ma'lumotlar bazasi tashkil etish va boshqarish tizimi

DOCX 13 pages 104.6 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.6 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti sql da dasturlash fanidan mustaqil ish guruh: sql002. talaba: jo’rayev temurbek. tekshirdi: nishanov axram. toshkent 2022 mavzu: ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish tili. reja: 1. yangi ma'lumotlarni qo'shish 2. bir qatorli insert so'rovi 3. ko'p qatorli insert so'rovi 4. mavjud ma'lumotlarni yangilash 5. yashirin update so'rovi ma'lumotlar bazasini tashkil qilish va uni boshqarish tizimi sistemasi-mbbs). informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib borishi, ma'lumotlarniig tez o`zgarishi kabi xolatlar insoniyatni bu ma'lumotlarni o`z vaqtida qayta ishlash choralarini qidirib topishga undaydi. ma'lumotlarni- saqlash, o`zatish va qayta ishlash uchun ma'lumoglar bazasi (mb) ni yaratish, so’ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo`lib qolmoqda. ma'lumotlar bazasi -bu o`zaro boglangan va tartiblangan ma'lumotlar majmuasi bo`lib. u kurilayotgan ob'ektlarning xususiyatini, xolatini va ob'ektlar o’rtasidagi munosabatni ma'lum soxada tavsiflaydi. darxaqiqat, xozirgi kunda inson xayotida mbda kerakli axborotlarni saqlash va undan oqilona foydalanish juda …

2 / 13

h lozimki, mbni yaratishda ikkita muxim shartni xuco6ra olmoq, zarur: birinchidan, ma'lumotlar turi, ko’rinishi, ularni qo’llaydigan dasturlarga bog`liq, bo’lmasligi lozim, ya'ni mbga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki ma'lumotlar turini o`zgartirganda, dasgurlarni o`zgartirish talab etilmasligi lozim. ikkinchidan, mbdagi kerakli ma'lumotni bilish yoki izlash uchun biror dastur tuzishga xojat qolmasin. shuning uchun xam mbni tashkil etishda ma'lum qonun va koidalarga amal qilish lozim. bundan buyon axborot so’zini ma'lumot so`zidan farqlaymiz, ya'ni axborog so`zini umumiy tushuncha sifatida qabul qilib, ma'lumot deganda aniq, bir belgilangan narsa yoki xodisa sifatlarini nazarda tutamiz. bugungi kunda ma'lumotlarni eng ishonchli saqlaydigan vositalardan biri esa xozirgi zamon kompyuterlaridir. kompyuterlarda saqlanadigan mb - bu maxsus formatga ega bo`lgan muayyan tuzilmali fayl demakdir. kompyuter xotirasida xar bir fayl, yozuv deb ataladigan bir xil turdagi qismlardan iborat bo`ladi. ezuv- o`zaro boglangan ma'lumotlarning bir qismidir. fayldagi yozuvlar soni, qaralayotgan ma'lumotning ulchoviga bog`lik. xar bir yozuv esa maydon deb ataladigan bo’laklardan tashkil topadi. maydon ma'lumotlarning. …

3 / 13

usayadi. · yaxlitlik -axborotni mbda saqlash iloji boricha ma'lumotlar orasidagi bog`liqlikni asragan xolda bo`lgani, ayni muddao. · xavfsizlik- xavfsizlik mb ruxsat berilmagan kirishdan ishonchli ximoya qilingan bo`lishi lozim. faqat foydalanuvchi va tegishli tashqilotgina ma'lumotlarga ko’ra olish va fondalanish xuquqiga egalik qilishi mumkin. · migratsiya-ba'zi bir ma'lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez ishlatilib turiladi, boshqalari esa faqat talab asosida ishlatiladi. shuning uchun ma'lumotlarni tashqi xotiralarda joylashtiriladi va uni shunday tashkil qilish kerakki, eng ko’n ishlatiladigan ma'lumotlarga murojaat qilish qulay bo’lsin. ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimida xar bir mb modeli quyidagi xususiyatlari bo’yicha tavsiflanadi: 1. ma'lumotlar tuzilmalarining turi. 2. ma'lumotlar ustida bajariladigan amallar. 3. butunlikning cheklanganliga. bu xususiyatlarni e'tiborga olgan xolda ma'lumotlar bazasi modellari quyidagi turlarga bo’linadi: 1. daraxtsimon (ierarxik) modellar. 2. tarmoqli (turli) modellar. 3. relyatsion modellar. yana shu narsani ta'kidlash lozimki, ma'lumotlar bazasi modellarining faqatgina yuqorida qayd qilingan modeli mavjud deyish noto’gri. chunki, bulardan tashqari yana ma'lumotlar bazasining binar munosabatlar modeli, er - …

4 / 13

ion modellarda esa ob'sktlar va ularning o`zaro aloqalari ikki o`lchovli jadval ko`rinishida tasvirlanadi. ma'lumotlarning bunday ko`rinishda tasvirlanishi ob'ektlarning o`zaro aloqalarini yaqqol tasvirlanishiga asos bo`ldi. ma'lumotlar bazasida ma'lumotlarni boshqarish uchun ma'lumotlar manipulyatsiyasi tili (dml) qo'llaniladi. dml buyruqlari avtomatik bajarilmagan. bu, dml buyrug'i bilan qilingan o'zgartirishlar ma'lumotlar bazasi uchun doimiy emas va uni orqaga qaytarish mumkinligini anglatadi. sql(structured query language) – bu so'rov tili ko'p operatorlardan tashkil topgan bo'lib, bu operatorlar orqali foydalanuvchilar va dasturlar oracle(mbbt) dagi ma'lumotlar bazasiga murojaatni amalga oshirishi mumkin. oracle utililari yoki har xil dasturlar sql operatorlarisiz bazaga murojaatni amalga oshirishi mumkin, lekin so'rovlarni amalga oshirishda bu so'rov tilidan foydalanmaslikning iloji yo'q. 1970 yil iyun oyida e. f. kodd o'zining e.f. codd, "a relational model of data for large shared data banks" maqolasini ommaga taqdim etdi. bu maqola "communications of the acm" jurnalida chop etildi. hozirgi kunda koddning bu modeli "relyastion ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi(rmbbt)" ning yakuniy modeli …

5 / 13

otlarni chiqarish mumkin bo'ladi. sql tili barcha ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari uchun umumiy standart til hisoblanadi. bundan kelib chiqadiki, agar siz bu tilni bir marotaba o'rganib olsangiz, istalgan mbbt lari bilan ishlay olasiz. bitta mbbt da yaratilgan biror sql operatorlar yig'indisi(kichik so'rov dasturi)ni, istalgan mbbt ga ko'chirish mumkin bo'ladi. sql operatorlari orqali quyidagi vazifalarni bajarish mumkin: · ma'lumotlarni so'rov orqali olish. · jadvalning qatorlariga ma'lumot qo'shish, qatorlarini o'chirish va yangilash. · ob'ektlarni yaratish, o'zgartirish va o'chirish. · ma'lumotlar bazasi va ob'ektlarga ruxsatlarni o'rnatish. · ma'lumotlar bazasi foydalanuvchilarini hosil qilish va baza xafsizligini ta'minlash. 2 hil turdagi sql mavjud: interaktiv va o'rnatilgan(vstroenniy). sql ning bu 2 turi ishlashi bir hil, lekin har xil joyda ishlatiladi. interaktiv sql deganda — ma'lumotlar bazasiga so'rov orqali murojaat qilib, shu zahoti natijani olish tushuniladi. ya'ni bunda ketma-ketlik asosida jarayon sodir bo'ladi. so'rov-natija rejimda ishlaydi. o'rnatilgan sql deganda – so'rovlar yig'indisi biror dasturlash tilida ishlatilishi tushuniladi. …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi tashkil etish va boshqarish tizimi"

o’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti sql da dasturlash fanidan mustaqil ish guruh: sql002. talaba: jo’rayev temurbek. tekshirdi: nishanov axram. toshkent 2022 mavzu: ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish tili. reja: 1. yangi ma'lumotlarni qo'shish 2. bir qatorli insert so'rovi 3. ko'p qatorli insert so'rovi 4. mavjud ma'lumotlarni yangilash 5. yashirin update so'rovi ma'lumotlar bazasini tashkil qilish va uni boshqarish tizimi sistemasi-mbbs). informatsion texnologiyalarning rivojlanishi va axborot oqimlarining tobora ortib borishi, ma'lumotlarniig tez o`zgarishi kabi xolatlar insoniyatni bu ma'lumotlarni o`z vaqtida qayta ishlash choralarini qidirib topish...

This file contains 13 pages in DOCX format (104.6 KB). To download "ma'lumotlar bazasi tashkil etish va boshqarish tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi tashkil etis… DOCX 13 pages Free download Telegram