fanning óquv-uslubiy majmuasi

DOCX 170 pages 6.8 MB Free download

170 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.8 MB

File type DOCX

Pages 170

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 170

ózbekiston respublikasi oliy va órta maxsus ta’lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti róyxatga olindi №______________ 2021-yil «___» ________ «tasdiqlandi» óquv ishlari bóyicha prorektor _________________ o. duysenbayev «____» ___________ 2021-yil fan va texnikada ólchashlar noaniqligi fanining ó q u v - u s l u b i y m a j m u a s i bilim sohasi: 300000-ishlab chiqarish texnik soha ta’lim sohasi: ta’lim yo’nalishi: 310 000 –muhandislik ishi 5310900-metrologiya, standartlashtirish va mahsulot sifati menedjmenti(tarmoqlar bóyicha) nukus-2020 fanning óquv-uslubiy majmuasi ózbekiston respublikasi oliy va órta maxsus ta’lim vazirligining 2018-yil 25-avgustdagi 744-sonli buyruǵining 6-ilovasi bilan tasdiqlangan “fan va texnikada ólchashlar noaniqligi” fan dasturi asosida tayyorlangan. óquv-uslubiy majmua berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti kengashining 20____yil ____-________dagi _______-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan. tuzuvchilar: b. ametova “elektr texnikasi va metrologiya” kafedrasi assistent-óqituvchi. taqrizchiar: arzwova t. “uztest” uk qoraqalpog’iston filiali boshlig’ı o’rinbosari najimova a. qqdu, “elektr energetikasi” kafedrasi dotsenti, t.f.f.d., phd. mundarija 1. ma’ruza mahĝulotlari …

2 / 170

iya xususiyatlari, kattalikni ólchash jarayonidagi fizik jarayon va uning asosiy parametrlarini aniqlashda matematik modellashtirishda muhim bosqich hisoblanadi. shu órinda kattalik bilan bogʼliq bólgan bazaviy tushuncha va ularning taʼriflari bilan tanishib chiqamiz, jumladan: kattalik - sifat jihatidan ajratilishi va miqdor jihatidan aniqlanishi mumkin bólgan hodisalar, moddiy tizim, moddaning xossasidir; ólchanadigan kattalik - ólchash vazifasining asosiy maqsadiga muvofiq ólchanishi lozim bólgan, ólchanadigan yoki ólchangan kattalik; kattalik ólchami - muayyan miqdoriy obʼekt, tizim, hodisa yoki jarayonga tegishli bólgan kattalikning miqdoriy aniqlanganligi; kattalikning qiymati - kattalik uchun qabul qilingan birliklarning maʼlum bir soni bilan kattalikning ólchamini ifodalash; taʼsir qiluvchi kattalik - ólchanadigan kattalikning ólchamiga va (yoki) ólchashlar natijasiga taʼsir etuvchi kattalik. noaniqlikni baholash zaminidagi «ólchanadigan kattalikning tavsifi» nafaqat aynan nimaning ólchanayotganini ravshan va bir maʼnoli ifodalashni, balki ólchanadigan kattalikni óziga taʼsir etuvchi parametrlarga bogʼlovchi miqdoriy ifodani, yaʼni ólchanadigan kattalikning matematik modeli (keyinchalik matnda – ólchash modeli) ni ham talab qiladi. bizga maʼlumki, matematik model …

3 / 170

lari bóyicha quyidagi tartiblar órnatilgan: 1) noaniqlikni tashkil qiluvchilarini barcha kirish kattaliklari ularni baholash usuliga muvofiq ikkita kategoriyaga bólish mumkin: • а kategoriya – statistik usullarni qóllash yóli bilan baholanadigan tashkil qiluvchilar (kóp marta ólchash natijalarini ayta ishlash yóli bilan); • b kategoriya – boshqa usullari bilan baholanadigan tashkil qiluvchilar (masalan, óv ni pasportidan olingan tavsiflar, maʼlumotnomalar, attestatlash va kalibrlash sertifikatlari, oldingi tajriba natijalari va .x.). 2) а tur tashkil qiluvchilar standart noaniqlik () sifatida baholanadi va uning qiymati kóp marta kuzatishlarning órtacha kvadratik ogʼishiga tengdir. ushbu tashkil qiluvchilar erkinlik darajasi soni () bilan xarakterlanadi, , bunda n- kuzatishlar soni. masalan, elektr zanjiridagi tok kuchi ( ) 15 marta kóp marta tajribada miqdoriy qiymati ólchandi. bunda erkinlik darajasi soni ga teng bóladi. 3) b tur tashkil qiluvchilar () ólchanayotgan kattalik qiymatlari joylashishi mumkin bólgan intervaldagi (joylashish ehtimoli p- ishonch darajasi nomaʼlum ham bólishi mumkin[footnoteref:1] ) maʼlum chegaralardan olinadigan standart (órtachakvadratik) …

4 / 170

larning dispersiyalari ygʼindisiga teng.] (2.1.2) yigʼindi standart noaniqlik () erkinlik darajasini effektiv soni bilan xarakterlanadi. 5) noaniqlikni interval baholanishi kengaytirilgan noaniqlik () bólib, uning miqdoriy qiymati yigʼindi standart noaniqlikni () qamrab olish koeffitsienti ga kópaytirish bilan aniqlanadi, yaʼni: (2.1.3) bu yerda: - kengaytirilgan noaniqlik; - yigʼindi noaniqlik; - qamrab olish koeffitsienti[footnoteref:4] . [4: k- qamrab olish koeffitsientining qiymati asosan k=2 qiymat olinadi. аmmo, yuqori aniqlik va puxtalik talab qilinadigan oʼlchashlarda qamrab olish koeffitsientini tanlash usullari mavjud, masalan velcha-sattersveyt formulasi yordamida aniqlash.] umumiy holatda qamrab olish koeffitsienti ehtimollik 0,95 va erkinlik darajasini samarali soni bóyicha stьyudent koeffitsienti kabi aniqlanadi. ólchash jarayoni tasodifiy jarayonlar yigʼindisi bólib, bólayotgan jarayonlarni kuzatib borish, nazorat qilish, miqdoriy tavsiflarini baholash taqsimot funktsiyalari, ularning turli ehtimolliklar bóyicha ózgarish intervallariga bogʼliqdir. shunga asosan, har bir ólchanayotgan kattalikning qiymati boshqa kattaliklarning qiymati va bogʼliqlik funktsiyalari oraqali ifodalanadi. 2.1.2-rasm. tasodifiy funktsiya va kattalikning vaqtga nisbatan ózgarishi ólchash obʼektining matematik modeli – …

5 / 170

chash jarayoni va uning fizik mohiyatini tushunib yetish muhim omil bólib, noaniqlikni hisoblash va tógʼri baholashni samaradorligi va ishonchliligiga taʼsir qiladi. umumiy holatda aytish mumkinki, kattalikn matematik modellashtirish bu - ólchanayotgan kattalikni qiymatini aniqlashga yónaltirilgan va ólchash jarayonini fizik asosidan kelib chiqib asosiy parametrlarni matematik apparatlar bilan ifodalashdir. 2-mavzu. ólchanadigan kattalik modеli. bilvosita ólchashlarning matеmatik modеli. birgalikda ólchashlarning matеmatik modеli. 2.1. bevosita ólchashda kattalikni matematik modeli bevosita ólchashlar deganda fizikaviy kattaliklarning qiymatlari bevosita olinadigan ólchashlar tushuniladi. ularda ólchanadigan kattalik bevosita kuzatiladigan kattalikka teng deb qabul qilinadi: (2.2.1.) bevosita ólchashlar – ólchashlarning kóproq keng tarqalgan va kóproq oddiy usuli bólib hisoblanadi. bu ólchashlar bilvosita, birgalikda va jamlanma ólchashlarning tarkibiy qismi bólib hisoblanadi. bevosita ólchashlarni bir martalik yoki kóp martalik kuzatishlar yóli bilan ótkazish mumkin. kuzatishlar sonini tanlash ólchashlarning aniqligiga qóyiladigan talablar va ularning natijalariga ishlov berishning yól qóyiladigan mehnat sigʼimi bilan belgilanadi. аmaliyotda bir martalik kuzatish bilan ólchashlar (bir martalik ólchashlar) …

Want to read more?

Download all 170 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fanning óquv-uslubiy majmuasi"

ózbekiston respublikasi oliy va órta maxsus ta’lim vazirligi berdaq nomidagi qoraqalpoq davlat universiteti róyxatga olindi №______________ 2021-yil «___» ________ «tasdiqlandi» óquv ishlari bóyicha prorektor _________________ o. duysenbayev «____» ___________ 2021-yil fan va texnikada ólchashlar noaniqligi fanining ó q u v - u s l u b i y m a j m u a s i bilim sohasi: 300000-ishlab chiqarish texnik soha ta’lim sohasi: ta’lim yo’nalishi: 310 000 –muhandislik ishi 5310900-metrologiya, standartlashtirish va mahsulot sifati menedjmenti(tarmoqlar bóyicha) nukus-2020 fanning óquv-uslubiy majmuasi ózbekiston respublikasi oliy va órta maxsus ta’lim vazirligining 2018-yil 25-avgustdagi 744-sonli buyruǵining 6-ilovasi bilan tasdiqlangan “fan va texnikada ólchashlar noaniqligi” fan dasturi asosida t...

This file contains 170 pages in DOCX format (6.8 MB). To download "fanning óquv-uslubiy majmuasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fanning óquv-uslubiy majmuasi DOCX 170 pages Free download Telegram