abdulla qahhor. adibning jasoratli bir so`zi

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662584062.doc αζαρ abdulla qahhor. adibning jasoratli bir so`zi ustoz abdulla qahhor borasida sho`ro davrida ham, ayniqsa mustaqillik davrida ham ko`b va xo`b asarlar yaratilgan. ularda buyuk adib va dramaturg merosi atroflicha tahlil etilgan va baholangan, uning hayotidagi ko`pdan-ko`p shov-shuvlarga sabab bo`lgan voqyealar xususida ham qiziqarli fikrlar bayon qilingan. taqdiri ilohiy taqozosiga ko`ra kamina bu ulug` inson hayotining so`nggi 12-13 yili mobaynida u zot bilan ba`zan xizmat yuzasidan, ba`zan ijodiy davralarda, ahyon-ahyonlarda esa do`stlarning oilaviy yig`inlarida ko`p bor uchrashuvimga to`g`ri kelgan. sevimli haftanomamiz "o`zbekiston adabiyoti va san`ati" (dastlabki nomi "o`zbekiston madaniyati") tashkil etilgan ilk davrda abdulla aka o`zbekiston yozuvchilar uyushmasining raisi lavozimida edilar. shu boisdan haftanomaning ijodiy jamoasini shakllantirishda bosh-qosh bo`lgan abdulla aka tahririyat xizmati uchun mo`ljallangan har bir xodimni shaxsan o`zi qabul qilib, u bilan ancha uzoq suhbatlashib, so`ngra oq fotiha berar edilar. kamina ham o`shanda ustoz suhbatidan muvaffaqiyatli o`tib, haftanomaning adabiyot va san`at bo`limini boshqarishga tavsiya etilganim xuddi kechagidek …

r albatta biror kutilmagan, oharli gap aytar, yangi-yangi timsollarni istifodaga kiritar, shu sababdan, u kishi nutq ifoda etishi kutilgan yig`inlarga yozuvchilardan tashqari adabiyot ixlosmandlari ham, qayerdandir xabar topib, gurra-gurra kelishardi. majlislar zaliga odatda odam sig`may ketadigan bunday yig`inlarda abdulla akaning chiqishi bayroq vazifasini bajarar, ancha vaqtgacha toshkentda, undan uzoq-uzoqlarda ham duv-duv gaplarga bois bo`lardi. bunday chiqishlarning birini abdulla qahhor 1956 yilning jazirama yozida o`tgan o`zbekiston yozuvchilar uyushmasining plenumida qilgan edi. bu plenum shaxsga sig`inish oqibatlarini tugatish masalasi kun tartibiga qo`yilgan, 30-50-yillarda nohaq qatag`on qilingan ziyolilar yangigina oqlangan pallada bo`lib o`tgandi. plenumda qatag`ondan jabr ko`rib, kechagina yurtiga qaytgan ijodkorlar ham qatnashgandi. majlis rayosatida o`sha vaqtdagi oliy kengash rayosatining raisi, partiya markazqo`mining mafkura bo`yicha kotibasi va boshqa kazo-kazo amaldorlar o`tirishibdi. bu plenumda abdulla qahhor haqiqiy jangchilardek ko`kragini qalqon qilib, na o`tdan, na suvdan qo`rqmay, tarixiy nutq so`zlagani, o`sha yig`in ishtirokchisi ozod sharafiddinovning va boshqa bir necha ijodkorlarning xotiranomalarida bayon qilgan. a. qahhor …

masala markazqo`m byurosida ko`rilgan paytda u kishi ham byuro majlisida qatnashuviga to`g`ri kelibdi. byuro majlisida abdulla akaning o`zini tutishidan bosit aka shunday hayajonga tushibdiki, o`sha byuroning ertasi kuni bo`lgan uchrashuvimizda: "sharifjon, abdulla qahhoringiz bu dunyoning odami emas-ku. nahotki qaysi zaminda yashayotganini, ertaga nimalar bo`lishini o`ylab ko`rmasa!" degach, byuro majlisi haqida tashvish bilan so`zlab berdi. u kishining aytishicha, byuro majlisi vaqtida markazqo`m birinchi kotibi uzun stolning bosh tomonida, byuro a`zolari ikkala tomonda, abdulla aka stolning oxirida, uning o`ng tarafida o`sha vaqtdagi davlat xavfsizlik qo`mitasi rais bizov o`tirar ekan. yozuvchilar uyushmasining rahbarlari ham taklif etilgan ekan. a. qahhor yozuvchilar uyushmasi plenumidagi nutqida v. milchakovni "adabiyotimiz jallodi" deb haqorat qilgani aytilib, "sho`ro davrida jallod qayoqda bo`ladi? shu noloyiq iborani ishlatganingiz uchun byuro a`zolari va yozuvchilar uyushmasi rahbarlari oldida vladimir andreyevichdan uzr so`rang", debdi birinchi kotib. abdulla aka o`rnidan turib, qo`lini ko`ksiga qo`yib: "vladimir andreyevich! meni kechir. rus tilini yaxshi bilmaganim uchun ba`zan kerakli …

iyoti o`zining odamxo`r dushmanidan abadul abad qutildi. bu gapdan ancha keyin tahririyat topshirig`i bilan abdulla akaning do`rmondagi bog`iga borgandim. u yoqdan-bu yoqdan ancha gaplashib o`tirdik. gap asnosida men kimdan eshitganimni aytmay, o`sha byuro majlisi voqyeasini aytib beruvdim, u kishi: "byuro a`zolarining ham xotini bor-da. lekin meni qattiq so`kdi, zang`ar..." deya bu voqyea haqiqatan ham bo`lib o`tganini amalda e`tirof etdi. abdulla qahhor bilan o`rtamizda bo`lib o`tgan voqyealardan yana biri uning "sorinka va glaz" sarlavhali maqolasi "literaturnaya gazeta"da so`ngra "shusnbuzar" nomi bilan "o`zbekiston madaniyati"da chop etilishiga aloqador edi. ma`lumki, sho`rolar davrida ittifoqning barcha respublikalari, beistisno, hamma masalalarda moskvaga qaram edilar. o`zbekiston borasida markaziy matbuotda nimaiki chop etilsa, respublikaning o`sha masalalar bilan shug`ullanuvchi matbuot organlari uni tarjima qilib, o`z sahifalarida e`lon qilishlari buzib bo`lmas bir qoidaga aylangan edi. biroq abdulla akaning maqolasida o`zbekistonning o`sha vaqtlardagi rahbarlariga tegib ketadigan tagdor gaplar borligi sababli bu qoida buzilishi turgan gap edi. vaziyat shundayligini bilaturib, men haftanoma …

r ham borligi aniqlandi. biroq biz asl nusxani chop etilgan nusxaga moslaydigan bo`lsak, ishni buzib qo`yishimiz ma`lum bo`ldi. shunday qilib, asl nusxaga hech iloji bo`lmagan hollardagina yengil tahrir kiritib, haftanomaning keyingi sonlariga tayyorlab qo`ydik. o`z o`rinbosari tomonidan masaladan voqif etilgan bosh muharrir, tahririyat amalga oshirayotgan bu ish go`yo o`ziga aloqasi yo`qdek, maqola asl nusxasi bilan ham, u haqda tevarak-atrofda paydo bo`lgan ko`pdan-ko`p fikrlar bilan qiziqmadi, "o`zbekiston madaniyati"da chop etishga mo`lljallangan bu materialga aqalli bir ko`z yugurtirib ham chiqmadi. shaftanomaning o`sha soni korrekturasi o`qiladigan kuni tahririyatga umuman kelmay, barcha ishlar nihoyasiga yetganida allaqayoqdan qo`rg`iroq qilib, o`zi "yuqori"ning muhim topshirig`i bilan shahardan tashqarida ekanini aytadi va navbatdagi songa bosh muharrir sifatida sanjar tilla imzo chekib yuboraverishi lozimligi tushuntirildi. shunday qilib, "o`zbekiston madaniyati"ning "shusnbuzar" e`lon qilingan soni bosh muharrirning butunlay ishtirokisiz holda o`quvchilar qo`liga borib yetdi. oradan ikki-uch kun vaqt o`tgach, madaniyat vazirligi kollegiyasi yig`ilishiga sanjar tilla va meni shoshilinch ravishda chaqirishdi. kollegiya …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abdulla qahhor. adibning jasoratli bir so`zi"

1662584062.doc αζαρ abdulla qahhor. adibning jasoratli bir so`zi ustoz abdulla qahhor borasida sho`ro davrida ham, ayniqsa mustaqillik davrida ham ko`b va xo`b asarlar yaratilgan. ularda buyuk adib va dramaturg merosi atroflicha tahlil etilgan va baholangan, uning hayotidagi ko`pdan-ko`p shov-shuvlarga sabab bo`lgan voqyealar xususida ham qiziqarli fikrlar bayon qilingan. taqdiri ilohiy taqozosiga ko`ra kamina bu ulug` inson hayotining so`nggi 12-13 yili mobaynida u zot bilan ba`zan xizmat yuzasidan, ba`zan ijodiy davralarda, ahyon-ahyonlarda esa do`stlarning oilaviy yig`inlarida ko`p bor uchrashuvimga to`g`ri kelgan. sevimli haftanomamiz "o`zbekiston adabiyoti va san`ati" (dastlabki nomi "o`zbekiston madaniyati") tashkil etilgan ilk davrda abdulla aka o`zbekiston yozuvchilar uyushmasining...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "abdulla qahhor. adibning jasoratli bir so`zi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abdulla qahhor. adibning jasora… DOC Бесплатная загрузка Telegram