o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat

DOC 2.0 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662586108.doc αζαρ o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 1917 yil to`ntarishidan keyin markaziy osiyo xalqlarining hayotida ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, ma`naviy-mafkuraviy va xalq maorifi sohalarida keskin o`zgarish yuz berdi. turkiston o`lkasida milliy demokratiya vakillari, mashhur ma`rifatparvar ziyolilar tomonidan yangi usuldagi maktablarning keng tarmog`ini yaratish, maktab-maorif borasida zudlik bilan islohotlarni amalga oshirish yuzasidan bir qator takliflar ilgari surildi. bu davrda milliy ziyolilar faoliyati keng tus oldi, jumladan: jadidchi ziyolilar mahmudxo`ja behbudiy, munavvar qori, sadriddin ayniy, fitrat, cho`lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, hamza, g`ozi yunus, xurshid va boshqa ziyolilar madaniyat, maorif sohalarida jonbozlik qildilar va yangi usuldagi maktablarning keng tarmoqlarini yaratish sohasida faoliyat ko`rsatdilar. 1917 yil fevralidan oktabr orasida turkistonning yirik shaharlarida turli tillarda dars beriladigan xususiy maktablar ochildi. turkiston o`lkasining markazi — toshkentda 1917 yil 9—14 may kunlari o`qituvchilarning 1-o`lka qurultoyi bo`lib, bunda «turkiston o`qituvchilar ittifoqi» tashkil etildi. 1918 yil 9 aprelda munavvar qori uyida to`plangan jadidlar turkiston xalq dorilfununining musulmon bo`limini tashkil …

a, qishloq xo`jaligi va texnika fakulteti bor edi. 1919 yil fevraldan universitet qoshida ishchi fakulteti ham faoliyat ko`rsata boshladi. 1918 yil noyabrda toshkentda maxsus sharqshunoslik ixtisosligidagi oliy ta`limning to`ng`ichi — turkiston sharq instituti tashkil qilindi. institut haqidagi nizomda uning asosiy vazifalari qilib turkiston mahalliy aholisi va qo`shni mamlakatlar aholisi tilini yaxshi biladigan sharqshunos olimlar va amaliyotchi xodimlar tayyorlashdir, deb belgilab qo`yilgan edi. 1920 yilda turkiston xalq universitetiga muqobil turkiston davlat universiteti (keyin o`rta osiyo, hozirgi m.ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti) tashkil qilindi1. universitet faoliyatining birinchi yili oxiriga kelib unda 6 ta fakultet: ijtimoiy-iqtisodiy, tarix-filologiya, fizika-matematika, texnika, tibbiyot, qishloq xo`jalik fakultetlari ish olib bordi. vaqt o`tishi bilan universitet faqat eng yirik o`quv yurtigina emas, balki ilmiy-nazariy va amaliy tafakkurning, tabiiy va amaliy fanlarning juda xilma-xil sohalari bo`yicha olib boriladigan tadqiqotlarning eng muhim markazi ham bo`lib qoldi. bolsheviklarning aksil milliy, umuminsoniy ilg`or ma`rifatchilikka dushmanlik qilishlariga qaramasdan 1917—1924 yillarda o`zbekistonning hozirgi hududida madaniy-ma`rifiy …

foydalanib kelingan. jumladan, «haftiyak» kitobi bo`lib, unda qur`on suralaridan yettitadan biri tanlab olingan. taxminan, viii asrlarda yozilgan. x—xii asrlarda fors-tojik tilida islom dini ruknlari bayon etilgan “chorkitob”, xii asrlardan boshlab esa ahmad yassaviyning hikmatlari asosida bilimlar berilgan. abu nasr forobiy, yusuf xos hojib, abulqosim mahmud bin umar zamaxshariy, alisher navoiy asarlaridan ham keng foydalanilgan. zero, bunday nodir asarlar va sharq mutafakkirlarining oliyjanob hikmatlari, g`oyalari xix asrning oxiri va xx asrning boshlarida turkiston o`lkasida pedagogik va uslubiy fikrlarning taraqqiy etishida muhim rol o`ynadi. ayniqsa turkiston xalqlarining ma`rifatparvarlik pedagogikasi taraqqiyotida asosiy zamin bo`ldi. markaziy osiyo, jumladan turkiston o`lkasida mahalliy maktablarning xususiyati, ta`lim-tarbiya ishlarining mazmuni, uni tashkil etish usullari o`sha davr tarbiyasi maqsadiga mos bo`lgan. umuman markaziy osiyoda oktabr to`ntarishiga qadar bir necha turdagi maktablar mavjud edi. ular: 1. musulmon diniy maktablar: a) maktab (xona) — eski maktab; b) qorixona; v) madrasa; 2. rus maktablari: a) umumiy ma`lumot maktablari; b) kasb maktablari; v) …

fatchilik harakatining merosxo`rlari sifatida butun o`lkada katta obro`ga ega bo`lib, rus, ozarbayjon, tatar va boshqa qardosh xalq pedagoglarining ta`lim-tarbiya haqidagi fikrlarini hamda darsliklarini o`rganib o`lka maktablarida keng yoyishda jonbozlik ko`rsatdilar. turkistonda ochilgan rus va tatar muallimlari boshchilik qilgan o`zbek maktablarida qo`llangan usullardan foydalanib o`zlari tashkil qilgan maktablarda uzoq vaqt davom etgan “hijo” usuli o`rniga “usuli savtiya”da ta`limni tashkil qildilar va darsliklar yaratdilar. foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati 1. i.a.karimov. «ijobiy ishlarimizni oxiriga yetkazaylik». t.: o`zb, 1994 y. 2. i.a.karimov. o`zbekiston xxi asr bo`sag`asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari. t.: o`zbekiston, 1997 yil 3. ibn xalmiqon haqida. abu nasr forobiyning «fozil odamlar shahri» kitobidan olindi. t. abdulla qodiriy nomidagi xlaq merosi nashiriyoti, 4. abu nasr forobiy. risolalar. mas`ul muharrir o`zbekiston respeblikasi fa haqiqiy a`zosi m.m.xayrullayev. t. «fan», 1975. page

o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat"

1662586108.doc αζαρ o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat 1917 yil to`ntarishidan keyin markaziy osiyo xalqlarining hayotida ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, ma`naviy-mafkuraviy va xalq maorifi sohalarida keskin o`zgarish yuz berdi. turkiston o`lkasida milliy demokratiya vakillari, mashhur ma`rifatparvar ziyolilar tomonidan yangi usuldagi maktablarning keng tarmog`ini yaratish, maktab-maorif borasida zudlik bilan islohotlarni amalga oshirish yuzasidan bir qator takliflar ilgari surildi. bu davrda milliy ziyolilar faoliyati keng tus oldi, jumladan: jadidchi ziyolilar mahmudxo`ja behbudiy, munavvar qori, sadriddin ayniy, fitrat, cho`lpon, abdulla qodiriy, abdulla avloniy, hamza, g`ozi yunus, xurshid va boshqa ziyolilar madaniyat, maorif sohalarida jonbozlik qildilar va yangi usuldag...

DOC format, 2.0 MB. To download "o`zbekistonda 1917-1924 yillarda maktab va marifat", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbekistonda 1917-1924 yillard… DOC Free download Telegram