcha ranglar bilan tovlanadi. sovun pufagini tabiatning eng ajoyib, eng nozik mo‘jizasi desa bo‘ladi» deb ta’riflagan edi mark tven. sovun pufagining kishiga shunchalik zavq baxsh etishiga xuddi ana shu yorug‘lik interferensiyasi sababdir. ingliz olimi tomas yung yupqa pardalarning har xil rangda tovlanish sababini biri pardaning tashqi yuzasidan, ikkinchisi esa ichki yuzasidan qaytuvchi 1 va 2 to‘lqinlarning (1.4 -rasm) qo‘shilishidan deb …

ni qadar kechiksa, yorug‘lik zaiflashadi (1.5 b-rasm). to‘lqinlarning qo‘shilishida turg‘un interferension manzara hosil bo‘lishi tuchun to‘lqinlar kogerent bo‘lishi, ya’ni ularning to‘lqin uzunliklari bir xil va fazalari farqi o‘zgarmas bo‘lishi kerak[3]. pardaning tashqi va ichki yuzalaridan qaytgan to‘lqinlarning kogerent bo‘lishiga sabab shuki, bu to‘lqinlarning ikkalasi ham bitta yorug‘lik dastasining qismlaridir. а b ) 1.5 -rasm. interfrension manzara ikkita odatdagi mustaqil manbadan chiqadigan to‘lqinlarga kelsak ular interferension manzara hosil qilmaydi, chunki bunday manbalardan chiqadigan ikki to‘lqinning fazalari farqi doimiy emas. yung rangdagi farq to‘lqin uzunligidagi (yorug‘lik to‘lqinlarning chastotasidagi) farqda ekanligini ham tushundi. ikkita mustaqil yorug‘lik manbai chiqargan yorug‘lik tо‘lqinlari qо‘shilganda intensivliklar qо‘shilishini kuzatish mumkin, interferensiyani emas. yuqoridagi mulohazalardan kо‘rinadiki, yorug‘lik nurlarini interferensiyasini kuzatish uchun kogerent yorug‘lik dastalarini hosil qilish kerak. kogerent yorug‘lik manbai olishning eng mumtoz usullaridan biri yuqorida bayon etilgan yung usulidir. interferensiya olish usullarini s.i.vavilov ikki tipga bо‘ladi: · frenel tipidagi interferensiya (yung, bikuzgu, biprizma, bilinza usullari va hokazo). · …

ashkil topgan bo‘lib, nurlarning bu sirtlardan o‘tishida qaytishi tufayli intensivligi va natijada asboblarning yoritish kuchi pasayadi. bu effektni yo‘qotish uchun optik sistemalar sirtida sindirish ko‘rsatkichi optik material sindirish ko‘rsatkichidan kichik bo‘lgan yupqa, shaffof qatlam hosil qilinadi. ko‘p hollarda sirtning qaytarish koeffitsiyentini kamaytirish bilan birgalikda uni oshirish ham talab etiladi. masalan: qaytarish koeffitsiyenti juda yuqori bo‘lgan ko‘zgular hosil qilish maqsadida (lazerlarda rezonatorlar ana shunday ko‘zgulardan iborat). buning uchun ham yorug‘likning interferensiya hodisasi juda qo‘l keladi. bu vaqtda sindirish ko‘rsatkichi katta va kichik bo‘lgan yupqa (11-13 tagacha) qatlamlar hosil qilinib, bu qatlamlardan qaytuvchi nurlar orasidagi fazalar farqi 2 ga teng qilib olinsa, qaytgan nurlar bir-birini kuchaytiradi. natijada qaytarish koeffitsiyenti 0,99 bo‘lgan ko‘zgu hosil qilish mumkin. interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalar interferensiya hodisasiga asoslanib ishlaydigan qurilmalarga interferometrlar deyiladi. interferometrlar ishlash prinsipi va tuzilishiga asosan ikki nurli va ko‘p nurli interferometrlarga bo‘linadi. ikki nurli interferometrlarga jamen va maykelson interferometrlari, ko‘p nurli interferometrlarga fabri-pero interferometrlari …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yorug‘lik interferensiyasini о‘rganish"

yorug‘lik interferensiyasini о‘rganish.docx const = r a l m = d 2 ) 1 2 ( l + = d m ( ) 1 2 n n - = d ¢ l l 0 ' l m = d l 1 2 n n - 1 1 = n 2 n m l l = d l l 2 = m l 2 2 l l = d l l d = 2 2 l l 2 2 l l = d 0 a const sin sin = r a ; sin 1 1 j j a x = . sin 2 2 j j x r = 1 2 1 2 2 1 2 2 1 1 sin sin …

Формат DOCX, 830,3 КБ. Чтобы скачать "yorug‘lik interferensiyasini о‘rganish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yorug‘lik interferensiyasini о‘… DOCX Бесплатная загрузка Telegram