yorug‘lik interferensiyasi

PPTX 33 pages 17.5 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.5 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

prezentatsiya powerpoint fan: optika umumiy fizika kafedrasi: prof. b.qo’yliyev o’q. nekboyev asqar fizika fakulteti sirtqi ponasimon pardada interferensiya kuzatilishiga yana bir yaqqol misol nyuton halqalarini kuzatishidir. nyuton halqalarini kuzatish uchun quyidagi optik qurilmadan foydalaniladi. yassi parallel shisha plastinka ustiga egrilik radiusi yetarlicha katta bo‘lgan yassi qavariq linza joylashtiriladi. agar biror yorug‘lik manbayidan parallel nurlar c r b d d linzasining yassi sirtiga tik tushirilsa, linza va shisha plastinka orasidagi havo qatlamidan qaytgan va o‘tgan nurlar o‘zaro kogerent bo‘lib, bir-biri bilan interferensiyalashadi. yorug`lik tik tushgani tufayli konsiyentrik yorug‘ va qorong‘i halqalar kuzatiladi. hosil bo‘lgan halqalar radiusini aniqlaylik. nyuton halqalari. nyuton halqalari. bunda d juda kichik bo‘lganligi uchun 2rd ga nisbatan kattalikni e’tiborga olmadik. bu formuladan: linzaning yassi sirtiga tushayotgan yorug‘lik b va d nuqtalardan qaytib kogerent to‘lqinlarni hosil qiladi va ular qo‘shilib interferensiyalashadi. b va d nuqtalardan qaytgan kogerent to‘lqinlar orasidagi yo‘llar farqi: (1) (2) (3) nyuton halqalari. yorug‘lik nuri d …

2 / 33

(7) (8) (6) va (8) ifodalardan ko‘rinib turibdiki, nyuton halqalarining radiusi ravishda o‘sib boradi, boshqacha aytganda, markazdan uzoqlashgan sari halqalar bir-biriga zichlashib boradi. nyuton halqalari. nyuton halqalari. agar nyuton halqalarining kuzatuvchi qurilma oq yorug‘lik bilan yoritilsa, halqalar turli ranglarda tovlanadi. odatda, tajribalarda oq yorug‘lik yo‘liga maxsus yorug‘lik filtri o‘rnatilib, tajribalarda halqa radiusi aniqlanadi. agar linzaning egrilik radiusi ma’lum bo‘lsa, yorug‘likning to‘lqin uzunligi o‘lchanadi. aksincha ma’lum to‘lqin uzunlik bilan yoritilib, halqalar radiusini bilgan holda linzaning egrilik radiusi aniqlanadi. nyuton halqalari. 1- yorug‘lik manbayi. manba sifatida drk-2 turdagi simob lampalaridan foydalaniladi. 2- yorug‘lik filtri. 3- yarim shaffof plastinka. 4- yarim qavariq linza va shisha plastinka. 5- mikroskop. nyuton halqalari. nyuton halqalarining kuzatuvchi eng sodda optik qurilmaning sxematik ko‘rinishi keltirilgan. odatda, 4 elementdagi shisha plastinkaning orqa tomoni qoraytiriladi, 2 filtr yorug‘likning yashil spektrini o‘tkazishga mo‘ljallanadi, 5 mikroskop mikrometr bilan ta’minlanadi. nyuton halqalari. yuqorida qayd qilganimizdek, interferensiya hodisalari yorug‘likning to‘lqin tabiatini xarakterlaydi interferensiyaning miqdoriy …

3 / 33

agar yorug‘lik ponaga tushsa, turli qalinlikdagi qaytgan to‘lqinlar interferensiyalashadi va pona qirrasiga parallel bo‘lgan yorug‘ va qorong‘i polosalar ko‘rinadi. bu polosalar qanday hosil bo‘ladi ponada interferensiya. ponada interferensiya. 1- rasmda yorug‘likning biror ponasimon moddaga tushishi ko‘rsatilgan. ponada interferensiya. agar a nuqtada yorug‘likning maksimal kuchayishi kuzatilsa, shu nuqtadan biror masofa uzoqlikda, ya’ni c nuqtada yorug’likning ikkinchi marta kuchayganligini kuzatish mumkin. ponada interferensiya. buning uchun a va c nuqtalarda uchrashayotgan nurlar yo‘llari farqining ayirmasi: δ=δ2 –δ1=(2h+2bc)–2h= = 2bc ponada interferensiya. h — ponaning a nuqtadagi qalinligi. maksimumlik shartidan 2bc=λ bo‘lishi talab qilinadi. agar ponaning sindirish ko‘rsatkichini n desak, λ0 – vakuumdagi yorug‘lik to‘lqin uzunligi. ponada interferensiya. ponada interferensiya. agar a va b nuqtalar orasini x desak, va α burchakning kichikligini e’tiborga olsak, ya’ni kelib chiqadi. shuningdek, navbatdagi yorug‘ dog‘ c nuqtadan xuddi shunday x masofalarda kuzatilishini fahmlash qiyin emas. demak, polasalar bir-biridan bir xil masofalarda kuzatilar ekan. ponada interferensiya. ponada interferensiya. ushbu …

4 / 33

layotgan obyektning aniq tasviri yo‘qola boradi. „yorishtirilgan optika“ ning maqsadi yorug‘likning iloji boricha intensivligini deyarli yo‘qotmay kuzatilishini amalga oshirishdir. yorug‘lik qaytishini kamaytirish usullaridan biri i.b.grebenshikov va uning xodimlari tomonidan yaratildi. buning uchun linzaning yorug‘lik tushadigan tomoni maxsus yupqa shaffof qatlam (planka) bilan qoplanadi. demak, tushayotgan yorug‘lik planka sirtidan ikki marta qaytadi: havo — planka va planka — linza sirt chegaralaridan. qatlam qalinligi va sindirish ko‘rsatkichi shunday tanlanadiki, ikki sirt chegarasidan qaytgan to‘lqinlar qarama-qarshi fazada bo‘lishiga erishiladi. natijada ikki to‘lqin bir-birini so‘ndiradi. ushbu holda qatlamning sindirish ko‘rsatkichi etib tanlanganda yoki optik yo‘llar farqi δ=2dn yarim to‘lqin uzunligiga teng bo‘lganda erishiladi, ya’ni 2dn= demak, qatlam qalinligi munosabatdan aniqlanadi. yuqoridagi ifodalarda — linza materialining sindirish ko‘rsatkichi. — yorug‘likning qatlamdagi to‘lqin uzunligi. tajribalar shuni ko‘rsatadiki, qaytgan nurlarning deyarli to‘liq so‘nishi quyidagi munosabat bajarilganda kuzatilar ekan: oxirgi ifoda shuni ko‘rsatadiki, oq yorug‘lik spektridagi barcha nurlarni bir vaqtning o‘zida so‘ndirish mumkin emas. shuning uchun oxirgi munosabat …

5 / 33

lqin uzunlikdan 1650763,73 tasi joylashar ekan. interferensiyaning texnikada qo‘llanishi interferensiyaning texnikada qo‘llanishi nazorat uchun savollar ponasimon parda burchagi nima uchun kichik bo‘lishi talab qilinadi? ponasimon pardada kogerent nurlar qanday hosil bo‘ladi? qaytgan nur uchun nyuton halqalari radiusini aniqlovchi formulani keltirib chiqaring. nyuton halqalariga yorug‘lik biror burchak ostida tushsa, manzara qanday o‘zgaradi? havo qatlami suyuqlik bilan to‘ldirilsa-chi? nyuton halqalarini nima uchun markazdan uzoqlashgan sari ajratish qiyinlashadi? qaytgan yorug‘likda markazda qanday dog‘ hosil bo‘ladi? interferensiya hodisasidan texnikada qo‘llanishga misollar keltiring va tushuntiring. image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.png image19.jpeg image20.png image24.png image25.png image21.png image22.png image23.png image26.png image27.png image28.png image29.png image30.png image31.png image32.png image33.png image34.png image35.png image39.png image36.png image37.png image38.png image40.png image41.png image42.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorug‘lik interferensiyasi"

prezentatsiya powerpoint fan: optika umumiy fizika kafedrasi: prof. b.qo’yliyev o’q. nekboyev asqar fizika fakulteti sirtqi ponasimon pardada interferensiya kuzatilishiga yana bir yaqqol misol nyuton halqalarini kuzatishidir. nyuton halqalarini kuzatish uchun quyidagi optik qurilmadan foydalaniladi. yassi parallel shisha plastinka ustiga egrilik radiusi yetarlicha katta bo‘lgan yassi qavariq linza joylashtiriladi. agar biror yorug‘lik manbayidan parallel nurlar c r b d d linzasining yassi sirtiga tik tushirilsa, linza va shisha plastinka orasidagi havo qatlamidan qaytgan va o‘tgan nurlar o‘zaro kogerent bo‘lib, bir-biri bilan interferensiyalashadi. yorug`lik tik tushgani tufayli konsiyentrik yorug‘ va qorong‘i halqalar kuzatiladi. hosil bo‘lgan halqalar radiusini aniqlaylik. nyuton halqala...

This file contains 33 pages in PPTX format (17.5 MB). To download "yorug‘lik interferensiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yorug‘lik interferensiyasi PPTX 33 pages Free download Telegram