alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari

PPTX 19 pages 2.2 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

tms universiteti ppc 106-guruh talabasi husniddinova gulchehraning falsafa fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari reja: alisher navoiy g`azal mulkining sultoni alisher navoiy ilg’or adabiy-tanqidiy qarashlarning namoyandasi alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari haqida 1 3 2 buyuk mutafakkir, sheʼriyat mulkining sultoni navoiy ijodi bamisoli cheksiz bir ummon, ushbu ummonga qancha chuqurroq shoʻngʻisangiz shuncha koʻp inju terasiz. shu sababdan ham navoiy asarlari mana 6 asrdan buyon oʻz qiymatini, betakrorligini yoʻqotmagan. navoiy asarlarini qanchalik koʻp oʻqigan sari, oʻrgangan sari, shuncha koʻp hayratga tushadi kishi. buyuk oʻzbek shoiri, mutafakkir, davlat arbobi nizomiddin mir alisher 1441-yilning 9-fevralida hirotda tugʻildi. alisher navoiyning ota tomondan bobosi amir temurning umar shayx ismli oʻgʻli bilan koʻkaldosh (emikdosh) boʻlib, keyinchalik umar shayx va shohruxning xizmatida boʻlgan. otasi gʻiyosiddin bahodir esa abulqosim boburning yaqinlaridan; mamlakatni idora etishda ishtirok etgan. onasi qobul amirzodalaridan shayx abusaid changning qizi. alisher navoiyning bolaligi shohrux hukmronligining soʻnggi yillariga toʻgʻri kelgan. u temuriyzodalar, xususan …

2 / 19

n sheʼr yoza boshlagan. tarixchi xondamirning yozishicha, yosh navoiyning isteʼdodidan mamnun boʻlgan mavlono lutfiy, uning ushbu g`azalini tinglab “agar muyassar boʻlsa edi, oʻzimning oʻn-oʻn ikki ming forsiy va turkiy baytimni shu gʻazalga almashtirardim…” degan. alisher navoiy 15 yoshida shoir sifatida keng tanilgan. orazin yopqoch, koʻzumdan sochilur har lahza yosh, boʻylakim, paydo boʻlur yulduz, nihon boʻlgʻach quyosh..! shoir oʻzbek va fors-tojik tillarida bir qancha sheʼrlar bitib, ikki til bilimdoni sifatida shuhrat qozonadi. oʻzbek tilidagi sheʼrlarida “navoiy” (“navo” – kuy soʻzidan), fors-tojik tilidagi sheʼrlarida esa asosan “foniy” (“fano” – vaqtincha, oʻtkinchi soʻzidan) va baʼzan “navoiy” taxallusini qoʻllaydi. alisher navoiyning ijodi ulkan. olti dostonining hajmi 60 000ga yaqin misrani tashkil etadi.1472-yil fevral oyida husayn boyqaro uni “amir”(vazir)likka qoʻydi. buyuk shoir “amiri kabir” (ulugʻ amir), “amirul muqarrab” (podshoga eng yaqin amir) unvonlariga musharraf boʻldi.uning vazirlik yillari hirotda obodonlik avj olgan, madaniyat gullab-yashnagan davr boʻldi. ulugʻ amir oʻzi bosh boʻlib, suvsiz yerlarga suv chiqardi, eski …

3 / 19

ab va mavlono shihoblar mansub bo’lgan guruhni qoraladi, she’riyatning g’oyaviy bo’lishi va badiiylikning mazmun bilan aloqasini mustahkamlashni himoya qildi. masalan, navoiy xoja musayyab she’rlaridan keltirgan misol orqali uning ijodini fosh qiladi: "xoja musayyab andin (soneiydan), ajabroq kishi erdi. ul dag’i vazorat bexudlig’idin musulmonlarga ajab zulmlar qilurg’a bel bog’lab erdikim, qazo devonidin bevosita siyosatga mustavjib bo’lub va el aning sharridin xalos bo’ldilar... bu matla’ aningdurkim: guzasht umru zi g’aflat man on chunon mastam, ki hech tavba naqardamki, boz nashkastam. (mazmuni: umr o’tdi, lekin men g’aflat bilan shunchalik mastmanki, har qachon bir ishdan tavba qilgan bo’lsam, uni albatta sindirdim, ya’ni har vaqt tavbamdan qaytdim). bu o’rinda adabiy tanqidchi navoiyning mahorati shundan iboratki, u xoja musayyabni o’z tili bilan, o’z she’ri bilan o’zini fosh qila olgan. "majolis un-nafois"da zolim kishining axloqiy qiyofasi va ijodiy yo’nalishi bir-biridan farq qilmasligi ko’rsatiladi. demak, bundan ko’rinadiki, navoiy shoirlarga, ularning ijodiga baho berishda ham adolat va adolatli kishi …

4 / 19

f qilganini, o’ziga maftun bo’lib ketganini alohida uqtiradi. shu bilan birga uning "mutlaqo pandpazir ermas"ligini, manmanlikka berilganini ham qayd qiladi. shunday qilib, alisher navoiy shoirning ijodi uning axloqiy qiyofasi bilan chambarchas bog’li ekanini misollar asosida isbot qilib berdi. u ana shu masalani yechish jarayonida zamonasidagi ikki adabiy oqim va uning xususiyatlarini ko’rsatib berishga intildi. navoiy bu masalani ham adolat muammosi asosida hal qilib, o’zining adabiy-tanqidiy qarashlari, badiiy tafakkuri dunyoqarashining bir qismi ekanini ochiq ko’rsatadi. navoiy falsafasining, uning inson haqidagi fikrlarini, estetik gʻoyalarini, borliq haqidagi fikrlarini anglash bugungi kunning muhim vazifalaridan biridir. navoiyning mutlaq borliq mavjudligini tan olib, uni zamon va makon nuqtai nazaridan cheksiz deb izohlaydi. borliqni avvali va oxiri yoʻq, deb hisoblaydi. “hayrat ul-abror” asarida navoiy mutlaq borliqqa shunday taʼrif beradi: ey senga mabdada abaddek azal, zot-i qadimning abadiy, lam yazal. ne boʻlub avvalda bidoyat senga, ne kelib ohirda nihoyat senga ushbu asarda navoiy azal va abadning nisbiyligini haqida …

5 / 19

ida navoiy shunday deydi: hamd angakim, vojibgʻi bi-z-zot erur, homid aning zotiga zarrot erur. vahdat-i zotiga quyoshdek tanuq, zarradin afzun-u quyoshdin yoruq navoiyning qarashlarida borliqning paydo boʻlishi mutlaq borliq harakati bilan bogʻliq deb koʻrsatilgan: chu bir junbish etti ayon bahr-i zot, padid oʻldi amvojidin koinot navoiy insonning oʻz maʼnaviy va ruhiy tabiati bilan boshqa mavjudotlardan ajralishi, har bir insonning insoniylik darajasi uning maʼnaviy yuksalish darajasi bilan belgilaydi. kishining qiymati uning odamiyligi bilan belgilanadi. uning odamiyligi esa mol-dunyosi koʻpligi yoki martabasi balandligi bilan emas, balki ushbu molu dunyosini xalq xizmatiga sarflashi bilan belgilanishi afzalroqdir. boylik orttirish, ushbu yoʻlda insonlarga jabr qilish, mansabga intilish, va ushbu yoʻlda kishilarga zulm oʻtkazish bilan ovora boʻlgan insonlardan koʻra, shoir oddiy va kambagʻal bir komilni yoki dehqonni ming karra afzal koʻradi. chunki birinchisi borliq qonunlardan bexabar va qimmatbaho insoniylikni oʻtkinchi molu dunyoga almashtirib, hayotini maqsadsiz oʻtkazadi. ikkinchi inson esa oʻz mehnati bilan oʻziga va jamiyatga bebaho …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari"

tms universiteti ppc 106-guruh talabasi husniddinova gulchehraning falsafa fanidan tayyorlagan taqdimoti mavzu: alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari reja: alisher navoiy g`azal mulkining sultoni alisher navoiy ilg’or adabiy-tanqidiy qarashlarning namoyandasi alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari haqida 1 3 2 buyuk mutafakkir, sheʼriyat mulkining sultoni navoiy ijodi bamisoli cheksiz bir ummon, ushbu ummonga qancha chuqurroq shoʻngʻisangiz shuncha koʻp inju terasiz. shu sababdan ham navoiy asarlari mana 6 asrdan buyon oʻz qiymatini, betakrorligini yoʻqotmagan. navoiy asarlarini qanchalik koʻp oʻqigan sari, oʻrgangan sari, shuncha koʻp hayratga tushadi kishi. buyuk oʻzbek shoiri, mutafakkir, davlat arbobi nizomiddin mir alisher 1441-yilning 9-fevralida hirotda tugʻildi. ...

This file contains 19 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "alisher navoiyning ijtimoiy falsafiy qarashlari", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning ijtimoiy fal… PPTX 19 pages Free download Telegram