yallig‘lanish patofiziologiyasi

DOCX 10 pages 773.4 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 773.4 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

“patologiya” fanidan o’quv uslubiy majmua yallig‘lanish patofiziologiyasi. 7-mavzu. yallig‘lanish patofiziologiyasi. reja: 1. yallig‘lanish tushunchasi, uning biologik ahamiyati. 2. yallig‘lanishning rivojlanish bosqichlari. 3. yallig‘lanish o‘chog‘idagi rivojlanadigan qon tomir reaksiyalari va modda almashinuvining o‘zgarishlari. 4. kongeym tajribasi orqali baqaning ichak tutqichida mahalliy qon aylanishining buzilishi bosqichlarini va leykotsitlar emigratsiyasini kuzatish. barcha tirik organizmlardan infeksion agentlar va zararlangan to’qimalar kabi yod moddalarni bartaraf qilish talab qilinadi. bu funksiya yallig’lanish deb atalmish organizmning murakkab javobi orqali amalga oshiriladi. yallig’lanish jarayoni organizm hujayralari, qon tomirlar, oqsil va boshqa mediatorlarni jalb qilgan holatda hujayra zararlanishiga sababchi bo’ladigan dastlabki omilni hamda nekrotik hujayralar va zararlanishdan hosil bo’lgan to’qimalardan himoyalovchi javob reaksiyasi bo’lib, tiklanish jarayonini turtki beradi. yallig’lanishning himoya funksiyasi birinchi bo’lib zararlovchi omillarni (masalan mikroblar, toksinlar) bartaraf etish hisoblanadi. keyingi o’rinda to’qimani zararlangan joylarini tiklanish va sog’lomlashtirishdan iborat. yallig’lanish jarayoni bo’lmaganida infeksion omillar hech qanaqa to’siqlarga uchramasdan to’qimani zararlantirgan va yaralar umuman tiklanmagan bo’lar edi. immunologlar yallig’lanish …

2 / 10

lan birga kelishi mumkin va zararlanish hattoki asosiy dominant bo’lib qolishi mumkin, agar reaksiya juda kuchli (kuchli infeksiyalarda), davomli bo’lsa (qachonki zararlovchi agent tezda o’lmasa) yoki yallig’lanishning himoyaviy xususiyati yetarli bo’lmay qolishi ham mumkin (qachonki reaksiya faqat zararlovchi agentning o’ziga qaratilgan bo’lsa masalan autoimmune kasalliklarda yoki allergic kasalliklarda). odamlardagi eng noxush kasalliklar bular yallig’lanishning yaroqsiz reaksiyasi asosidagi kasalliklar hisoblanadi, bular ko’pincha surunkali kasalliklardir. shunday qilib, yallig’lanish jarayoni tibbiyotdagi deyarli barcha kasalliklar asosida yotadi. organizmni himoyalaydigan leykotsitlar va plasma oqsillari normada qonda aylanib yuradi va yallig’lanish reaksiyasining maqsadi ularni infeksion jarayonga yoki zararlangan to’qimaga olib kelish. qo’shimcha ravishda qon tomir devori hujayralari, extracellular matritsadagi (ecm) hujayralar va oqsillar ham yallig’lanish jarayoni va qayta tiklanish jarayoniga jalb qilinadi (2-1 rasm). yallig’lanish jarayonini to’liq yoritishdan oldin biz ba’zi asosiy ma’lumotlarni yoritamiz. [footnoteref:1] [1: robbins and cotran pathologic basis of disease, ninth edition 2015y. page 69] yallig’lanish jarayoni o’tkir yoki surunkali bo’lishi mumkin (jadval …

3 / 10

to’qimaga kirganda yoki to’qima zararlanganda infeksiya yoki zararlangan to’qimalar organism hujayralari ko’pincha makrofaglar va yana papillyar hujayralar (dendritic), semiz hujayralar va boshqa hujayralar tomonidan seziladi. bu hujayralar yallig’lanish jarayonini stimullaydigan va regulyatsiya qiladigan molekulalar (sitokinlar va boshqa mediatorlar) sekretsiya qiladi.[footnoteref:2] [2: robbins and cotran pathologic basis of disease, ninth edition 2015y. page 70] jadval 2–1 o’tkir va surunkali yallig’lanish jarayonining xususiyatlari yallig’lanish mediatorlar plazma oqsillari tomomonidan ham mikroblarga yoki zararlangan to’qimalar reaksiya sifatida ishlab chiqariladi. bu mediatorlarning ba’zilari plazmani va leykotsitlarni qon tomirdan zararlovchi agent joylashgan joyga sizib o’tishiga sabab bo’ladi. migratsiyalangan leykotsitlar aktivlanadi va zararlovchi agentni fagotsitoz yo’li orqali zararsizlantirishga harakat qiladi. aktivlashgan leykotsitlarning yomon tomoni organizmning sog’lom to’qimasini ham zararlab qo’yishi mumkin. yallig’lanishning tashqi belgilari: mahalliy haroratning ko’tarilishi (calor), qizarish (rubor), shish (tumor), og’riq (dolor) va gunksiyasining yo’qolishi (function laesa) muhim belgilar hisoblanadi. yuqoridagi belgilardan to’rttasi 2000 yildan ko’p yillar oldin rim ensiklopedisti celsus tomonidan tasvirlangan. celsus keyinchalik …

4 / 10

rsizlantirilmasa jarayon surunkali tus olishi va turli patologik oqibatlarga olib kelishi mumkin.[footnoteref:3] [3: robbins and cotran pathologic basis of disease, ninth edition 2015y. page 71-72] o’tkir yallig’lanish o’tkir yallig’lanish javob reaksiyasi leykotsitlar va plazma oqsillari tomonidan zararlangan joyda qisqa vaqt ichida yuzaga chiqariladi. leykotsitlar yallig’lanish jarayonni boshlovchi, zararlovchi omillarni yo’qotuvchi va nekrotik to’qimadan tozalovchilar hisoblanadi. o’tkir yallig’lanish jarayoni 2 ta katta komponentdan iborat. (2–2 rasm): • qon tomir o’zgarishlari: qon tomirlar kalibrining o’zgarishi qon oqimini kuchaytiradi (vazodilyatatsiya) va qon tomirlari devoridan plazma oqsillarini o’tkazuvchanligi oshib ketadi (qon tomir o’tkazuvchanligining oshishi). qo’shimcha ravishda endoteliy hujayralari aktivlashadi va natijada leykotsitlar adgeziyasi va qon tomir devori orqali migratsiyasi oshadi. • hujayraviy o’zgarishlar: qon bilan aylanib yurgan leykotsitlarni emigratsiyasi va zararlanishni bartaraf etishga jalb qilinishi, ularni aktivlanishi, followed by activation of the leukocytes, zararlovchi omillarni bartaraf etish jarayonida leykotsitlarning o’limi. o’tkir yallig’lanish jarayonida jalb qilinadigan asosiy hujayralar bular neytrofillardir (polimorfyadroli leykotsitlar).[footnoteref:4] [4: robbins and …

5 / 10

iy zararlanish. · begona moddalar (ba’zi moddalar siniqlari, zarralari, chang, to’qimani jarrohlik tikishlar, kristal depozitlar) · tashqi muhit omillari va to’qimaning o’ziga qarshi immun reaksiyalar (gipersezuvchanlik reaksiyasi deb ham ataladi). yallig’lanishning bu turini stimullovchilarini ko’pincha zararsizlantirishning iloji yo’q, bunaqangi reaksiyalar doimiy surunkali yallig’lanish ko’rinishida saqlanib qolishga moyil. “immun yallig’lanish bilan bog’liq yallig’lanish kasalliklari” termini ba’zan shu guruh kasalliklariga kiritiladi. bu stimullarning har biri o’ziga xos reaksiyalarga sababchi bo’lsada umuman olganda bu reaksiyalarning asosida bir xil xususiyatli o’zgarishlar yotadi. bu bo’limda biz zararlovchi stimul qanday qilib organizm tomonidan tanib olinishini tasvirlaymiz, keyin o’tkir yallig’lanishning tipik reaksiyasini va uning morfologik xususiyatlarini va oxirida kimyoviy mediatorlarning bu reaksiyadagi o’rnini yoritamiz. mikroblarni, nekrotik hujayralar va yot substansiyalarni tanib olish sog’lom to’qimaga mikrob tushganda zararli mikroblarni tanib olish va organizmni javob reaksiyasini qanday boshlanishi haqidagi savol eng asosiy savoldir. microblar va o’lgan hujayralar boshqa normal hujayralarga nisbatan “xavfli” signal chiqaradi va ularni normal to’qimadan ajratib …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yallig‘lanish patofiziologiyasi"

“patologiya” fanidan o’quv uslubiy majmua yallig‘lanish patofiziologiyasi. 7-mavzu. yallig‘lanish patofiziologiyasi. reja: 1. yallig‘lanish tushunchasi, uning biologik ahamiyati. 2. yallig‘lanishning rivojlanish bosqichlari. 3. yallig‘lanish o‘chog‘idagi rivojlanadigan qon tomir reaksiyalari va modda almashinuvining o‘zgarishlari. 4. kongeym tajribasi orqali baqaning ichak tutqichida mahalliy qon aylanishining buzilishi bosqichlarini va leykotsitlar emigratsiyasini kuzatish. barcha tirik organizmlardan infeksion agentlar va zararlangan to’qimalar kabi yod moddalarni bartaraf qilish talab qilinadi. bu funksiya yallig’lanish deb atalmish organizmning murakkab javobi orqali amalga oshiriladi. yallig’lanish jarayoni organizm hujayralari, qon tomirlar, oqsil va boshqa mediatorlarni jalb qilgan ...

This file contains 10 pages in DOCX format (773.4 KB). To download "yallig‘lanish patofiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yallig‘lanish patofiziologiyasi DOCX 10 pages Free download Telegram