ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari

PPTX 24 pages 2.8 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.8 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

5-mavzu: ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari 5-mavzu: ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari 23.02.2023-yil. reja: ma’lumotlar bazasi. ob’ekt va kattalik. ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. ma'lumotlarning turlari va tuzilishi. jadvalda ma’lumotlarni kodlash. jadvalning bosh kaliti. ma’lumotlar bazasi kеng ma'noda ma'lumotlar bazasi (mb) dеganda rеal dunyoning konkrеt ob'еktlari haqidagi ma'lumotlar to’plamini tushinish mumkin. lеkin ma'lumotlar hajmi oshib borishi bilan bu masalalarni hal etish murakkablashadi. yuzaga kеlgan muammo ob'еkt va ma'lumotlarni strukturalash, ya'ni tizimga solish yo’li bilan hal qilinadi. ma'lumotlar bazasi deb, kompyuterning uzoq muddatli xotirasida saqlanayotgan axborotlar va ular ustida aniq bir ishlash usullariga imkon beradigan ma'lumotlar yig’indisiga aytiladi. er yuzida keng foydalanilayotgan mavjud 30000 ma'lumotlar bazalaridan ko’p qismini xususiy kompyuterlarda yaratilgan. ular bazalarda qanday ma'lumotlarni saqlash, axborotni qanday yig’ish, qanday yangilash va rasmiylashtirish kerakligi masalalarini hal etishgan. ma'lumotlar bazalari ham ular joylashgan davlatlar kabi turli-tumandir. ba'zi axborot tizimlari katta emas. masalan, avstraliyadagi «ausinet» tizimi 17 bazaga, amerikaning «dayalog» tizimi 250 …

2 / 24

uni dolzarb holatda ushlab turish, kеrakli axborotni topishni tashkil etish va boshqa xizmat ko`rsatish uchun zarur bo`ladigan dasturiy va til vositalari majmuasidir. mbbt misoli sifatida quyidagilarni kеltirish mumkin: -dbase dasturi; -microsoft access; -microsoft for pro for dos; -microsoft for pro for windows; -paradox for dos; -paradox for windows. ma'lumotlar bazasidagi axborotlar bir necha usullar bilan tashkil etilishi mumkin. ma'lumotlar bazalarining eng sodda va keng tarqalgan shakli jadval ko’rinishidir. ma'lumotlar bazasining bunday ko’rinishi relyatsion bazalar deb ataladi. ob'ekt — mavjud bo’lgan va o’ziga o’xshash narsalardan ajralib turadigan alohida olingan predmet. masalan, institut yoki universitet ob'ekt hisoblanadi. shuningdek, kimyoviy modda, biror qotishma, firma, zavod, inson ham ob'ekt bo’la oladi. ob'ekt sifatida nafaqat moddiy predmetlar, balki haqiqiy dunyoni aks ettiruvchi abstrakt tushunchalar ham qaralishi mumkin. masalan, san'at asarlari, kitoblar, teatrlardagi sahna ko’rinishlari, kinofilmlar, huquqiy normalar, falsafiy nazariyalar va boshqalar. bunga o’xshash ob'ektlar guruhi ob'ektlar to’plamini hosil qiladi. masalan, kasb-hunar kolleji yoki universitetlardagi guruhlar, …

3 / 24

bu darajadagi o’zgaradigan ma'lumotlar bilan xarakterlanishi mumkin. ma'lumotlar bazasidan foydalanish uchun maxsus dasturlar yaratiladi va bunday dasturlar ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi deb ataladi. ma'lumotlar bazasida axborotlar asosan matn va raqam ko’rinishida saqlanadi. ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi vazifasiga ma'lumotlar bazasini boshqarishning quyidagi xususiyatlari kirishi mumkin: ma'lumotlar bazasiga kirish: foydalanuvchining talabiga javoban axborot turidan qat'i nazar unga qulay ko’rinishda javob berish. ma'lumotlarni modifikatsiyalash: berilgan axborotni foydalanuvchi talabiga mos holda (texnik imkoniyatlari hisobga olingan holda) o’zgartirish. ishonchlilik darajasi: qurilmalar tasodifan to’xtatilganda ma'lumotlar bazasining qayta tiklanish qobiliyati. ma'lumotlarni himoyalash: ma'lumotlar bazasidan ruxsatsiz (sanktsiyasiz) foydalanishning cheklanganligi. ma'lumotlar bazasidan tarmoqda foydalanish: ma'lumotlardan bir vaqtda bir necha kishining (bir-biriga xalaqit bermasdan) foydalanishi. ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi o’zining ma'lum ko’rinishdagi ichki tuzilishiga, amalga oshiruvchi amaliy dasturlarga ega bo’lishi kerak. kompyuterda qayta ishlanadigan ma'lumotlar o’z ichiga kundalik turmushda ishlatiladigan barcha axborotlarni oladi. albatta, turli kasb egalari o’zlariga kerakli bo’lgan ma'lumotlar bilan ish yuritadi. bunday ma'lumotlarning eng asosiylari sonli (raqamli) …

4 / 24

zlash jarayoni oldindan berilgan tartibda «ko’rib» chiqiladi. ierarxik tizimda elementlarni joylashtirishda dasturlashgan tartib mavjud. har bir guruhda biror element asosiy, qolganlari unga nisbatan ikkinchi darajali xususiyatga ega bo’ladi. kerakli elementni tanlash ma'lum ketma-ketlikda olib boriladi. ma'lumotlarning daraxtsimon joylashishiga ma'lumotlarning ierarxik modeli deyiladi. ma'lumotlarning ierarxik modeliga mos holda yaratilgan ma'lumotlar bazasiga ma'lumotlarning ierarxik bazasi deyiladi. ma'lumotlarning ierarxik tizimini yaratish va undan foydalanish uchun yaratilgan tizimga ma'lumotlar bazasini boshqarishning ierarxik tizimi deyiladi. ierarxik tizimli jadvalning birinchisida qator nomeri va unda joylashgan mahsulot kategoriyasi berilgan. kategoriyalar keyingi sathda joylashgan mahsulot turini izlashda kerak bo’ladi. ikkinchi va uchinchi satxdagi jadvalda esa har bir mahsulotning narxi haqidagi ma'lumot berilgan. ma'lumotlar bazasini ierarxik tizim tartibida tashkil qilish foydalanuvchi uchun ma'lum qulayliklar yaratadi. tarmoqli tizim. tarmoqli tizim ierarxik tizimga nisbatan ancha qulayliklarga ega, chunki bu tizimda ma'lumot (fayl) lar o’rtasida ko’p yo’nalishli aloqalarni o’rnatish mumkin. bunday aloqalar foydalanuvchiga kerakli ma'lumot (fayl)ni shajaraning yuqori sathlaridagi fayllarga murojaat qilmasdan …

5 / 24

iga kiradi. chunki bu tizimda ma'lumotlar orasida eng qulay bog’lanishlarni amalga oshirish mumkin. ma'lumotlarning relyatsion modeliga mos holda yaratilgan ma'lumotlar bazasiga ma'lumotlarning relyatsion bazasi deyiladi. ma'lumotlarning relyatsion tizimini yaratish va undan foydalanish uchun yaratilgan tizimga ma'lumotlar bazasini boshqarishning relyatsion tizimi deyiladi. ma'lumotlarning jadval ko’rinishida saqlanishiga ma'lumotlarning relyatsion modeli deyiladi. image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari"

5-mavzu: ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari 5-mavzu: ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari 23.02.2023-yil. reja: ma’lumotlar bazasi. ob’ekt va kattalik. ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari. ma'lumotlarning turlari va tuzilishi. jadvalda ma’lumotlarni kodlash. jadvalning bosh kaliti. ma’lumotlar bazasi kеng ma'noda ma'lumotlar bazasi (mb) dеganda rеal dunyoning konkrеt ob'еktlari haqidagi ma'lumotlar to’plamini tushinish mumkin. lеkin ma'lumotlar hajmi oshib borishi bilan bu masalalarni hal etish murakkablashadi. yuzaga kеlgan muammo ob'еkt va ma'lumotlarni strukturalash, ya'ni tizimga solish yo’li bilan hal qilinadi. ma'lumotlar bazasi deb, kompyuterning uzoq muddatli xotirasida saqlanayotgan axborotlar va ular ustida aniq bir ishlash usullariga imkon beradigan m...

This file contains 24 pages in PPTX format (2.8 MB). To download "ma'lumotlar bazasi va uni boshqarish tizimlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasi va uni boshq… PPTX 24 pages Free download Telegram