so`z zargari- abdulla qahhor

DOC 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662585939.doc αζαρ so`z zargari adabiyot va folklor an`analari munosabatlari teran va har taraflama. o`zbek mumioz adabiyotini qo`ya turaylik, faqat xx asr o`zbek adabiyotining shakllanishi, rivojlanishi bevosita folklor an`analari bilan bog`liq holda kechdi. ko`plab adibu shoirlar ijodini ko`zdan kechirish shuni ko`rsatadiki, haqiqiy iste`dod sohiblari o`zlarining g`oyaviy-estetik prinsiplarini shakllantirishda o`z iqtidorlari va uslubiy yo`nalishlari darajasida folklor an`analardan baxramand bo`lganlar. ijodkorning folklor an`analaridan ijodiy foydalanishi deganda uning asarlari asosida butunisicha folklor materiali yotishi kerak, deb tushunmaslik kerak. bunda, eng avvalo, uning asaridagi xalqchilikning darajasi va uni ro`yobga chiqargan vositalarni nazarda tutishi zarur. o`zbek adabiyotining zabardast namoyandasi a.qahhor ijodining folklor an`analariga munosabati masalasi xuddi shunday nigohni talab etadi. a.qahhorning adabiyotimiz rivojidagi buyuk xizmatlaridan biri uning realistik badiiy nasrning shakllanishi va rivojiga barakali ulush qo`shganligidadir. hikoya janrining xx asrning 30-yillaridan keyingi taraqqiyoti bevosita a.qahhor nomi bilan bog`liq. uning hikoyalaridagi chuqur xalqchillik, hajv tig`ining o`tkirligi, bir tomondan, adibning individual mahorati bilan izohlasa, ikkinchi tomondan, uning folklor …

or bir qancha hikoyalariga xalq maqollari hamda qo`shiqlaridagi ayrim misralarni epigraf qilib keltiradi. epigraf esa ijodkorning niyati, asarning mazmunini izohlaydi. binobarin, maqol va qo`shiqlardan olingan epigraflari adibning g`oyaviy-badiiy maqsadini ro`yobga chiqarishga xizmat qilgan. masalan, anorga boshqorong`i bo`lgan xotiniga anor topa olmasligi haqida hikoya qiluvchi “anor” asariga “uylar to`la non, och-nahorim, bolam. ariqlar to`la suv tashnazorim, bolam” kabi xalq qo`shig`iga mansub misralar hikoyaning bosh g`oyasini ochishga xizmat qilgan. darhaqiqat, butun yurtimiz anorga to`lib-toshgan bir paytda bechora kimsalarning ana shu narsani sotib olishga kuchi yetmaganligini yuqoridagi epigraf juda ta`sirchan yetkazadi o`quvchiga. non to`la uyda och-nahor, ariqlar to`la suv bo`lganda, tashnazor bo`lish nochorlikning eng quyi darajasidir. demak, turobjon ana shu nochorlik darajasida umrguzaronlik qiladigan bechorahol inson ekanligi keltirilgan epigrafdan hech qanday izohsiz sezilib turadi. “ko`r ko`zining ochilishi” hikoyasiga “mulla umar sizmisiz”? to`ng`iz o`qi yerimsiz?”, “o`g`ri” hikoyasiga “otning o`limi itning bayrami”, “bemor” hikoyasiga “osmon yiroq, yer qattiq”, “bashorat” xikoyasiga “ola qarg`a qag` etadi, o`z …

nman. ammo hamma gap shundaki, xotiram yoki qo`yindaftarim bu yerda menga xuddi shu detallarni eslatadi. shu detallardan xarakter unib chiqdi. prozada detallarning ahamiyati va imkoniyati to`g`risida chexovning menga bergan saboqlaridan biri ham shu edi. kunlardan bir kun yondaftarimga xalqning hazil mutoyibalaridan “yo`qolmasdan ilgari bormidi” degan iborasini yozib qo`ygan edim. beg`araz hazil tarzida aytiladigan bu iborani ming ho`kizi yo`qolib, arzga kelgan mo`ysafid dehqonga aytganda, hech kutilmagan darajada o`tkir va chuqur ma`no kasb etdi, mening ixtiyorimdan tashqari ijtimoiy kuchga ega bo`ldi, ayni chog`da shaxs xarakterini ochib yubordi. bu hikoyani men boshdan-oyoq detallar, xarakterli savol-javob asosiga qurdim. bir vaqt qarasam, aslida yo`q keksa dehqon ham, uni kalaka qiluvchi amaldor ham voqelikdan ko`chirib yozgan ilgarigi qahramonlarimga qaraganda jonliroq chiqibdi. buni ko`rib hayron bo`ldim va suyunib ketdim”.28 tirikligi faqat shu birgina ho`kizi bilan o`tadigan dehqonning xonavayron bo`lganligi, oilasi bilan kulfat dog`ida iztirob chekkanligi hikoyada ta`sirchan va hayotiy tasvirlangan. hikoyada qobil boboning ellikboshi, amin, azayimxon, pristav, …

, mensimaslik esa hikoyada ularning nutqi, xatti-harakatlari vositasida yorqin ifodalangan. aminning “yo`qolmasdan ilgari bormidi?”, “yaxshi ho`kiz birov yetaklasa, keta beradimi?”, “o`zi qaytib kelasmikin?”, “birov olib ketsa, qaytib kela ber, deb qo`yilmagan ekan-da” degan hazilomuz so`zlari bu vaziyatda xo`rlash, haqorat mazmunini bildiradi. qobil boboning ayanchli holatiga go`yo achingandek bo`lib aytilgan aminning “nega yig`lanadi? a? yig`lanmasin” deya kiborlarcha munosabatida mazaxlovchi ma`no yetakchilik qiladi. hikoyadagi vaziyatdan ma`lumki, amin qobil boboni odam sifatida ko`rmaydi. birgina shu tafsilning o`zi adibning xalq tilining boyliklariga tayanib xarakter yaratish mahoratining yuksakligidan dalolatdir. xullas, abdulla qahhorning “o`g`ri” hikoyasida uning xalq orasida yurib to`plagan xalq iboralari, maqollari muhim vositalar sifatida vazifa ado etgan. adibning mahorati shundaki, u o`zi yaratgan xarakterlar ruhiyatini xalq tilining imkoniyatlari asosida ta`sirchan yorita olgan. folklordan sintez qilish orqali foydalanish xalq ijodiga mansub syujetlarni qayta ishlashga qaraganda ancha murakkabdir. a.qahhor esa ana shu murakkab ishning uddasidan chiqqan. qisqacha qayd etilgan yuqoridagi dalillarning o`zi ko`rsatib turibdiki, so`z san`atining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "so`z zargari- abdulla qahhor"

1662585939.doc αζαρ so`z zargari adabiyot va folklor an`analari munosabatlari teran va har taraflama. o`zbek mumioz adabiyotini qo`ya turaylik, faqat xx asr o`zbek adabiyotining shakllanishi, rivojlanishi bevosita folklor an`analari bilan bog`liq holda kechdi. ko`plab adibu shoirlar ijodini ko`zdan kechirish shuni ko`rsatadiki, haqiqiy iste`dod sohiblari o`zlarining g`oyaviy-estetik prinsiplarini shakllantirishda o`z iqtidorlari va uslubiy yo`nalishlari darajasida folklor an`analardan baxramand bo`lganlar. ijodkorning folklor an`analaridan ijodiy foydalanishi deganda uning asarlari asosida butunisicha folklor materiali yotishi kerak, deb tushunmaslik kerak. bunda, eng avvalo, uning asaridagi xalqchilikning darajasi va uni ro`yobga chiqargan vositalarni nazarda tutishi zarur. o`zbek adabiyo...

Формат DOC, 2,0 МБ. Чтобы скачать "so`z zargari- abdulla qahhor", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: so`z zargari- abdulla qahhor DOC Бесплатная загрузка Telegram