yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari

DOCX 16 pages 22.2 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.2 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari reja 1. yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari 2. fitotsenozning yer usti qismining strukturasi va shakllanish omillari 3. yer usti qismining turli xil biomorf tiplari va ularning ekologik xususiyatlari 4. fitotsenozning yer usti qismining produksionligi va uning ekologik ahamiyati 5. yer usti qismining faunasi va ularning fitotsenoz bilan o`zaro ta`siri 6. antropogen ta`sirlarning yer usti qismiga ta`siri va uning oqibatlari 7. fitotsenozning yer usti qismini muhofaza qilish va tiklash usullari yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari juda murakkab va o`zaro bog`liq jarayonlarning natijasidir. yer usti qismi, geomorfologiya nuqtai nazaridan, turli xil relyef shakllaridan tashkil topgan bo`lib, ularning hosil bo`lishi va o`zgarishi litosfera, atmosfera, gidrosfera va biosferaning o`zaro ta`siri natijasida yuz beradi. bu jarayonlarning murakkabligi va o`zaro bog`liqligi tufayli, yer usti qismining tarkibiy qismlarini va ularning o`zaro …

2 / 16

osil qiladi va vaqt o`tishi bilan sementlanib, cho`kindi tog` jinslarini yaratadi. metamorfik tog` jinslari esa yuqori bosim va harorat ta`sirida magmatik yoki cho`kindi tog` jinslarining o`zgarishi natijasida hosil bo`ladi. masalan, marmar ohaktoshning, slanets esa loyning metamorfizm natijasida hosil bo`ladi. bu tog` jinslarining o`zaro munosabatlari ularning genezisi va fizik xususiyatlariga bog`liq bo`lib, ularning relyef shakllarining hosil bo`lishida muhim rol o`ynaydi. yer usti relyefi tog` jinslarining xususiyatlaridan tashqari, tashqi kuchlarning ta`siri natijasida ham shakllanadi. bunga atmosfera hodisalari, suvning eroziyasi, muzliklarning harakati va biologik omillar kiradi. shamollar tog` jinslarini yemirib, qum va changni olib yuradi, bu esa qum tepaliklari va boshqa shakllarni hosil qiladi. suv eroziyasi esa daryolar va sel oqimlari natijasida vodiylar, kanallar va boshqa relyef shakllarini yaratadi. muzliklarning harakati esa tog`larning cho`qqilarini tekislab, muzlik vodiy va sirtlari kabi shakllarni hosil qiladi. biologik omillar, o`simliklar va hayvonlarning faoliyati ham yer usti qismining relyefini o`zgartiradi. o`simliklarning ildizlari tog` jinslarini yiqitib, tuproq hosil bo`lish …

3 / 16

`liq. tuproqning eroziyasi esa tog` jinslarining yemirilishini tezlashtiradi va relyefning o`zgarishiga olib keladi. yer usti qismining tarkibiy qismlari o`zaro murakkab va o`zaro bog`liq munosabatlarga ega. tog` jinslarining tarkibi va xususiyatlari relyefning shakllanishiga, tashqi kuchlarning ta`siri esa tog` jinslarining yemirilishini va relyefning o`zgarishini belgilaydi. tuproq esa tog` jinslari, atmosfera, gidrosfera va biosferaning o`zaro ta`siri natijasida hosil bo`lib, yer usti ekotizimlarining muhim tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi. shuning uchun, yer usti qismining tarkibiy qismlarini va ularning o`zaro munosabatlarini o`rganish geomorfologiya, geologiya, gidrologiya, klimatologiya va boshqa fanlarning kompleks yondashuvini talab qiladi. bu murakkab jarayonlarning to`liq tushunilishi atrof muhitni muhofaza qilish va tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish uchun juda muhimdir. fitotsenozning yer usti qismining strukturasi va shakllanish omillari fitotsenozning yer usti qismining strukturasi va shakllanish omillari o`simlik jamiyatining tashqi ko`rinishi va funksiyalarida muhim rol o`ynaydi. yer usti qismi, asosan, o`simliklarning havo qismidan – poyalar, barglar, gullar va mevalardan iborat bo`lib, murakkab va dinamik tuzilishga ega. uning …

4 / 16

sevar o`simliklar ustunlik qiladi. bu qavatlilik fitotsenozning tuzilishini murakkablashtiradi va biologik xilma-xillikni oshiradi. fitotsenozning yer usti strukturasining shakllanishiga ta`sir etuvchi muhim omillar orasida yorug`lik alohida o`rin tutadi. yorug`lik o`simliklarning fotosintez jarayoniga bevosita ta`sir ko`rsatib, ularning o`sishi va rivojlanishini belgilaydi. yorug`lik intensivligi, kun uzunligi va yorug`likning spektral tarkibi o`simliklarning turli qavatlarda joylashuvini va tuzilishini belgilaydi. yorug`likning yetarli bo`lmasligi soyasevar o`simliklarning ustun bo`lishiga olib keladi, aksincha, yorug`likning ko`pligi yorug`sevar o`simliklarning rivojlanishiga sabab bo`ladi. suv ham fitotsenozning yer usti strukturasini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega. suv o`simliklarning hayotiy funksiyalari uchun zarur bo`lib, uning miqdori va tarqalishi o`simliklarning turlarini va ularning o`sishini belgilaydi. nam joylarda o`simliklar zich o`sib, baland bo`ladi, qurg`oqchil joylarda esa o`simliklar kamroq bo`ladi va past bo`yli bo`ladi. suvning yetarli bo`lmasligi o`simliklarning kurtaklari va barglarini yiqilishiga olib kelishi mumkin, bu esa fitotsenozning tuzilishini o`zgartiradi. oziq moddalar ham fitotsenozning yer usti strukturasining shakllanishida muhim rol o`ynaydi. tuproqning unumdorligi va oziq moddalar tarkibi o`simliklarning o`sishi …

5 / 16

baland bo`ladi, past haroratlarda esa o`simliklarning o`sishi sekinlashadi. haroratning o`zgarishi o`simliklarning qishki va yozgi tuzilishini o`zgartirishi mumkin. shamol ham fitotsenozning yer usti strukturasini shakllantirishda muhim rol o`ynaydi. shamol o`simliklarga mexanik ta`sir ko`rsatib, ularning o`sishi va shaklini o`zgartiradi. kuchli shamol o`simliklarning balandligini cheklaydi va ularning yiqilishiga olib kelishi mumkin. shamollar o`simliklarning suv balansini ham buzadi. hayvonlar ham fitotsenozning yer usti strukturasini shakllantirishda ishtirok etadi. o`tloq hayvonlari o`simliklarni yaylov bilan iste`mol qilish orqali ularning tuzilishiga ta`sir ko`rsatadi. hashamatlar esa o`simliklarning barglarini yeb, ularning o`sishini cheklaydi. inson faoliyati ham fitotsenozning yer usti strukturasini o`zgartirishda muhim rol o`ynaydi. o`rmonlarni kesish, yaylovlarni o`zgartirish va boshqa faoliyatlar o`simliklarning tuzilishiga salbiy ta`sir ko`rsatishi mumkin. xulosa qilib aytganda, fitotsenozning yer usti qismining strukturasi juda murakkab bo`lib, ko`plab omillar o`zaro ta`siri natijasida shakllanadi. yorug`lik, suv, oziq moddalar, harorat, shamol, hayvonlar va inson faoliyati fitotsenozning yer usti strukturasini belgilovchi asosiy omillar hisoblanadi. bu omillar o`zaro bog`liq bo`lib, ularning o`zaro ta`siri …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari"

yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari reja 1. yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari 2. fitotsenozning yer usti qismining strukturasi va shakllanish omillari 3. yer usti qismining turli xil biomorf tiplari va ularning ekologik xususiyatlari 4. fitotsenozning yer usti qismining produksionligi va uning ekologik ahamiyati 5. yer usti qismining faunasi va ularning fitotsenoz bilan o`zaro ta`siri 6. antropogen ta`sirlarning yer usti qismiga ta`siri va uning oqibatlari 7. fitotsenozning yer usti qismini muhofaza qilish va tiklash usullari yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari juda murakkab va o`zaro bog`liq jarayonlarning natijasidir...

This file contains 16 pages in DOCX format (22.2 KB). To download "yer usti qismining tarkibiy qismlari va ularning o`zaro munosabatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yer usti qismining tarkibiy qis… DOCX 16 pages Free download Telegram