chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi
Предварительный просмотр (5 стр.)
Прокрутите вниз 👇![chig’atoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi reja; i.kirish ii.asosiy qism 1.chig’atoy ulusining tashkil topishi 2.chig’atoy ulusida ilk boshqaruv shakli 3.chig’atoy ulusining o’troq hayotga o’tish jarayoni iii.xulosa iv.foydalanilgan adabiyotlar chigʻatoy (jagʻatay) ulusi yoxud chigʻatoy oʻrdasi, chigʻatoy xonligi, chigʻatoy davlati (moʻgʻ.: цагаадайн улс; oʻzbekcha: chigʻatoy ulusi; xitoycha: 察合台汗國; forscha: خانات جغتای) — moʻgʻul imperiyasidan soʻng 1224-yilda chingizxonning ikkinchi oʻgʻli chigʻatoyxon va uning vorislari hukmronlik qilgan yerlarni oʻz ichiga olgan moʻgʻul, keyinroq turklashgan ulus[4][5]. xiii asr oxirlarida xonlik oʻzining eng yuqori choʻqqisida orol dengizining janubida amudaryodan to hozirgi moʻgʻuliston va xitoy chegarasidagi oltoy togʻlarigacha choʻzilgan, bu taxminan tugatilgan qoraxitoylar davlatiga toʻgʻri keladi[6].chigʻatoy ulusidagi moʻgʻullari oʻzlarining boshqaruv tarzida asosan koʻchmanchi boʻlib qolishgan va xv asr oxirigacha shahar markazlarida oʻrnashmaganlar. chigʻatoy ulusidagi moʻgʻullar movarounnahr va tarim havzasidagi shahar aholisi ustidan hukmronlik qilganlar. chingizxon tirikligidayoq yerni to‘rt o‘g‘liga bo‘lib bergan. chig‘atoyxonga qanday yer berilganligi bo‘yicha tadqiqotchilar turlicha fikr bildiradilar. chigʻatoy yerlari va saroylari haqidagi ilk maʼlumotlar …](/media/previews/pages/preview_Kl4uAjY.webp "chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi - Страница 1")
![i oʻz ukasi esan temur taxtdan agʻdaradi. tez orada enus-temurxon akasining oʻlimida onasini aybladi. shundan soʻng chigʻatoy ulusi taxtini salibchilarga qarshi qirgʻinlar uyushtirgan oʻqtoyxon avlodidan boʻlgan ali sulton egalladi. suiqasd paytida barcha katolik rohiblari oʻldirilgan.ali sulton keyin kunjigʻxonning nabirasi muhammad poʻlodxon boʻlib, uning oʻrniga yasaurning oʻgʻli qozonxon taxtga oʻtirdi. qozonxon 1346-yilda urush yillarida tanazzulga yuz tutgan xonlikni mustahkamlash uchun olib borilayotgan kurashlarda qozoq shahzodasi qoʻlidan oʻldirilgan. uning vorislari hukmronlikni faqat tabiiy hol sifatida olib borgan va davlatning haqiqiy hokimiyati moʻgʻul va turkiy shahzodalar qoʻliga oʻtgan. olimlarning hisob-kitoblariga koʻra, 1241-yildan 1370-yilda dogʻoʻlon temur hokimiyat tepasiga kelgunga qadar chigʻatoy ulusida jami 25 ta xon almashgan[10].biroq mintaqada 1346-yilda qozonxondan soʻng oʻqtoylar sulolasi xoni donishmanji ikki yil davomida ulusni oʻz qoʻliga oladi. shundan soʻng 1370-yilgacha moʻgʻul va turkiy shahzodalarning qoʻgʻirchoqlari bayonqulixon va temurshoh 13 yil davomida birin-ketin taxtga oʻtirdilar. moʻgʻulistonda 1348-yilda hokimiyat tepasiga kelgan 18 yoshli tugʻluq temur duvaxonning nabirasi deb eʼlon qilindi. tugʻluq …](/media/previews/pages/preview_k5IvMtc.webp "chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi - Страница 4")
![beradi: xon (kebekxon) hayron boʻlib: „yaxshi“ deb aytgan[12]. bu dalillar shuni koʻrsatadiki, chigʻatoy ulusining chingiziylari xiv asr boshlarida turkiy tilining mahalliy qarluq shevasiga oʻtishgan. chingizxonning barcha oʻgʻillaridan faqat chigʻatoyning oʻz ismi bilan atalgan sulolasi va bu sulola asos solgan davlatga paydo boʻlgan. chigʻatoylar orasida toʻrtta urugʻ alohida ahamiyatga ega edi: arlot, jaloyir, qavchin hamda barlos. baʼzi tadqiqotchilarning fikricha, „chigʻatoy“ atamasi dastlab aynan chigʻatoy qoʻshinini tashkil qilgan yuqorida nomlari sanab oʻtilgan moʻgʻul qabilalariga nisbatan qoʻllanilgan[13]. movarounnahrda xv asrda imtiyozli harbiy imtiyozli mulklarga ega boʻlgan koʻchmanchi turkiy qabilalar ham chigʻatoylarga aloqalari boʻlmasa ham oʻzlarini chigʻatoylardan hisoblashgan[14].chigʻatoy ulusi parchalangandan keyin xiv asr oʻrtalarida ikkita alohida davlat shakllandi. chigʻatoy atamasi faqat gʻarbiy davlat (temur davlati) va uning aholisi uchun saqlanib qoldi. mirzo haydar dugʻlatiyning yozishicha, „yangi tashkil etilgan ikki davlat aholisi“ oʻzaro dushmanlik tufayli ular bir-birlarini har xil haqoratli nomlar bilan atashgan. yaʼni: chigʻatoylar moʻgʻullarni jete, moʻgʻullar esa chigʻatoylarni qoraunaslar deb atashgan»[15].1405-yilda amir temur …](/media/previews/pages/preview_pGc0c2B.webp "chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi - Страница 5")
О "chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi"
chig’atoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi reja; i.kirish ii.asosiy qism 1.chig’atoy ulusining tashkil topishi 2.chig’atoy ulusida ilk boshqaruv shakli 3.chig’atoy ulusining o’troq hayotga o’tish jarayoni iii.xulosa iv.foydalanilgan adabiyotlar chigʻatoy (jagʻatay) ulusi yoxud chigʻatoy oʻrdasi, chigʻatoy xonligi, chigʻatoy davlati (moʻgʻ.: цагаадайн улс; oʻzbekcha: chigʻatoy ulusi; xitoycha: 察合台汗國; forscha: خانات جغتای) — moʻgʻul imperiyasidan soʻng 1224-yilda chingizxonning ikkinchi oʻgʻli chigʻatoyxon va uning vorislari hukmronlik qilgan yerlarni oʻz ichiga olgan moʻgʻul, keyinroq turklashgan ulus[4][5]. xiii asr oxirlarida xonlik oʻzining eng yuqori choʻqqisida orol dengizining janubida amudaryodan to hozirgi moʻgʻuliston va xitoy chegarasidagi oltoy togʻlarigacha choʻzilgan, ...
Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (75,1 КБ). Чтобы скачать "chigʻatoy ulusining tashkil topishi va rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.
DOC
DOCX
DOCX
PPTX
PDF
DOC
DOCX
PPTX
DOCX
PPTX
PDF
DOC