yozuvning paydo bo‘lishi va tavsifi

DOCX 13 стр. 27,2 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 27,2 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

aniq va ijtimoiy fanlar universiteti mustaqil ish bajardi: toxirova ozoda qabul qildi: xakimova shoira toshkent -2023 kirish 1. yozuvning paydo bo‘lishi 2. yozuv va uning taraqqiyot bosqichlari 3. yozuv materiallari tarixi xulosa adabiyotlar roʻyxati kirish yozuv deb tilning matn orqali ifodalanishiga aytiladi. bunda matn yozuv tizimi deb nomlanuvchi tayinli belgi va ramzlardan iborat boʻladi. yozuv rasm yoki magnitli audioyozuv kabi matnmas ifodalovchi yoki til saqlovchi vositalardan farqlanadi. yozuv — muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar oʻrtasidagi muloqatga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv— kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotining tom maʼnodagi ibtidosi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan biri. yozuv qadimgi madaniyatlarning siyosiy kengayishi natijasida kelib chiqqan axborot uzatish, moliyaviy hisob-kitob va tarixiy qaydlar olib borishga ehtiyoj tugʻilganida paydo boʻlgan, deb taxmin etiladi. eramizdan avvalgi 4-ming yillikka kelib mesopotamiyada savdo va maʼmuriyat murakkabligi odam xotirasi uchun haddan tashqari kattalashdi va yozuv qaydlar olib borish va …

2 / 13

an qabilalarida ilgari va hozir ham mehmonni non va tuz bilan kutib olish do‘stlik va hurmat belgisidir. yozuv jamiyatning eng buyuk kashfiyotlaridan biri bo‘lib, kishilik jamiyatining har tomonlama taraqqiyotida juda katta rol’ o‘ynaydi. yozuvning xabar etkazish imkoniyati tufayli turli masofadagi - dunyoning turli nuqtasida paydo bo‘lgan yirik siyosiy, ilmiy, texnikaviy va adabiy voqealar barcha xalqlarning mulkiga aylandi. agar yozuv bo‘lmaganida, ajdodlarimiz tomonidan yaratilgan yuksak madaniyat namunalari bizgacha etib kelmagan bo‘lar edi. xullas, harf yozuvi asosida paydo bo‘lgan ilmiy simvolika tafakkur taraqqiyotini tezlashtirishda, fikrlash, o‘ylash va isbotlashning yanada yuqori darajaga ko‘tarilishida muhim rol’ o‘ynadi va o‘ynamoqda. tildagi uzoq yillar mobaynida yuz bergan fonetik, grammatik yaruslardagi o‘zgarishlardan faqat yozuv tufayligina xabardormiz. faqat yozuvgini til evolyutsiyasi to‘g’risidagi tasavvurimizni jonlantira olishi mumkin. agar yozuv bo‘lmaganda, mahmud qoshg’ariy, yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy, lutfiy, alisher navoiy singari buyuk siymolarning donishmandona fikrlaridan bahramand bo‘la olmas edik. yozuvning yutug’i: tilda bo‘lmagan imkoniyatlar yozuvda yuzaga chiqadi. ammo u …

3 / 13

rtasida o‘ziga xos aloqa vositasi bo‘lib xizmat qiladigan grafik belgilar sistemasi bo‘lib, uning jamiyatda o‘ziga xos katta o‘rni va xizmati bor, ya`ni yozuv ma`lum bir masofa bilan ajralgan odamlar orasidagi aloqalarni yaxshilashda, yozma adabiyotlarni va yozma adabiy tilni yuzaga keltirishda, ma`lum bir davrda yaratilgan madaniy- adabiy yodgorliklarni keyingi davrlarga etkazib berishda nihoyat darajada muhim rol’ o‘ynaydi. olimlar yozuvning paydo bo‘lishi va ahamiyati to‘ғrisida maxsus asarlar yozishgan. masalan, abu nasr forobiy aristotelning «ritorika» asariga yozgan sharhida yozuv tizimi, uslubiyat haqidagi fikrlarida o‘z ifodasini topgan. u tilshunoslikning mundarijasini olti bo‘limdan iborat deb belgilaydi va beshinchisi «yozuv qonunlari va to‘ғri talaffuz (orfoepiya) haqidagi fan» ekanligini ta`kidladi. bundan tashqari olim «kitob fi sanoat al-kitoba» («yozuv san`ati haqida kitob»), nomli asar yozgan. abu rayhon beruniy tilshunoslikning ko‘p masalalari qatorida yozuvning ahamiyati haqida ham atroflicha fikr yuritadi. u til va yozuvning munosabati haqida shunday yozadi: «agar insondagi so‘zlash quvvati hamma joyga shamol kabi yoyiluvchi bo‘lmaganda edi …

4 / 13

igina farqlanishi qator qiyinchiliklarga olib keladi. v. gumbol’dt shundan keyingi davrlarda «harf yozuvi va uning til qurilishi bilan aloqasi haqida»(1824) kabi asarlar yozgan. yozuv va uning taraqqiyot bosqichlari. yozuv o‘zining taraqqiyotida turli bosqichni bosib o‘tgan. dastlab buyumlardan mnemonika yoki «eslatuvchi» vositalar sifatida foydalanish zamonaviy yozuvga olib keluvchi mashaqqatli uzoq yo‘ldagi birinchi qadam bo‘ldi. ammo bu vositalar fikrni uzatmas, balki uni faqat eslatardi. masalan, arqon, chilvir, ip, kanoplarni xilma-xil rangga bo‘yash, ularga turli tugunchalar qilish bilan ayrim voqeani, fikr-istaklarni o‘zlaridan uzoqda turuvchilarga nutqsiz etkazganlar. biror narsani eslab qolish odati shundan qolgan.so‘ngra buyumlarga aniq ma`no berila boshlagan. buyumga ma`no birkitib qo‘yishning bu usuli «buyumli yozuv» deb atalgan. o‘tmishda, hozirgi zamon yozuvlari bo‘lmagan davrlarda, odamlar ba`zi hodisalar va voqealarni uzoq masofaga etkazish niyatini yoki zamonda (vaqtda) abadiylashtirish maqsadlarini jonli va jonsiz narsalarning rasmini chizish orqali amalga oshirganlar. bunday yozuv piktografik yozuv deb nom olgan. turli voqea, narsa-predmetlarning rasmlarini chizib, o‘zlarining fikr va istaklarini …

5 / 13

zohlashgan. logografik yozuvning bir ko‘rinishi mixxatdir. bu yozuv qadimgi mesopotamiyada qo‘llanilgan. logogrammaning piktogrammadan farqi shundaki, piktogramma bevosita predmetni aks ettiradi, logogramma so‘zning ma`nosini izohlaydi. demak, logogramma bevosita predmet shakli bo‘lmay, u so‘z ma`nosini aks ettiruvchi shartli belgidir. logografik (so‘z yozaman) yozuvning biroz mukammallashgan formasi ieroglifik yozuvdir (muqaddas yozuv). bu yozuv qadimgi arabistonga, hozirgi xitoyga xosdir. xitoy tilining to‘liq luғatlarida qirq mingga yaqin ierogliflar qayd qilingan. hozirgi zamon matnlarida esa 2-5 ming atrofida ierogliflar qo‘llanadi. xitoy yozuvi dunyodagi noyob yozuvlardan biri bo‘lib, hozirgi zamon kishisi foydalanadigan yozuvlar orasida eng qadimiysidir (miloddan avvalgi xii asr). qadimgi misr ierogliflariga va shumer mixxatiga tengdosh bo‘lgan bu yozuv o‘ziga xos taraqqiyot yo‘liga ega bo‘lganligi uchun ham shu paytga qadar saqlanib kelmoqda. har bir ieroglif alohida bir so‘zni bildiradi. so‘zlar qanday ohangda talaffuz etilishiga qarab, mutlaqo boshqa-boshqa ma`noni bildiradi. so‘zlar past, balandlashib boruvchi, baland ohangga qarab uch xil ma`noni ifodalaydi. yozuvning ommaviylashuvi uchun uni, albatta, osonlashtirish, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yozuvning paydo bo‘lishi va tavsifi"

aniq va ijtimoiy fanlar universiteti mustaqil ish bajardi: toxirova ozoda qabul qildi: xakimova shoira toshkent -2023 kirish 1. yozuvning paydo bo‘lishi 2. yozuv va uning taraqqiyot bosqichlari 3. yozuv materiallari tarixi xulosa adabiyotlar roʻyxati kirish yozuv deb tilning matn orqali ifodalanishiga aytiladi. bunda matn yozuv tizimi deb nomlanuvchi tayinli belgi va ramzlardan iborat boʻladi. yozuv rasm yoki magnitli audioyozuv kabi matnmas ifodalovchi yoki til saqlovchi vositalardan farqlanadi. yozuv — muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar oʻrtasidagi muloqatga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. yozuv— kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotining tom maʼnodagi ibtidosi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan bir...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (27,2 КБ). Чтобы скачать "yozuvning paydo bo‘lishi va tavsifi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yozuvning paydo bo‘lishi va tav… DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram