tabiiy ekosistemalar dars ishlanmasi

DOCX 12 pages 5.6 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

qashqadaryo viloyati koson tuman xalq ta`limi bo`limiga qarashli 81 – umumiy o`rta ta`lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi raximova gavharning xi - sinflar uchun tabiiy ekosistemalar mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi mavzu: tabiiy ekosistemalar darsning maqsadi; o`quvchilarga tabiiy ekosistemalar haqida bilimlarni va ularning turlari haqidq umumiy tavsifi bilan tanishtirish. darsning vazifasi ; o`quvchilarga tabiiy ekosistemalar , quruqlik ekosistemalar ,tundra ,ignabargli o`rmon , mo`tadil iqlim mintaqasining keng bargli o`rmonlar , dashtlar , o`tloqlar , sahrolar , tropic o`rmonlar , chuchuk suv ekosistemalari , dengiz ekosistemalari haqida tushunchalar berish orqali , o`quvchilarga ona tabiatga muhabbat tuyg`usini shakillantirish . darsga kerakli jihozlar; xi-sinf biologiya darsligi , ko`rgazmali qurollar , tarqatma materiallar ,kompyuter , dioproyektir . asosiy atamalar va tushunchalar.tabiiy ekosistema , sun`iy ekosistemalar , biomlar , chuchuk suv ekosistemasi ,dengiz ekosistemasi , o`rmon ekosistemalari , tropik o`rmon . darsda qo`llaniladigan metod; faol ma`ruza , guruhlar bilan ishlash darsning borishi i . darsning tashkil …

2 / 12

llari farqlanadi . 1. tabiiy ekosistemalar- bu turdagi ekosistemalarda biologik o`zgarishlar insonning bevosita ishtirokisiz boradi . 2. sun`iyn ekosistemalar , inson tomonidan yaratilgan va inson ko`magida faoliyat yurita oladigan ekosistemalar . tabiiy ekosistemalar 3 tipga bo`linadi . quruqlik ekosistemalarining – yer yuzida joylashuvini ikkita asosiy abiotik omil: harorat va yorug`lik miqdori belgilaydi . yer sharining turli qismlarida iqlim bir xil emas . quruqlikdagi ekosistemalar juda xilma-xildir . bir xil iqlim mintaqalarida joylashgan ekosistemalar yig`indisi biomlar deb nomlanadi . biomlarning quyidagi turlari farqlanadi : artika tundrasi va alp tundrasi ,shimoliy ignabargli o`rmonlar , mo`tadil iqlim o`rmonlari , dashtlar , sahrolar , tropik o`rmonlar . tundra shimoliy yarimsharlarda taygadan shimolroqda joylashgan. tundra (iqlim)juda ham sovuq , o`rtacha 00c dan ham pastroq . bir necha haftalik qisqa yoz davomida yerning muzdan erishi bir metrdan oshmaydi . tundrada daraxtlar uchramaydi , sekin o`suvchi lishayniklar , yo`sinlar (sporali o`simliklar ) , past bo`yli butalar hukumronlik …

3 / 12

temizuvchilar (los, ayiq, silovsin, tulki, bo`ri),qushlar(qizilishton, boyqush, qorayaloq, lochinlar)asosiy o`rin egallaydi . tirik organizmlar mavsumiy iqlimsharoitiga moslashgan . ularda qishki uyqu , migratsiya ,tinim davri kuzatiladi . dashtlarning iqlimi fasllar davomida o`zgarib turadi, qish harorati 00c dan past . asosan o`tlar, qisman buta va daraxtlar o`sadi . hayvonlar orasida tuyoqli hayvonlardan bizon, antilopa, sayg`oq, kenguru, jirafa, zebra, oq nosoroglar; mayda sutemizuvchilardan quyonlar, yumronqoziqlar, sichqonlar; yirtqichlardan bo`ri, sher, qoplon, gepart, giyena itlari hamda turli qushlar uchraydi . o`tloqlar- o`simliklari asosan o`tlardan iborat ekosistemalar. bu ekosistemada o`suvchi o`simliklar yetarli darajada namlik talab qiladi . o`tloqlar namlik etarli bo`lgan hududlar : pasttekisliklar, daryo qirg`og`idagi yerlarni tog` o`tloqlari-alp o`tloqlari, yaylovlarni o`z ichiga oladi . sahrolar iqlimi juda quruq, kunlari issiq, tunlari esa sovuq ekosistemalardir. kserofitlar o`t o`simliklar qisman butalar ,efemerlar ko`p uchraydi . hayvonlardan kemiruvchilar(tovushqonlar yumronqoziqlar),tuyoqli hayvonlar(quoin, jayron, antilopa), yirtqichlar(bo`ri va sahro tulkisi), ko`plab sudralib yuruvchilar, o`rgimchaksimonlar, hashoratlar uchraydi. ularning ko`pchiligi tunda faoi bo`ladi. …

4 / 12

adi: oqmaydigan suv havzalari – ko`l, hovuzlar;oqadigan suv havzalari – daryo, soy, buloqlar; botqoqliklar dengiz ekosistemalariga ochiq dengizlar (okean), kontenental shelflar, ko`rfazlar, bo`g`ozlar, daryolarning quyilish joylari (limanlar) kiradi. dengiz ekosistemalari yer sharining 70% ini egallaydi. dengizlarning eng chuqur joylarida ham hayot mavjud. dengizlar va okeanlarda suvning doimiy aylanishi kuzatiladi, dengiz ekosistemalarida to`lqinlar vujudga keladi. dengizlarda plankton, nekton va bentos organizmlar yashaydi . iii . mavzuni mustahkamlash (7 daqiqa) 1. quruqlik ekosistemalarining yer yuzida joylashuvini abiotik omil ---------- va ----------- miqdori belgilaydi. a. harorat, yog`in b. namlik, yorug`lik c. harorat, yorug`lik . 2. bir xil iqlim mintaqalarida joylashgan ekosistemalar yig`indisi -------- deb ataladi . a.tabiiy ekosistemalar b. biomlar c. suniy ekosistemalar 3. berilganlar ichida tundraga mos keladiganini toping a b c 4. o`simliklardan pixta, kedr, qarag`ay, yirik tuyoqli hayvonlardan los, kabarga mayda o`simlikxo`r hayvonlardan qunduz, olmaxon uchraydi. bu ta`rif qaysi biomga tegishli ? a. tayga b. tundra c. o`tloqlar 5.----------- - …

5 / 12

ng . a b c rasmda berilgan biom qaysi javobga to`g`ri berilgan. a. cho`l b. dasht c. adir iv .yangi mavzu yuzasidan va uyga berilgan vazifani so`rash (10 daqiqa ) o`quvchilar tanlangan 4 ta guruhga bo`linib joylariga o`tirishadi . 1-guruh . tundra 2-guruh. tayga 3. guruh. dasht 4-guruh. sahro o`qituvchi tomonidan oldingdan tayyorlab qo`yilgan savol va topshiriqlarni guruhlar boshlig`i chiqib tanlab oladilar . “o`zing bajar “ bu shartda o`quvchilar berilgan topshiriqlarni mustaqil bajaradilar . 1-guruhga . tabiiy ekosistemalar quruqlik ekosistemalari tundra, igna bargli o`rmon haqida ma`lumot bering . 2-guruhga . mo`tadil iqlimli mintaqalarning keng bargli o`rmonlari, dashtlar haqida ma`lumot bering 3-guruh . o`tloqlar, sahrolar, tropik o`rmonlar haqida ma`lumot bering 4-guruh . chuchuk suv ekosistemalari, dengiz ekosistemalari haqida ma`lumot bering . guruhlar taqdimoti (10 daqiqa ) v . o`quvchilarni rag`batlantirish va baholash (2 daqiqa ) dars yakuniga guruh o`quvchilari to`plagan ballariga qarab rag`batlantiriladi . vi. uyga topshiriq ( 2-daqiqa ) . …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiiy ekosistemalar dars ishlanmasi"

qashqadaryo viloyati koson tuman xalq ta`limi bo`limiga qarashli 81 – umumiy o`rta ta`lim maktabining biologiya fani o`qituvchisi raximova gavharning xi - sinflar uchun tabiiy ekosistemalar mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi mavzu: tabiiy ekosistemalar darsning maqsadi; o`quvchilarga tabiiy ekosistemalar haqida bilimlarni va ularning turlari haqidq umumiy tavsifi bilan tanishtirish. darsning vazifasi ; o`quvchilarga tabiiy ekosistemalar , quruqlik ekosistemalar ,tundra ,ignabargli o`rmon , mo`tadil iqlim mintaqasining keng bargli o`rmonlar , dashtlar , o`tloqlar , sahrolar , tropic o`rmonlar , chuchuk suv ekosistemalari , dengiz ekosistemalari haqida tushunchalar berish orqali , o`quvchilarga ona tabiatga muhabbat tuyg`usini shakillantirish . darsga kerakli jihozlar; xi-sinf...

This file contains 12 pages in DOCX format (5.6 MB). To download "tabiiy ekosistemalar dars ishlanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiiy ekosistemalar dars ishla… DOCX 12 pages Free download Telegram