sql tilida malumotlarni tavsiflash

DOCX 11 pages 87.8 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 87.8 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi fakulteti 126-a- gurux talabasi yunusova shahodatning informatika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: yunusova shahodat mavzu: sql tilida malumotlarni tavsiflash ql(structured query language) haqida sql(structured query language) – bu so'rov tili ko'p operatorlardan tashkil topgan bo'lib, bu operatorlar orqali foydalanuvchilar va dasturlar oracle(mbbt) dagi ma'lumotlar bazasiga murojaatni amalga oshirishi mumkin. oracle utililari yoki har xil dasturlar sql operatorlarisiz bazaga murojaatni amalga oshirishi mumkin, lekin so'rovlarni amalga oshirishda bu so'rov tilidan foydalanmaslikning iloji yo'q. 1970 yil iyun oyida e. f. kodd o'zining e.f. codd, "a relational model of data for large shared data banks" maqolasini ommaga taqdim etdi. bu maqola "communications of the acm" jurnalida chop etildi. hozirgi kunda koddning bu modeli "relyastion ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi(rmbbt)" ning yakuniy modeli deb qabul qilindi. kodd ning modelni yo'lga qo'yish maqsadida ibm firmasi sequel(structured english query language) tilini ishlab chiqdi. keyinchalik bu til sql tiliga o'zgartirildi, lekin haligacha "sikvel" …

2 / 11

mbbt da yaratilgan biror sql operatorlar yig'indisi(kichik so'rov dasturi)ni, istalgan mbbt ga ko'chirish mumkin bo'ladi. sql operatorlari orqali quyidagi vazifalarni bajarish mumkin: 1. ma'lumotlarni so'rov orqali olish. 2. jadvalning qatorlariga ma'lumot qo'shish, qatorlarini o'chirish va yangilash. 3. ob'ektlarni yaratish, o'zgartirish va o'chirish. 4. ma'lumotlar bazasi va ob'ektlarga ruxsatlarni o'rnatish. 5. ma'lumotlar bazasi foydalanuvchilarini hosil qilish va baza xafsizligini ta'minlash. 2 hil turdagi sql mavjud: interaktiv va o'rnatilgan(встроенный). sql ning bu 2 turi ishlashi bir hil, lekin har xil joyda ishlatiladi. interaktiv sql deganda — ma'lumotlar bazasiga so'rov orqali murojaat qilib, shu zahoti natijani olish tushuniladi. ya'ni bunda ketma-ketlik asosida jarayon sodir bo'ladi. so'rov-natija rejimda ishlaydi. o'rnatilgan sql deganda – so'rovlar yig'indisi biror dasturlash tilida ishlatilishi tushuniladi. pascal, delphi, java tillarida bazaga murojaat qilib, natijani biror o'zgaruvchiga yuklab qo'yamiz va kerakli joyda bu natijani ishlatamiz. ya'ni bunda so'rov berib, darhol natijani ololmaymiz. natija faqat dasturning davom etishi uchun olinadi va talab …

3 / 11

huncha sql (structured query language) strukturalashgan so‘rov tili ma’nosini bildirib, u relyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash imkonini yaratib beradigan tildir. ma’lumki, relyatsion modelning tarixi (va bilvosita sql tarixi ham) 1970 yil ye,f.koddni (bu paytda u ibm korporatsiyasining san xosedagi tadqiqot markazida ishlagan) maqolasi chiqqan davrdan boshlanadi. 1974 yil shu laboratoriyada ishlovchi d. chemberlen "structured english query language" yoki sequel deb nomlangan tilni e’lon qiladi. 1976 yil bu tilning qayta ishlangan sequel/2 versiyasi yaratildi va u rasmiy ravishda sql deb atalgan. xozirgi kunda sql qisqartmasini ba’zilar "sikvel" deb talffuz etadi. biroq rasmiy ravishda u "es-kyu-el" deb o‘qilishi kerak. sql tili relyatsion algebra paydo bo‘lgandan keyin paydo bo‘ldi va uning birinchi prototipi ibm research kompaniyasi tomonidan 70 yillar oxirida yaratilgan. bu til birinchi ibm system r nomli mbbt tarkibiga kiritilgan. keyinchalik bu til ko‘pgina tijorat mbbt tarkibida qo‘llanilgan va keng tarqalganligi sababli vaqt o‘tishi bilan relyatsion mbbt larda ma‘lumotlar ustida amallar bajaruvchi …

4 / 11

l3 ga murakkab strukturaga ega ma‘lumotlar tipini ishlatish imkonini beradigan yangi ma‘lumotlar tipi kiritilgan. bu tipni ob’ektga mo‘ljallanganlik darajasi yuqori xisoblanadi. sql tilini tula qonli an’anaviy dasturlash tillari tarkibiga kiritib bo‘lmaydi. chunki unda dastur bajarilishini boshqaruvchi va boshqa ko‘pgina an’anaviy operattorlar yo‘q. unda faqat ma‘lumotlar bazasida saqlanayotgan ma‘lumotilarga murojaat qiluvchi operatorlar mavjud. sql tili foydalanuvchi relyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan muloqat qilishi uchun mo‘ljallangan bo‘lib, quyidagi 3 ta qismdan iborat: • ddl (data definition language) – ma‘lumotlarni aniqlash tili. ma‘lumotlar bazasini (jadvallarini, indekslarini va x.k.) yaratish va uning sxemasini taxrirlash uchun mo‘ljallangan.. • dcl (data control language) – ma‘lumotlarni boshqarish tili. foydalanuvchilarning ma‘lumotlar bazasi ob’ektlariga murojatini chegaralash operatorlaridan iborat. • dml (data manipulation language) – ma‘lumotlarni qayta ishlash tili. ma‘lumotlar bazasi jadvallariga o‘zgartirishlar kiritish uchun mo‘ljallangan. ma‘lumotlar bazasi bilan ishlovchi ixtiyoriy til foydalanuvchiga quyidagi imkoniyatlarni yaratishi lozim: • strukturasini to‘la tavsiflagan xolda ma‘lumotlar bazasini va jadvallarini yaratish; • ma‘lumotlar ustida manipulyatsiya …

5 / 11

tlari har xil mbbt lar uchun farq qilishi mumkin: jadvallar yaratish va ularga cheklovlar kiritish jadvallarni yaratish. jadvallar create table buyrug‘i bilan yaratiladi. bu buyruq qatorlarsiz bo‘sh jadval yaratadi. u jadval nomini, ma’lum tartibda ko‘rsatilgan ustunlar nomlari ketma – ketligi, ma‘lumotlar turlari va ustunlar o‘lchovini aniqlaydi. create table buyrug‘ining umumiy yozilishi: create table ( [()], [( jadval yaratishda va ular ustida ish yuritishda quyidagi 2 ta jadvaldan iborat ma‘lumotlar bazasini misol sifatida qaraymiz. sotuvchilar (salepeople): snum – xar bir sotuvchi unikal nomeri, sname – sotuvchi nomi, city – sotuvchi adresi ( shaxri ), comm – sotuvchilarning o‘nli shakldagi komission foydasi. buyurtmachilar (customers): cnum – xar bir buyurtmachi unikal nomeri; cname – buyurtmachi nomi; city – buyurtmachi adresi (shaxri ); rating – buyurtmachining boshqalardan ustunlik darajasini ko‘rsatuvchi kod; snum – shu buyurtmachiga tayinlangan sotuvchi nomeri. misol uchun sotuvchilar jadvalini yaratish: create table salepeople ( snum integer, sname char(10), city char(10), comm …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sql tilida malumotlarni tavsiflash"

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi fakulteti 126-a- gurux talabasi yunusova shahodatning informatika fanidan tayyorlagan mustaqil ishi bajardi: yunusova shahodat mavzu: sql tilida malumotlarni tavsiflash ql(structured query language) haqida sql(structured query language) – bu so'rov tili ko'p operatorlardan tashkil topgan bo'lib, bu operatorlar orqali foydalanuvchilar va dasturlar oracle(mbbt) dagi ma'lumotlar bazasiga murojaatni amalga oshirishi mumkin. oracle utililari yoki har xil dasturlar sql operatorlarisiz bazaga murojaatni amalga oshirishi mumkin, lekin so'rovlarni amalga oshirishda bu so'rov tilidan foydalanmaslikning iloji yo'q. 1970 yil iyun oyida e. f. kodd o'zining e.f. codd, "a relational model of data for large shared data banks" maqolasini ommaga taqdim etdi. bu ...

This file contains 11 pages in DOCX format (87.8 KB). To download "sql tilida malumotlarni tavsiflash", click the Telegram button on the left.

Tags: sql tilida malumotlarni tavsifl… DOCX 11 pages Free download Telegram