samarqand tarixiy obidalari

DOCX 29 pages 2.4 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.4 MB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

agar kimda-kim bizning qudratimizga shubxa qilsa, biz qurgan binolarga boqsin. amir temur. samarqand tarixiy obidalari samarqand dunyo taraqqiyotining eng qadimgi va markaziy shaharlaridan biri boʻlib, jahon madaniyati va fani xazinasiga katta hissa qoʻshgan shahardir. oʻzbekiston respublikasi prezidenti va hukumati rahbarligida mustaqillik yillari samarqand shahridagi arxitektura yodgorliklarini tiklash va taʼmirlash, ayniqsa, eski shahar qismini qayta qurish va taʼmirlash, obodonlashtirish boʻyicha katta ishlar amalga oshirildi. temuriylar sulolasi yaratgan arxitektura yodgorliklari misr, xitoy, hindiston, gretsiya, italiya kabi davlatlarda yaratilgan arxitektura obidalaridan aslo qolishmaydi. mustaqillik yillarida qaytadan barpo etilgan al buxoriy, motrudiy va boshqa tarixiy majmualar tahsinga sazovordir. samarqand qadimiy rim bilan tengdoshdir. uning tarixiy madaniyatining quyi qatlamlari eramizdan avvalgi i ming yilliklarga borib taqaladi. u qadimgi va hozirgi jumboqli sugʻd davlatining poytaxti maroqand shahri qoldiqlari bilan tillashadi. samarqand shahridagi afrosiyob juda koʻp qonli voqealarni boshidan kechirgan. xiii asr boshlarida moʻgʻul bosqinchilari oʻrta osiyoning tinch hayotiga tajovuz soldi, ular juda koʻplab shaharlarni, sanʼat yodgorliklari …

2 / 29

, ayniqsa turli yoʻnalishlardagi ustalarni yigʻishga harakat qilardi". temur oʻz yurti poytaxtini dunyodagi eng katta va koʻrkam shaharlar qatoriga qoʻshishni istardi. shu boisdan samarqand shahri atrofidagi qishloqlar bogʻdod, damashq, qohira kabi buyuk shaharlar nomini oldiki, temur oʻz poytaxti oldida bu shaharlar bir qishloqchalik boʻlishini istardi. samarqand shahrini 13 ta katta bogʻ yashtanib turardi, ularning eng kattasi shu darajada keng ediki, tarixning shohidlik berishicha, bir kuni shu bogʻda adashib qolgan otni bir oy izlashgan ekan. afrosiyob samarqand shahrining qadimiy qoldiqlari, uzoq asrlar davomida 10-15 metr chuqurlikda koʻmilib ketgan arxeologik qazilmalari bilan mashhur, qadimiy aholisi vi-viii asrlarda hozirgi samarqand shahri yaqinidagi tepaliklarda, taxminan 2 kv km maydonda yashagan. samarqand shahri yodgorliklari oʻzining buyukligi bilan odamlarni qoyil qoldirgan. uning binolari devorlaridagi zangori naqshlari, arxitektura shakllari, turli koʻrinishlardagi geometrik shakllari bilan kishini hayratga soladi. bular registon, shohi zinda, goʻri amirmaqbaralari ansambllaridir. samarqand atrofidagi afrosiyob tepaliklari boʻylab shohi zinda meʼmorchilik ansamblining 11 ta maqbaralari joylashgan. …

3 / 29

rli tosh devorlar orqali bogʻlangan. aytishlaricha, amir temurning uzoq mamlakatlarga qilgan safarlaridan birida uning eng suyukli xotini saroymulkxonim, xalq ichida uni bibixonim deb ham ataydilar, mamlakatdagi eng mashhur bashoratchilarni yigʻib, yulduzlar bashorat qilgan vaqtda ushbu maschidni qurishni boshlagan ekan. bibixonimning chiroyiga oshiq boʻlib qolgan va sevgi yoʻlida devona boʻlib oʻz jonini fido qilgan yosh meʼmor maschidni qurilishi tugash arafasida ishni paysalga sola boshlagan, chunki maschid qurulishining tugashi uning uchun bibixonim ruhsoridan ayrilishi edi. ana shunday kunlarning birida shaharga amur temurning chopari keladi va uning shaharga qaytayotgani haqidagi habarni aytadi. bibixonim machit qurilishini tezroq tugatishni talab qiladi. meʼmor qurulishni tezroq tugatish uchun bitta shart qoʻyadi, u ham boʻlsa bibixonimning bitta boʻsasi edi. nima qilish kerak? bibixonim rozi boʻlishdan boshqa chora topmaydi. u yuziga yostiq qoʻyib, yostiq ustidan boʻsaga rozi boʻladi. lekin yosh meʼmorning boʻsasi shu darajada kuchli va issiq ediki, u yostiq ustidan ham oʻtib sohibjamolning yuzida iz qoldiradi. amir temur …

4 / 29

a maydondan katta kanal oʻtgan va u juda koʻp qum uyumlarini oqizib kelgan. shu sababli bu maydon registon nomini olganki, maʼnosi „qumli joy“ yoki „qumli maydon“ maʼnosini anglatadi. registon xv asrgacha katta savdo markazi boʻlgan. ulugʻbek samarqandni boshqargan 1409-1447 yillarda maydon harbiy koʻriklar, qoʻshinlarni koʻrikdan oʻtkazish, farmonlar oʻqib eshittiriladigan joyga aylangan. hozirgi kunda registon maydonini uchta madrasa: sherdor, tillakori (xvii asrda qurilgan) va ulugʻbek (xv asrda qurilgan) madrasalari bezab turibdi. ulugʻbek madrasasi olimning koʻrsatmasi bilan 1420 yilda qurilishi boshlangan. toʻrt burchakli va toʻrt minorali bu madrasaning ichida toʻrtburchak hovlisi bor va hovliga qaratib toʻrt tomondan hujralar qurilgan. ulugʻbek madrasasi oʻzining boy meʼmoriy terma naqshlari, geometrik tuzilishi va osmon aks etib turgan maydoni bilan fan va madaniyatning buyuk asari sifatida saqlanmoqda. ulugʻbek zamonida samarqand oʻrta osiyoning bilim oʻchogʻiga aylandi. oʻsha davrlarda bu yerga dunyoning eng taniqli matematiklari, astronomlari, tarixchi olimlari yigʻilishgan. ulugʻbek zamonasida tanlab jalb qilingan olimu-fuzalolar, uning observatoriyasida xizmat qilgan …

5 / 29

alardan tashqari koʻpgina dam olish maskanlari ham mavjud. taxtaqorachi dovoni yaqinidagi omonqutan maskanida hozirgacha samarqand shahri toʻgʻrisidagi qiziq-qiziq afsonalarni eshitish mumkin. bundan tashqari ushbu viloytda neandertallar lageri qoldiqlari topilgan. go`ri amir maqbarasi go’ri amir maqbarasi jahonga mashhur va o’rta osiyo me’morchiligining noyob asari sifatida e’tirof etiladi. maqbara qurilishi 1403 yilda amir temurning vorisi muhammad sultonning vafot etishi munosabati bilan boshlangan, mirzo ulug’bek davrida tugallangan hamda amir temur va temuriylar xilxonasiga aylantirilgan. maqbara o’rta asr samarqandining janubiy-sharqiy qismida, temurning nabirasi muhammad sulton xiv asrning oxirida bino qildirgan ansambl qoshida tiklangan. muhammad sulton 1403 yilda kichik osiyo sohillariga qilgan uzoq safaridan qaytib kelayotganda to’satdan kasal bo’lib vafot etadi. shahzodaning jasadi samarqandga olib kelinib, ansamblning janub tomnidagi ayvoni orqasidagi dahmaga dafn qilinadi. amir temur shahzodaga atab maqbara qurish haqida farmon beradi. shundan keyin daxma ustiga sakkizyoqli bino quriladi. shurq tarixchisi sharafiddin ali yazdiy bu bino «osmon kabi baland gumbaz, devorlarining pastki qismi zarhal …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "samarqand tarixiy obidalari"

agar kimda-kim bizning qudratimizga shubxa qilsa, biz qurgan binolarga boqsin. amir temur. samarqand tarixiy obidalari samarqand dunyo taraqqiyotining eng qadimgi va markaziy shaharlaridan biri boʻlib, jahon madaniyati va fani xazinasiga katta hissa qoʻshgan shahardir. oʻzbekiston respublikasi prezidenti va hukumati rahbarligida mustaqillik yillari samarqand shahridagi arxitektura yodgorliklarini tiklash va taʼmirlash, ayniqsa, eski shahar qismini qayta qurish va taʼmirlash, obodonlashtirish boʻyicha katta ishlar amalga oshirildi. temuriylar sulolasi yaratgan arxitektura yodgorliklari misr, xitoy, hindiston, gretsiya, italiya kabi davlatlarda yaratilgan arxitektura obidalaridan aslo qolishmaydi. mustaqillik yillarida qaytadan barpo etilgan al buxoriy, motrudiy va boshqa tarixiy majmualar t...

This file contains 29 pages in DOCX format (2.4 MB). To download "samarqand tarixiy obidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: samarqand tarixiy obidalari DOCX 29 pages Free download Telegram