jismlarning harakati 7-sinf

PPT 2,0 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1645561722.ppt slide 1 7-sinf fizika darsligi asosida 1-mavzu: * tevarak-atrofimizda velosiped, avtomobil va odamlar yurishini; osmonda qush, vertolyot, samolyot va raketalar uchishini (2-rasm); suvda baliq, akula va delfinlar suzishini; yer quyosh atrofida, oy esa yer atrofida aylanishini kuzatishimiz mumkin. jismning harakati ma’lum qonun-qoidalarga bo‘ysunadi. masalan, olimlar kuzatish natijalari asosida osmon jismlarining qaysi vaqtda fazoning qaysi joyida bo‘lishini aniqlay oladilar. jumladan, ular oy va quyoshning qachon tutilishini oldindan aytib berishlari mumkin. har qanday jismning mexanik harakati boshqa jismga nisbatan kuzatiladi. masalan, avtomobil ko‘cha bo‘yidagi daraxt yoki binolarga nisbatan, daryo suvi qirg‘oqlarga nisbatan, samolyot yerdagi bino, osmondagi bulutlarga nisbatan harakat qiladi. jism harakati kuzatuvchining vaziyatiga qarab turlicha bo‘ladi. jismning mexanik harakati deb, uning boshqa jismlarga nisbatan fazodagi vaziyatining vaqt o‘tishi bilan o‘zgarishiga aytiladi. harakatning nisbiyligi odatda, jismning vaziyati yerga nisbatan o‘zgarmasa, u tinch turibdi, deymiz. aslida, jismning tinch yoki harakat holati nisbiydir. qayiqda o‘tirgan odam qayiqqa nisbatan tinch holatda bo‘lsa, daryo qirg‘og‘iga …

a nisbatan olinadi. bu holda yer – sanoq jism hisoblanadi. atrofi mizdagi barcha jismlarning tinchlik holati yoki mexanik harakati ana shunday sanoq jismlarga nisbatan qaraladi. agar yerning quyosh atrofi dagi harakati qaralayotgan bo‘lsa, quyosh sanoq jism bo‘ladi. jismning harakati yoki tinch holati qaysi jismga nisbatan kuz atilayot gan bo‘lsa, o‘sha jism sanoq jism deb ataladi. 3-rasmda yerga nisbatan 10 m/s tezlik bilan ketayotgan platforma ustida shu yo‘nalishda 1 m/s tez lik bilan ketayotgan odam tasvirlangan. bu odamning harakati uchun platforma sanoq jism deb olinsa, uning tezligi 1 m/s bo‘ladi. agar sanoq jism sifatida yer tanlab olinsa, odamning tezligi 11 m/s bo‘ladi (10 m/s + 1 m/s = 11 m/s). yo‘lda ketayotgan avtomobil, poyezd va bosh qa larning harakatida sanoq jism sifatida yer shari o‘rniga uning sirtida qo‘zg‘almas holatda joylashgan bino, daraxt kabilarni olish mumkin. masalan, avtomobilning harakati yo‘l yoqasidagi daraxtga nisbatan ku zatilayotgan bo‘lsa, ayni paytda shu daraxt sanoq jism …

rni ham ko‘rsatishimiz kerak bo‘ladi. buning uchun tekislikdagi koordinatalar sistemasida yuqoriga yo‘nalgan va koordinata boshidan o‘tuvchi perpendikulyar o‘q o‘tkazamiz. natijada uch o‘lchamli koordinatalar sistemasi hosil bo‘ladi. raketaning harakatini to‘liq ifodalash uchun uchta parametr ko‘rsatiladi: 1) sanoq jism (bu misolda yer shari olinadi); 2) koordinatalar sistemasi (koordinata markazi yer sharida raketa uchgan joydagi nuqtaga joylashtiriladi); 3) vaqt sanog‘i (raketa uchish trayektoriyasining ma’lum bir nuqtasida qaysi vaqtda bo‘lgani). sanoq jism, unga bog‘liq koordinatalar sistemasi va shu harakatning vaqt sanog‘i birgalikda sanoq sistemasini tashkil etadi. masalan, «lasetti» avtomobili uydan chiqib, 10 minutda shimol yo‘nalishida 8 km masofani bosib o‘tgan bo‘lsin. bunda «lasetti»ning uyda bo‘lgan tinch holati ham, yo‘ldagi harakati ham yerga nisbatan qaraladi. «lasetti» uchun yer qo‘zg‘almas bo‘lib, sanoq jism hisoblanadi. haydovchi soati va avtomobilning spidometri yordamida 10 minut davomida avtomobil qancha masofani bosib o‘tganini aniqlashi mumkin. bunda uy – koordinata boshi, undan 8 km uzoqlashish masofasi esa koordinata boshiga nisbatan bosib o‘tilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "jismlarning harakati 7-sinf"

1645561722.ppt slide 1 7-sinf fizika darsligi asosida 1-mavzu: * tevarak-atrofimizda velosiped, avtomobil va odamlar yurishini; osmonda qush, vertolyot, samolyot va raketalar uchishini (2-rasm); suvda baliq, akula va delfinlar suzishini; yer quyosh atrofida, oy esa yer atrofida aylanishini kuzatishimiz mumkin. jismning harakati ma’lum qonun-qoidalarga bo‘ysunadi. masalan, olimlar kuzatish natijalari asosida osmon jismlarining qaysi vaqtda fazoning qaysi joyida bo‘lishini aniqlay oladilar. jumladan, ular oy va quyoshning qachon tutilishini oldindan aytib berishlari mumkin. har qanday jismning mexanik harakati boshqa jismga nisbatan kuzatiladi. masalan, avtomobil ko‘cha bo‘yidagi daraxt yoki binolarga nisbatan, daryo suvi qirg‘oqlarga nisbatan, samolyot yerdagi bino, osmondagi bulutla...

Формат PPT, 2,0 МБ. Чтобы скачать "jismlarning harakati 7-sinf", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: jismlarning harakati 7-sinf PPT Бесплатная загрузка Telegram