qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari

DOCX 21 pages 41.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.4 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

referat mavzu: qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari. reja: 1.qatag’on siyosati aslida qanaqa siyosat edi? 2. asosan kimlar qatag’on qilingan. 3. qatag’on qurbonlari xotirasiga e’tibor. sobiq ittifoqning tarixi sahifalarida millionlab fuqarolarning qonlari bilan yozilgan sahifalari mavjud bo`lib, bu mustabid sovet tuzumining qatag`onlik siyosatidir. xx asrning 30 yillariga kelib jahon xaritasida mutlaqo qayd etilmagan "gulag" lagerlari tashkil topdi. uning fuqarolari haq-huquqsiz sovet ittifoqi qahramonlari, mashhur fan-arboblari, mohir diplomat, shoir va yozuvchi, rassom yoki nomlari hech kimga ma`lum bo`lmagan ishchi, kolxozchilar edi. bu albatta sovet davlatining qatag`onlik siyosati natijasi edi. turkiston ozodligi uchun kurashganlarni «bosmachi» tamg`asi bilan yo`q qilinib tashlandi. so`ng aholini mehnat qilib biror narsa orttirgan o`rta hol qismi bu baloga giriftor etildi. alohida hech qanday g`ayri qonuniy harakatlar sodir qilmagan partiyaning ichki muholiflari 20-yillarning 2-yarmidan boshlaboq qamoqqa olindi va surgun qilindi. shundan keyin qatag`onlar ko`payib, ularning sabablari esa soxtalashtirildi. bu birinchi galda jadid maktablarining mutaxassislari: olimlar, injenerlar, agronomlar, iqtisodchilar va ziyolilar …

2 / 21

g boshlig`idan iborat bo`lar edi. mahkum etilganlar shimolga gulag arxipelaglariga tushar edilar. qatag`onlar 30-yillar boshigacha asosiy sinfiy dushman unsurlar-«quloqlar», «burjua mutaxassislari»ga qarshi kurash ostida olib borildi. 1934 yildan boshlab qatag`onlar partiyaning avvalgidan ham kengroq ko`lamda ya`ni, «fashizm agenti», «kapitalistik burjua davlat tarafdori», «antisovet markaz tashkilotchisi», «ko`poruvchi», «shpion» kabi aybnomalar ostida boshlanib ketdi. bunga mk siyosiy byurosining a`zosi, partiya mk va leningrad shahar komitetining sekretari s.m.kirovning 1934 yilning 1 dekabrida o`ldirilishi bahona bo`ldi. bu ishning shaxsan uyushtiruvchisi stalin edi, ammo bu ishdan xabardor bo`lgan barcha guvohlar yo`qotildi. davlat jinoyatchilari uchun qamoq muddati 10 yildan 25 yilgacha oshirildi. vkp(b) mkning sekretari kaganovichning taklifiga ko`ra, siyosiy ayblovlar bo`yicha ishlar suddan tashqari tartibda, lekin oliy jazo chorasi qo`llanilgan holda qarab chiqila boshlandi. 1934 yil ogpu ichki ishlar xalq komisarligi qilib qayta o`zgartirildi (nkvd-ruscha-muallif). 1937 yili dunyo matbuotida harbiylar ishi deb atalgan sud prosessi e`lon qilindi. unda qizil armiya harbiy boshliqlarining ko`pchiligi stalin tomonidan qoralandi. …

3 / 21

udyonniy tirik qolgan edilar. stalin qatag`onlarining xususiyatli tomoni shunda ediki, bu qatag`ondan hukumat boshliqlaridan tortib farroshgacha qochib qutula olmas va ular uchun keragicha aybnoma topilar edi. masalan: 1928 yili yoqutlar isyonidan keyin 35 ming kishi otib tashlandi, 1930 yil boshida ukrainani ajratib olish ittifoqi ishi sudda ko`rildi va professor yefremov va chekovskiylar hamda ko`plab kazaklar yo`q qilindi. markazda va joylarda harbiylar, injenerlar, razvedkachilar, partiya va sovet rahbarlariga qarshi o`tkazilgan qatag`onlar mudofaa salohiyatiga berilgan ulkan zarba bo`ldi. stalin gitlerchilar germaniyasining harbiy rejalari to`g`risidagi qimmatli ma`lumot olishga erishgan razvedkaga ishonmay qizil armiya bosh shtabi bosh razvedka boshqarmasining 5ta boshlig`ini birin ketin qatag`on qildi. qatag`on haqida general - leytenant pavlenko shunday degan edi; «dunyo tarixida yaqinlashib kelayotgan urush arafasida hech qaysi mamlakat ayovsiz va keng doirada o`z harbiy mutaxassislarini yo`q qilganini bilmaydi». 1937-1938 yillar qatag`on avjiga chiqqan davr bo`lib bunda ko`plab partiya va davlat arboblarini nohaq qurbon qilindi. jumladan, butun boshqaruv apparati leningradda …

4 / 21

qatag`onlar yo`lini tutdilar. o`zbekistonda qamalmagan biror taniqli shaxs, rahbar, partiya xodimlari qoldirilmadi. ayrimlari yaqqol ko`zga tashlanmaganlar xufiy nazoratga olindi. respublikada birinchi qatag`on qurboni respublika xalq komissarlari soveti raisi fayzulla xo`jayev edi. u 1896 yili buxoroda savdogar millioner oilasida dunyoga kelgan. fayzulla xo`jayev 1922-1924 yillarda buxoro respublikasi mehnat va mudofaa sovetining raisi bo`ldi. 1920 yil 11 sentabrda bkp safiga kirdi. so`ngra buxoro komunistik partiyasi mk tarkibiga ham kiritildi. 1920 yil oktabrda buxoro xalq nozirlari soveti raisi qilib saylandi. rkp(b) mkning 1924 yil 5 noyabrdagi qaroriga binoan o`zbekiston revkomi raisi etib tasdiqlandi. 1925 yil 14 fevraldan 1937 yil 17 iyungacha o`zbekiston ssr xks raisi lavozimida ishladi. 1923 yilning boshlarida f.xo`jayev germaniyada bo`ladi. maqsad el dardiga davo izlash ya`ni, germaniyaning buxorodagi elchixonasini ochish, rossiyaning buxoro xalq respublikasi ichki ishlariga aralashuvini oldini olish edi. fayzulla xo`jayev siyosiy bilimli, madaniyatli, savdoxonli bo`lishga doim katta e`tibor bergan. mana uning o`z yaqinlari davrasida aytgan so`zlari: "sizlar o`qimay …

5 / 21

uylarida ochilgan maktabda bolalarni o`qitar edilar. yosh akmal ham ularga qo`shilib savodini chiqaradi, diniy va dunyoviy darsliklarni, kitoblarni o`qish imkoniyatiga ega bo`ldi. 1918 yil 18 fevralda eski shahar tashkiloti a. ikrsmovni bolsheviklar safiga qabul qiladi. ushbu davrdagi barcha ziyolilar qatori u ham sovet mafkurachilarining nayrangiga ishonib aldandi. shu kundan e`tiboran u, partiya qayerga yuborgan bo`lsa o`sha yerda, o`z kuchi va bilimini ayamay sarf qildi. 1926 yilda "hujum" tadbiri buyicha partiya a`zosi sifatida toshkent, farg`ona, namangan, karshi, termiz va boshqa shaharlarda faol xotin-qizlar bilan uchrashdi. 1926 yilda mehnat qizil bayroq, 1935 yil dekabrida lenin ordeni bilan taqdirlandi. 1937 yil 2-13 mart kunlari moskvadagi soyuzlar uyning katta zalida f.xo`jayev, a.ikromov va boshqalar sud qilinadi va 15 mart kuni shoshilinch ravishda qamoqxonada otib tashlanadi. toshkendagi qamoqxonada ushlab turilgan xotini zelkina ham 1938 yilning 7 oktabrida otib tashlanadi. akmal ikromovning 5ta aka ukalari va 2ta o`g`li ko`p yillar davomida qamoq va surgunlarda sarson bo`lishadi. …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari"

referat mavzu: qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari. reja: 1.qatag’on siyosati aslida qanaqa siyosat edi? 2. asosan kimlar qatag’on qilingan. 3. qatag’on qurbonlari xotirasiga e’tibor. sobiq ittifoqning tarixi sahifalarida millionlab fuqarolarning qonlari bilan yozilgan sahifalari mavjud bo`lib, bu mustabid sovet tuzumining qatag`onlik siyosatidir. xx asrning 30 yillariga kelib jahon xaritasida mutlaqo qayd etilmagan "gulag" lagerlari tashkil topdi. uning fuqarolari haq-huquqsiz sovet ittifoqi qahramonlari, mashhur fan-arboblari, mohir diplomat, shoir va yozuvchi, rassom yoki nomlari hech kimga ma`lum bo`lmagan ishchi, kolxozchilar edi. bu albatta sovet davlatining qatag`onlik siyosati natijasi edi. turkiston ozodligi uchun kurashganlarni «bosmachi» tamg`asi bilan yo`q qilinib tashland...

This file contains 21 pages in DOCX format (41.4 KB). To download "qatag’onlik siyosati va uning oqibatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qatag’onlik siyosati va uning o… DOCX 21 pages Free download Telegram