chorizmning turkistondagi ruslashtirish siyosati va uning oqibatlari

DOC 16 pages 69.5 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 69.5 KB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

chorizmning turkistondagi ruslashtirish siyosati va uning oqibatlari reja 1. turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi. 2. podsho rossiyasining turkistondagi ma’muriy-boshqaruv siyosatining mustamlakachilik mohiyati. 3. turkiston o‘lkasini boshqarish bo‘yicha nizomlar va ularning mustamlaka tizimini mustahkamlashdagi ahamiyati. chor ma’murlari turkiston o‘lkasida qattiq mustamlakachilik siyosatini olib bordilar. sovet davri olimlari «o‘rta osiyoning rossiyaga qo‘shilganligini jahonshumul tarixiy ahamiyati»ni yaqin-yaqinlargacha isbotlashga urindilar. bunday olimlar o‘z g‘oyalarini asoslash uchun rossiya bosqinidan so‘ng o‘lkada ishlab chiqarish kuchlari tez rivojlanib ketdi, kapitalistik munosabatlar shakllana bordi, sanoat korxonalari vujudga keldi, temir yo‘llar qurildi, fan-madaniyat o‘sdi, mahalliy xalqlar o‘z taqdirini rossiya xalqlari bilan bog‘ladilar, turkiston rossiyaning bir tarkibiy qismi bo‘lib qoldi va hokazo deb isbotlamoqchi bo‘ldilar. ularning fikricha bu «progressiv oqibatlar» qatoriga iqtisodiy turmushning tartibga solinishi, savdo yo‘llarida xavfsizlik ta’minlanishi, muayyan tartibning qaror topishi, temir yo‘llar qurilishi, har qanday sanoat rivojini zarur sharti bo‘lgan jahon bozoriga chiqishi, shaharlarning ko‘payishi, qishloq ho‘jaligida, madaniy hayotda katta o‘zgarishlar sodir bo‘lishi va hakozolar kirgan. bu xulosalarni …

2 / 16

andi. rossiya saltanati jahonning qudratli davlatlari angliya, fransiya, germaniya imperiyalari qatori ulkan mustamlakachi davlat edi. rossiya o‘z mustamlakalari hududi jihatidan buyuk britaniya, fransiya va germaniyani orqada qoldirib ketgandi. angliya mustamlakalari 13 million kvadrat kilometr, fransiyaniki 11 million kvadrat kilometrni tashkil qilsa, rossiyaning birgina sibir mustamlakasi hududi 13 million kvadrat kilometrni tashkil qilardi. rossiyaning turkiston general-gubernatorligi hududi esa kengligi jihatidan fransiya, germaniya va avtro-vengriya imperiyalari maydoniga teng bo‘lgan. chor rossiyasining o‘rta osiyodagi mustamlakachilik siyosati va amaliyoti uning bu o‘lkada o‘z davlatchiligini joriy etish orqali olib borildi. butun bir boshliq mustaqil qo‘qon xonligi davlati yo‘q qilinib bir viloyatga aylantirildi, turkistonda milliy davlatchilikka barham berildi. podshohlik rossiyasi o‘zining boshqaruv tizimini joriy etdi. ammo imperiyaning bu o‘lkada o‘rnatgan ma’muriyati uning tasarrufidagi boshqa o‘lkalar boshqaruvidan o‘zining keskin harbiy-mirshablik ruhi bilan ajralib turgan. mustamlakachi hukumat turkiston boshqaruviga oid ko‘plab qonunlar loyihalarini (1865, 1867, 1873, 1884, 1886, 1908, 1912, 1916) ishlab chiqdi va ularni tasdiqladi, hayotga tadbiq …

3 / 16

a istilochisi sifatida mashhur qildi. kaufmanning hukmronligi davrida turkiston general-gubernatorlik boshqaruvi uning shaxsiy istibdodi asosida amalga oshirilgan. mahfiy maslahatchi f.girs qayd etganidek, general-guburnatorning hokimiyati, qonun bo‘yicha ish ko‘rilishini taqoza etgan bo‘lsa-da, amalda o‘zi hohlagancha amalga oshirildi. general-gubernator o‘lkadagi hokimiyatning yagona boshqaruvchisiga aylangan edi. hokimiyatni bunday tartibda markazlashtirish oqibatida ishlar qonun asosida emas, aksincha, general-gubernatorning ko‘rsatmasi asosida amalga oshirila boshladi. 1865 yilda toshkent shahri qo‘lga olinganidan keyin, mustamlaka sharoitidan kelib chiqqan holda, sirdaryo hududi hamda 1864 va 1865 yillarda yangidan qo‘lga olingan yerlar hisobiga orenburg general-gubernatoriga buysundirilgan turkiston viloyati tashkil etilgan edi. 1867 yil 14 iyulda imperator aleksandr ii turkiston harbiy okrugini ta’sis etdi va o‘rta osiyoda bosib olingan va saltanat tarkibiga kiritilgan xududlar hisobidan turkiston general-gubernatorligini tashkil qilish to‘g‘risida farmon e’lon qildi. general k.p.kaufman turkiston okrugi qo‘mondoni va general-guburnatori qilib tayinlandi. unga podsho juda katta vakolatlar berdi. imperatordan olgan «oltin yorliq»qa muvofiq fon kaufman biror davlatga qarshi urush e’lon qilishi, …

4 / 16

«xalq sudyalari» - qozilar aholi tomonidan nomigagina saylanar, aslida ular general-gubernator tomonidan tayinlanar edi. general-gubernatorlik markaziy o‘lka boshqaruvida turkistonda mutlaq hokim bo‘lgan. markaziy o‘lka boshqaruvi general-gubernator hamda uning kengashi va mahkamasidan iborat edi. turkiston general-gubernatori o‘z qo‘lida harbiy va fuqaro hokimiyatini birlashtirgan. bir vaqtning o‘zida u podsho noibi, harbiy okrug qo‘shinlari qo‘mondoni, yettisuv kazak qo‘shinlari qo‘mondoni, bosh mirshab, bosh prokuror vazifalarini ham o‘tagan. unga buxoro amiri va xiva xoni ham buysungan. bosh boshqarmaning ijroiya organi bo‘lgan general-gubernator mahkamasi dastlab to‘rt bo‘limdan iborat edi. birinchi bo‘lim ma’muriy va nazorat ishlarini boshqargan. ikkinchisi bosh boshqarmaning moliyaviy-xo‘jalik ishlariga qaragan. uchinchi bo‘lim soliqlar, shaharlar mablag‘lari hamda boshqaruvga doir nizomlar loyihalarini tayyorlash bilan shug‘ullangan.to‘rtinchi bo‘lim esa maxsus bo‘lim hisoblanib, uning faoliyat doirasi g‘oyat keng va serqirra bo‘lgan. 1886 yilgacha mustaqil ish ko‘rgan bu bo‘lim harbiy va adliya vazirlari ko‘rsatmalaridan mustasno ravishda sud qarorlarini ham qayta ko‘rish huquqiga ega bo‘lgan. turkiston o‘lkasi markaziy bosh boshqarmasi tarkibida …

5 / 16

rnatorning o‘zi bosh mirshab vazifasini o‘tagan. hokimi mutlaq general-gubernator o‘lkadagi istagan odamini, xoh o‘zbek, xoh rus bo‘lishidan qat’i nazar, imperiyaning chekkalariga 5 yil muddatga surgun qilish huquqi qonunan mustahkamlangan edi. u harbiy bo‘lmagan fuqarolar ustidan harbiy sudlar hukmini tasdiqlashdek ichki ishlar vaziri vakolatlarini ham o‘z qo‘lida jamlagan. viloyatlarning harbiy gubernatorlari, uezd, volost pristavlari ham politsiya generallari va zobitlari vakolatlariga ega bo‘lganlar. mustamlakachilik ma’muriyatining muhim huquqiy bo‘g‘ini sud organlari hisoblangan. sudlar ikki xil ko‘rinishga ega bo‘lib, sudlar va xalq sudlaridan tashkil topgan. ularning birinchisi sof mustamlakachilik shaklida bo‘lsa, xalq sudlari shariat asosida ish yurituvchi qozilik idorasi edi. sudlar hududiy bo‘linishga ko‘ra, tuman sudlari, xalq palatasi huquqidagi viloyatlar boshqarmalari, dunyoviy masalalar bo‘yicha ish yurituvchi sudlar qurultoylari, harbiy sud komissiyalaridan iborat bo‘lgan. 1886 yildagi «nizom»ga ko‘ra mavjud sud tartiblari saqlangan holda unga ayrim o‘zgarishlar kiritildi. tuman sudlari bekor qilindi. o‘lkada viloyat sudlari tashkil etildi. viloyat prokurori va uning yordamchisi muovini, sud tergovchisi lavozimlari …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chorizmning turkistondagi ruslashtirish siyosati va uning oqibatlari"

chorizmning turkistondagi ruslashtirish siyosati va uning oqibatlari reja 1. turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi. 2. podsho rossiyasining turkistondagi ma’muriy-boshqaruv siyosatining mustamlakachilik mohiyati. 3. turkiston o‘lkasini boshqarish bo‘yicha nizomlar va ularning mustamlaka tizimini mustahkamlashdagi ahamiyati. chor ma’murlari turkiston o‘lkasida qattiq mustamlakachilik siyosatini olib bordilar. sovet davri olimlari «o‘rta osiyoning rossiyaga qo‘shilganligini jahonshumul tarixiy ahamiyati»ni yaqin-yaqinlargacha isbotlashga urindilar. bunday olimlar o‘z g‘oyalarini asoslash uchun rossiya bosqinidan so‘ng o‘lkada ishlab chiqarish kuchlari tez rivojlanib ketdi, kapitalistik munosabatlar shakllana bordi, sanoat korxonalari vujudga keldi, temir yo‘llar qurildi, fan-...

This file contains 16 pages in DOC format (69.5 KB). To download "chorizmning turkistondagi ruslashtirish siyosati va uning oqibatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: chorizmning turkistondagi rusla… DOC 16 pages Free download Telegram