туташ муҳит (континиум) модели

DOCX 6 pages 118.0 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 118.0 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

маъруза№2 асосий фаразлар.туташ муҳит (континиум) модели. кириш. механика турли моддий жисмларнинг ҳаракати ҳақидаги фан. туташ муҳит механикаси (тмм) газларнинг, сувларнинг, қаттиқ жисмларнинг, майдонларнинг (электромагнит, гравитация ва ҳ. майдонлар) ҳаракатини ўрганишга бағишланган (механиканинг) қисми. назарий механикадан фарқли, тмм сида деформция, сиқилиш, кенгайиш, зичланиш каби жараёнлар содир бўладиган ҳқаралади. тмм да дефомацияланувчи қаттиқ жисм, суюқлик ёки газсимон муҳитларнинг ҳаракатини ўрганиш учун деформацияланувчи туташ муҳит модели (континиум) киритилади. туташ муҳит деганда ўзи эгаллаган соҳани узлуксиз тўлдарадиган, яъни соҳанинг исталган кичик қисмида ҳам массаси нолдан фарқли муҳит тушунилади.аслида муҳитлар дискрет тузишга эга бўлади. масалан одатдаги шароитда(00с, атмосфера босими) 1 см3 ҳажмда ҳаво молекулалариниг сони ; 60 км баландликда зарраларнинг сони n, ойда эса . газ молекулалари орасидаги масофа молекула радиусига қараганда 1000 марта катта.бу мисоллардан кўриниб турибдики, жараённи атом-молекуляр даражада қарашнинг имкони йўқ ва юқоридаги мисолга ўхшаб кераги ҳам йўқ. темирда зичлиги ядросида эса , яъни . бу мисоллардан кўриниб турибдики, биринчидан жараённи атом-молекуляр …

2 / 6

ягона дек.к.системаси охуz ни киритиш мумкин; б)иккита ва нуқталар орасидаги масофа ушбу формула ёрдамида ҳисобланади. амалда жуда катта бўлмаган масштабларда фазони евклид фазоси деб ҳисоблаш мумкин. 1.2.вақт абсолют, яъни барча координата системаларида(барча кузатувчилар учун- поезда, самолетда ва ҳ.) бир хил кечади. 1.3.масса манфий эмас(m≥0);масса аддиттив (ma+b=ma+mb) ва скаляр миқдор(инвариант). 2. инерциал координата системаларининг тенг кучлилик принципи. инерциал координата системаси мавжуд ва галилей постулати ўринли: физика қонунлари инерциал координата системасини танланишига боғлиқ эмас. 3.муҳитнинг туташлиги ҳақидаги гипотеза. туташ муҳит моддий жисмларинг барча параметрлари учта фазовий координата ва вақтнинг узлуксиз дифференциаланувчи функциялари ёрдамида берилади(айрим нуқталар, чизиқлар ва сиртлар бундан мустасно. улар алоҳида қаралади). шу ҳолда модел туташ(узлуксиз) муҳит ёки моддий континиум кўринишида киритилган дейилади. шундай қилиб туташ муҳит модданинг шундай моделики, унда массанинг,кучларнинг, импульснинг, энергиянинг ва модданинг ҳолати ҳамда ҳаракатини аниқловчи барча параметрлар фазовий координата ва вақтнинг узлуксиз дифференциаланувчи функциялари ёрдамида берилади(айрим нуқталар, чизиқлар ва сиртлар бундан мустасно). нуқтанинг координаталари вақтга боғлиқ …

3 / 6

ракат қонунини (1.3) кўринишда берилиши туташ муҳит ҳаракатини лагранж ўзгрувчиларида тавсифлаш дейилади. бунда муҳит ҳолатини ва ҳаракатини характерловчи барча параметрлар(тезлик ,ҳарорат t , босим p ва ҳ.) ўзгарувчилар(лагранж координаталари) ва вақт t нинг функцияси сифвтида қаралади: (1.4) яъни мазкур параметрлар ҳарбир зарра учун аниқланади, яъни ҳарбир зарранинг ҳаракати ва ҳолати ўрганилади. изоҳ. континиум (туташ муҳит) нуқтаси ва зарраси тушунчаларини қуйидагича изоҳлаш мумкин. кичик зарра бу координаталари бўлган муҳит нуқталарининг тўплами бўлиб, бу нуқталар координатаси бўлган нуқтадан чексиз кичик масофада ётади. ушбу нуқта зарранинг маркази моддий нуқта деб аталади. эйлер усули. бу усулда муҳит ҳолатини ва ҳаракатини характерловчи барча параметрлар қаралаётган соҳадаги геометрик нуқтада аниқланади, яъни фазовий координаталар ва вақтнинг функцияси сифатида қаралади: (1.5) ўзгарувчилар ва вақт t эйлер ўзгарувчилари (эйлер координаталари) деб аталади. ҳаракат ушбу икки усулдан бирида тавсифланган бўлса, иккинчисидаги тавсифлашни олиш мумкин. шу маънода бу усулларни эквивалент дейиш мумкин. лагранж усулидан эйлер усулига ўтиш. ҳаракат лагранж усулида тавсифланганда …

4 / 6

бўлади. бу эса ҳаракат қонуни. энди лагранж координаталари деб олсак ( ), (1.8) ҳаракат қонунининг юқорида киритилган кўринишини олади (1.9) , шунинг учун улар муҳит нуқталарини индивидуаллаштирувчи ўзгармаслар вазифасини бажаради ва лагранж ўзгарувчиларига ўтилади. координата системалари. ҳарқандай ҳаракат каби континиум ҳаракати ҳам бирор координата системасига нисбатан қаралади. 1.кузатувчи координата системаси. кузатувчи координата системаси сифатида одатда декарт координата системаси олинади ва координаталар x,y,z деб белгиланади. 2. лагранж кординаталари. лагранж усулида икки хил лагранж кординаталари ишлатилади: 2.1.) бошланғич лагранж кордината системаси. бунда фазода кўчаётган зарраларда юз бераётган барча ўзгаришлар бошланғич ҳолатдаги зарраларда содир бўлмоқда деб ҳисобланади; 2.2. актуал лагранж кордината системаси. бунда муҳитда юз бераётган барча ўзгаришлар зарраларнинг актуал (жорий) ҳолати билан боғланади ва уларнинг координаталари ўзгармагани учун зарралар билан боғлиқ ҳамроҳ (сопутствующая) кордината системаси қаралади. шу сабабли бу ҳамроҳ (сопутствующая) кордината системаси муҳит билан бирга ҳаракат қилади ва деформацияланади. aктуал лагранж кордината системасини t=0 да ўзимиз ихтиёрий танлашимиз мумкин, лекин t>0 …

5 / 6

g image4.png image5.png image6.png 123 (,,,t) ii xx xxx = 123 ,, xxx

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "туташ муҳит (континиум) модели"

маъруза№2 асосий фаразлар.туташ муҳит (континиум) модели. кириш. механика турли моддий жисмларнинг ҳаракати ҳақидаги фан. туташ муҳит механикаси (тмм) газларнинг, сувларнинг, қаттиқ жисмларнинг, майдонларнинг (электромагнит, гравитация ва ҳ. майдонлар) ҳаракатини ўрганишга бағишланган (механиканинг) қисми. назарий механикадан фарқли, тмм сида деформция, сиқилиш, кенгайиш, зичланиш каби жараёнлар содир бўладиган ҳқаралади. тмм да дефомацияланувчи қаттиқ жисм, суюқлик ёки газсимон муҳитларнинг ҳаракатини ўрганиш учун деформацияланувчи туташ муҳит модели (континиум) киритилади. туташ муҳит деганда ўзи эгаллаган соҳани узлуксиз тўлдарадиган, яъни соҳанинг исталган кичик қисмида ҳам массаси нолдан фарқли муҳит тушунилади.аслида муҳитлар дискрет тузишга эга бўлади. масалан одатдаги шароитда(00с,...

This file contains 6 pages in DOCX format (118.0 KB). To download "туташ муҳит (континиум) модели", click the Telegram button on the left.

Tags: туташ муҳит (континиум) модели DOCX 6 pages Free download Telegram