teri va uning funksiyalari

DOCX 13 pages 47.7 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.7 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

teri, teriosti yog' qatlami va shilliq qavatlarning afx teri organizmda nihoyatda muhim bo'lgan quyidagi vazifalarni bajaradi: · organizmni turli tashqi mexanik, kimyoviy va biologik ta'sirlardan saqlash; · nafas olishda qatnashish; · moddalar almashinuvida qatnashish; · tana haroratini saqlashda qatnashish; · sezgi a'zosi vazifasini bajarish; · d vitaminining hosil bo'lishida qatnashish. teri bu vazifalarini mukammal rivojlanib, yetilib bo'lgach, to'liq bajara oladi, lekin bola qancha yosh bo'lsa unda terining aytib o'tilgan vazifalarni bajarishida anchagina yetishmovchiliklar namoyon bo'ladi. chunki ularda terining bola yoshiga xos anatomo-fiziologik xususiyatlari mavjud, bu xususiyatlar quyidagilardan iborat: 1. emizikli sog'lom balaning terisi nimpushti rangli, baxmalday muloyim, silliq va juda ham nozik bo'ladi. shuning uchun teri tez zararlanadi. 2. bolalar terisi qon tomirlari (kapillyarlar turi)ga juda boy bo'ladi. bu esa har qanday shikastlanish natijasida zararli ta'sirlar(mikroblar, kimyoviy moddalar, dori vositalari va boshqalar)ning tezlik bilan qonga tushishi va organizmga tarqalib ketishiga sabab bo'ladi. 3. ter bezlari tug'ilgan vaqtida yaxshi faoliyat ko'rsatmaydi(ular …

2 / 13

i tashqi muhit haroratiga tez moslashib qoladi. 9. terida qon tomirlar ko'pligidan terining nafas olish funksiyasi bolalarda yaxshi rivojlangan bo'ladi. 10. hayotining birinchi yilini yashab kelayotgan bolalar terisida fosfor-kalsiy almashinuvida muhim rol o'ynaydigan d vitamini sintezlanadi. bu esa bolalar suyak tizimining rivojlanishida katta ahamiyatga ega. 11. terining sezgi a'zosi sifatidagi vazifasi markaziy asab tizimining asta-sekinlik bilan mukammallashib borishiga bog'liq bo'lib, yangi tug'ilgan bolalar terisi aksariyat tashqi ta'sirlarni sezadi, lekin javob reaksiyalari hali yetarli darajada bo'lmaydi. 12. teriosti yog' qatlami sog'lom tug'ilgan bolalarda yaxshi rivojlangan, bu o'z navbatida bolalarda issiqlikning saqlanishida, zaxira ozuqa sifatida katta ahamiyatga ega. lekin go'dak bolalarning teriosti yog' qatlami tarkibidagi yog'lar suyuqlanish nuqtasi birmuncha yuqoriroq bo'lgan yog' kislotalardan iborat bo'lganligidan, ularning teriosti yog' qatlami sovuq ta'sirida yoki og'ir patologik jarayonlar natijasida tezgina qotib qolishi kuzatiladi. aytib o'tilgan xususiyatlardan ko'rinib turibdiki, bolalar terisini kuzatish, uning holatini uluksiz baholab borish va parvarish qilishda nihoyatda ehtiyotkorlikka rioya qilish, terining sanab …

3 / 13

rga kelib kattalarnikiga yaqinlashadi va 12 yoshga to'lganda batamom yo'qoladi. chaqaloqning boshi katta va odatda dumaloq bo'ladi. bosh suyaklarining choklari hali bir-biri bilan suyaklanib ketmagan, peshona suyagi va tepa suyaklari birlashgan joyda rombsimon katta liqildoq (1-a rasm), tepa suyaklari bilan ensa suyagi orasida esa kichik uchburchak- simon liqildoq hosil bo'lgan bo'ladi. katta liqildoqning kattaligi taxminan 2 x 2,5 sm bo'lib, bola hayotining 12—16 oyiga kelib bekilib ketadi. kichik liqildoq esa atigi 20— 25% bolalarda ochiq bo'ladi va u kechi bilan uchinchi oyga kelib bekilib ketadi (1-b rasm). chaqaloq umurtqa pog'onasi to'g'ri, hech qanday fiziologik egilmalari bo'lmaydi. bo'yin egilmasi (lordoz) bolaning 2 oyligida, ya'ni boshini tuta boshlaganidan keyin, ko'krak egilma- si(kifoz) bolaning 6 oyligida, ya'ni bola o'tira boshlaganidan keyin, bel egilmasi (lordoz) bola 1 yoshga to'lganida, ya'ni bola yura boshlaganidan keyin paydo bo'ladi. parvarishdagi va yurish- turishdagi har qanday salbiy holatlar bolaning umurtqa pog'onasida °rtiqcha va patologik egriliklar kelib chiqishiga sabab …

4 / 13

oidalarga e'tiborsizlik qilinsa (bola bir xil vaziyatda ko'p yotsa, ko'krak qafasi ortiqcha qisib qo'yilsa, oyoqlarbog'lanayotganda to'g'ri oylashtirilmasa, bolaning boshi emizilgan tomonda ko'p qolib ketsa va hokazolar) suyaklarning noto'g'ri o'sishiga va noto'g'ri shakllanishiga sabab bo'lib qolishi mumkin. tishlar bola hayotida muhim o'rin egallaydi va ular bolada ma'lum vaqt oralab guruh-guruh bo'lib chiqadi. awaliga bolada sut tishlari quyidagi tartibda chiqadi: o'rtadagi pastki va ustki kurak tishlar - 6-9 oyda, yon tomon- dagi pastki va ustki kurak tishlar - 9-12 oyda, kichik jag' tishlar - 12-15 oyda, oziq tishlar - 17-20 oyda, katta jag' tishlar - 21-24 oyda. demak, bola ikki yoshga to'lganida 20 ta sut tishlarining hammasi chiqib bo'ladi doimiy tishlar bola 6—7 yoshga to'lganidan keyin chiqa boshlaydi va bu almashinish jarayoni 11 — 12 yoshga kelib poyoniga yetadi. «aql tishlari» esa odatda 18—20 yoshlarda chiqadi. bolada tishlarning vaqtida chiqishi va almashinishi uning to'g'ri ovqatlanishiga, chiniqtirilishiga (ayniqsa, quyosh bilan) va kasal- liklardan …

5 / 13

rakat layoqati awaliga bo'yin va gavda muskullarida, keyinchalik qo'l va oyoqlarda paydo bo'ladi. muskul kuchi ham bola ulg'aygan sayin ortib boradi. unutmang! muskullar kuchi va harakatlarda qatnashuvini takomillashtirish uchun bolaning dastlabki rivojlanish davrlaridanoq turli xil gimnastik mashqlar qildirish tavsiya etiladi. bolada normal rivojlanish bo'lganda statik va lokomotor faoliyat ham asta-sekin yoshiga mos ravishda shakllanib boradi. bu o'zgarishlar quyidagi asosiy ma'lumotlar bilan ta'riflanadi. i. statik funksiyalarning rivojlanishi a. bolaning o'tirish malakalarining rivojlanishi. 1- oy - boshini tik tutolmaydi. 2- 3-oylar — boshini tik tuta oladi. 4- oy - qo'llaridan ushlab turilganda o'tira oladi. 5- 6-oylar - bir qo'lidan ushlab turilganda o'tira oladi. 7- 8-oylar - hech qanday tayanchsiz o'tira oladi. 8- 9-oylar - yotgan holatidan o'zi turib o'tira oladi. b. tik turish malakalarining rivojlanishi. 3- 3,5 oylik - qo'ltiq tagidan ushlab turilganda oyoqlarini yerga tirab 30—60 soniyagacha tura oladi. 5-5,5 oylik - ikki qo'lidan ushlab turilganda uzoqroq vaqt davomida tik turadi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "teri va uning funksiyalari"

teri, teriosti yog' qatlami va shilliq qavatlarning afx teri organizmda nihoyatda muhim bo'lgan quyidagi vazifalarni bajaradi: · organizmni turli tashqi mexanik, kimyoviy va biologik ta'sirlardan saqlash; · nafas olishda qatnashish; · moddalar almashinuvida qatnashish; · tana haroratini saqlashda qatnashish; · sezgi a'zosi vazifasini bajarish; · d vitaminining hosil bo'lishida qatnashish. teri bu vazifalarini mukammal rivojlanib, yetilib bo'lgach, to'liq bajara oladi, lekin bola qancha yosh bo'lsa unda terining aytib o'tilgan vazifalarni bajarishida anchagina yetishmovchiliklar namoyon bo'ladi. chunki ularda terining bola yoshiga xos anatomo-fiziologik xususiyatlari mavjud, bu xususiyatlar quyidagilardan iborat: 1. emizikli sog'lom balaning terisi nimpushti rangli, baxmalday muloyim, silli...

This file contains 13 pages in DOCX format (47.7 KB). To download "teri va uning funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: teri va uning funksiyalari DOCX 13 pages Free download Telegram