talshıq optikalıqasi ha’m onin’ baylanis sistemasi

DOCX 25 стр. 360,6 КБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 360,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

ózbekstan respublikasi jоqari hám оrta arnawli bilim ministrligi berdaq atindaǵi qaraqalpaq mámleketlik universiteti fizika fakulteti fizika kafedrasi fizika fakultetiniń 2a-kurs studenti sabirova baxargu’ldıń kurslıq jumısı nur toli optikasi ha’m onin’ baylanis sistemasindag’i orni qabılladı: prof. b.abdikamalov no’kis 2020 mazmuni kirisiw 1.1 optikalıq baylanıs, onıń abzallıqları hám qollanılıw tarawları 1.2 optikalıq baylanıs sistemalarınıń dúzılıw prinsiplari tiykarg’i bo’lim 2.1. optikalıq talshıq túrleri hám olardıń xarakteristikaları juwmaqlaw paydalanilg’an a’debiyatlar ha’m internet saytlar kirisiw talshıq optikalıqasi — jarıqlıq hám maǵlıwmatlardı optikalıq diapazondaǵı nur ótkeriwshiler (nur talshıqları ) de tarqalıwını urǵanatuǵın optikalıqa bólimi. talshıq optikalıqasi 20 -ásirdiń 50-jıllarında vujudga kelip, 70-jıllardıń basıda spektrning ko'rinuvchi hám infraqızıl tarawlarıda sóniw koeffitsiyenti 20 dbg'km den kem bolǵan kvars shıyshesi alınıwı menen jedel rawajlana baslaǵan. nur talshıq sındırıw kórsetkishleri bir-birinen parq etiwshi cilindr formasındaǵı shıyshe yamasa plastik ózek jáne onı qorshaplıq turıwshı qabıqtan shólkemlesken. ózektiń sındırıw kórsetkishi qabıqnikidan úlken bulgani ushın, olar shegarasıda jaqtılıqnıń tolıq ishki qaytıw hádiysesi júz …

2 / 25

tártip menen jaylastırılǵan nur talshıqlar dástesi arqalı uzatıladı. dástedegi talshıqlar sanı bir neshe mıń, hátte, millionlardı tashkil etip, dáste úshlerine arnawlı ishlov beriledi. nur talshıqlar dástesi medicinada adam ishki aǵzalarını jaqtılandıriw hám kurishda (endoskop), operativ kinoǵa alıwda, yadro zarralarining joqarı tezlik (trek) larini dizimnen ótkeriwde hám basqa tarawlarda keń qollanıladı. insaniyat rawajlanıwında baylanıstıń, atap aytqanda, optikalıq baylanıstıń roli úlken bolǵan, buǵan sebep onıń tarqalıw tezliginiń kútá úlkenligi bolıp tabıladı, (vq3*1010 sm/s) da tuwrı sızıqlı tarqalıw hám basqa qásiyetlerine baylanıslı. mısalı, xviii asirdeyoq quyash nurını qaytaratuǵın aynalardan paydalanıw tiykarında isleytuǵın optikalıq telegraf hám quramalı signallardı uzatıw qábiletine iye bolǵan semoforlar jaratıldı. informaciyanı aralıqqa uzatıwda jarıqlıq nurınıń qolaylıgini sezgan amerikalıq telefon oylap shıǵarıwshısı a. bell bunnan 125 jıl aldın optikalıq telefon (fotofon) ni jarattı. 1.1 optikalıq baylanıs, onıń abzallıqları hám qollanılıw tarawları ol óziniń apparatı járdeminde adam dawısını nur arqalı 200 metr aralıqqa uzatdı. bunda mikrofonning shayqalıwıdan qaytarda quyash nurı dawısdı tasıwshı …

3 / 25

ǵan sayın azayıp barmaqta. vaholanki, texnikada júdá kerek bolǵan bul metalldıń derlik yarımı kabellar ushın isletiledi. ilimpazlardıń shaması boyınsha mıs óndiris xxi asirde keskin túrde azayadı. sonday eken, qandayda bir shara tabılmasa, kabel óndiris tushkunlikka dús keliwi turǵan gáp. sol sebepli da mıs sımlardan waz keship, informaciyanı taza shıyshe talshıqlar arqalı nur járdeminde uzatıwǵa ótiw kerekligin túsinip yetildi. sonday eken, shıyshe talshıqlardı isletiw eki unamlı tabısqa — informaciya uzatıw tezligin keskin arttırıp, qımbat esaplanǵan misni úlken muǵdarda únemlewge múmkinshilik beredi. atap ótiw kerekki, o'yuch -diapazonı (q=1-20sm) bolǵan elektromagnit tolqınlar jetilisken ózlestirilgandan keyin gezek optikalıq diapazonǵa jetip keldi. 60 -jıllarda jańalıq ashılǵan lazerlar da úlken nátiyje bermadi. sebebi informaciyanı lazer nurı menen ashıq atmosferada uzatıw jaqsı nátiyje bermadi. buǵan sebep atmosferadaǵı temperatura, hawa aǵımı, shańlar, rayon hám t.b. lar tınımsız ózgerip turǵanlıǵı ushın ashıq hawa nur ótkeriwshi ortalıq retinde isletiwge jaramsızlıǵı anıqlandi. lazer nurını trubalar ishinde uzatib ko'rildi, lekin bul jol …

4 / 25

onlari eken. maqala avtorları eger shıyshelar áne sol ionlardan tozalansa, jutıw koeffisiyenti a<20db/km bolǵan talshıqlar alıw múmkinligin tastıyıqlap berdiler. bul maqaladan keyin dúnya kóleminde jutıw koeffisiyenti kishi bolǵan nur ótkeriwshi talshıqlardı alıw boyınsha jumıslar júdá kúsheyip ketti. aqır-aqıbetde, 1970 jıl " korning glass" firması qánigeleri tolqın uzınlıǵı qq063 mkm bolǵan nur ushın jutıw koeffisiyenti 20 db/km den kishi bolǵan nur ushın nur ótkeriwshi talshıqlardı jarattılar. bunday talshıqlar uzın tolqınlı optikalıq baylanıs liniyalarida isletsa bolatuǵın sapalarǵa iye edi. sol sebepli 1970 jıl talshıqlı optikalıqaning tuwılǵan jılı dep sanala baslandı. áne sonnan keyin talshıqlı optikalıqa baylanısı úlken tezlik menen rawajlanıp ketti, olar isletiletuǵın tarawlar ko'paya basladı : telefon tarmaqları arqalı isleytuǵın televidenie, aviatsiya hám teńiz flotında, bort baylanısı, esaplaw texnikası, texnologiyalıq processlerdi basqarıw hám baqlaw sisteması hám t.b. larda da isletiline baslandı. bunnan tısqarı, nurli talshıqlardıń sırtdan tushuvchi elektromagnit tolqınlardıń tásirin sezmasligi, salmaqları kem hám ıqshamlıǵı da anıqlandi. sonday etip, optikalıq baylanıs …

5 / 25

rqalıp atırǵan bo'lsin. sırtqı ortalıqdıń sındırıw kórsetkishi p2 bo'lsin. ol halda nur eki ortalıq shegarasıǵa túskende sinadi hám bólekan qaytadı. sınıw (q2) hám túsiw (q1) múyeshleri snellius nızamıǵa bo'ysinadi: n1sin a1qn2sina2 yamasa sin a1qn2/n1 sin a2 eger biz túsiw múyeshin (q1) úlkenlashtirib borsak, sınıw múyeshi a2 da artıp baradı hám ekinshi ortalıqqa sınǵan nur talshıq shegarasıǵa qaray kóbirek egila baslaydı. q1 múyesh belgili kritik bahaǵa eriskende q2q90° boladı. bul halda sınǵan nur talshıq shegarası boylap tarqaladı hám ekinshi ortalıqqa ótpeydi, tolıq ishki qaytıw júz boladı. bul múyesh sin a1tqn2/n1 ge teń biladi. aqır-aqıbetde túsiw múyeshi a1 q a1t bolǵanda talshıq shegarasıǵa túsip atırǵan nur energiyasınıń derlik hámmesi taǵı talshıq ishine qaytadı, eger a1 shıyshe talshıq nur tarqatıwǵa júdá qolay ortalıq sonda da, onıń kemshilikleri bar: 1) ol ashıq hawada (p2<1) bolǵanı ushın oǵan sırtqı ortalıq tásir kórsetedi, onıń ústine shańlar o'tirib patas etedi, bul bolsa nurning sóniwine alıp keledi; 2) …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "talshıq optikalıqasi ha’m onin’ baylanis sistemasi"

ózbekstan respublikasi jоqari hám оrta arnawli bilim ministrligi berdaq atindaǵi qaraqalpaq mámleketlik universiteti fizika fakulteti fizika kafedrasi fizika fakultetiniń 2a-kurs studenti sabirova baxargu’ldıń kurslıq jumısı nur toli optikasi ha’m onin’ baylanis sistemasindag’i orni qabılladı: prof. b.abdikamalov no’kis 2020 mazmuni kirisiw 1.1 optikalıq baylanıs, onıń abzallıqları hám qollanılıw tarawları 1.2 optikalıq baylanıs sistemalarınıń dúzılıw prinsiplari tiykarg’i bo’lim 2.1. optikalıq talshıq túrleri hám olardıń xarakteristikaları juwmaqlaw paydalanilg’an a’debiyatlar ha’m internet saytlar kirisiw talshıq optikalıqasi — jarıqlıq hám maǵlıwmatlardı optikalıq diapazondaǵı nur ótkeriwshiler (nur talshıqları ) de tarqalıwını urǵanatuǵın optikalıqa bólimi. talshıq optikalıqasi 20 -ási...

Этот файл содержит 25 стр. в формате DOCX (360,6 КБ). Чтобы скачать "talshıq optikalıqasi ha’m onin’ baylanis sistemasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: talshıq optikalıqasi ha’m onin’… DOCX 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram