kompyuterning ishlash printsipi

DOCX 14 pages 31.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: kompyuterning ishlash printsipi va tashkil etuvchilari ixtiyoriy kompyuterning ishlash printsipini birinchi bo'lib ingliz olimi charlz bebidj va uning g'oyasini mukammallashgan ko'rinishini djon fon neyman taklif qilgan. uning printsipi dastur asosida boshqariladigan avtomatik ravishda ketma-ket ishlash g'oyasidan iborat. hozirda ko'p rusumli kompyuterlar shu g'oya asosida ishlaydi. lekin keyingi paytlarda ko'p protsessorli kompyuterlar, yahni bir vaqtda dasturning bo'laklarini ketma-ket emas, parallel bajaradigan kompyuterlar ham yaratilganligini eslatib o'tish joizdir. shunday qilib, kompyuter avvaldan tuzilgan dastur asosida ishlaydi. o'z navbatida dastur qo'yilgan masalani kompyuterda yechish uchun qandaydir dasturiash tilida yozilgan buyruqlar (operatorlar) ketma-ketligidir. dasturlash tilida tuzilgan dasturiar maxsus tarjimon dasturiar yordamida kompyuter tiliga o'tkaziladi. kompyuter tili 0 va 1 lardan tashkil topgan, ma’lum qoidalar asosida yoziladigan ketma-ketliklardan iborat. djon fon neyman printsipi bo'yicha avtomatik ravishda bajariladigan dastur avval kompyuterning xotirasiga kiritiladi (yuklanadi). xotirada turgan dastur asosida dasturni tashkil etuvchi har bir operator ketma-ket bajariladi. sanoq sistemalari. bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o‘tish. …

2 / 14

17-0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,a,b,c,d,e,f,g …. 35-0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,a,b,c,d,e,f,g,h,i,j,k,l,m,n,o,p,q,r,s,t,u,v,w,x,y 36-0,1,2,3,4,5,6,7,8,9,a,b,c,d,e,f,g,h,i,j,k,l,m,n,o,p,q,r,s,t,u,v,w,x,y,z x(2) lik sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemalariga o‘tish 3 2 1 0 1 0 0 1 1. misol. 1001(2)→x(3) 1-qadam 1001(2)→ x(10) =1•20+0•21+0•22+1•23=910 2-qadam x(10)→x(3) 9:3=3 0 demak natija 1003 3:3=1 0 1:3=0 1 xuddi shunday 2 likdan sanoq sistemasidan 3,4,5,6,7,8,9,10,11,…..36 lik sanoq sistemalariga o‘tish mumkin x(8) lik sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemalariga o‘tish ___________________________________________________________________________________ 2. misol. 50(8)→x(2) 1-qadam 50(8)→ x(10) =0•80+5•81=4010 2-qadam x(10)→x(2) 40:2=20 0 demak natija 101000(2) 20:2=10 0 10:2=5 0 5:2=2 1 2:2=1 0 1:2=0 1 xuddi shunday 8 likdan sanoq sistemasidan 2,3,4,5,6,7,9,10,11,…..36 lik sanoq sistemalariga o‘tish mumkin ___________________________________________________________________________________ turli sanoq sistemalari ustida amallar bajarish. boshqaruv qurilmasi deb ataluvchi maxsus qurilma hozir qanday operator bajarilishi va undan keyin qaysi operator bajarilishi ustidan nazorat o'rnatadi va uni bajarilishini ta’minlaydi. amal (arifmetik-mantiqiy) esa protsessor deb ataluvchi qurilmada bajariladi. dastur ishlash natijasi to'g'ridan-to'g'ri ekranda yoki tashqi qurilma (chop qiluvchi mexanizm, grafik chizuvchi qurilma, video qurilma va …

3 / 14

ari), hm (hisoblash mashinalari) terminlari ham hayotda ko'p ishlatib turiladi. ammo biz soddalik uchun faqat kompyuter terminidan foydalanamiz. kompyuterlarning amalda turli xillari mavjud: raqamli, analogli (uzluksiz), raqamli-analogli, maxsuslashtirilgan. ammo, raqamli kompyuterlar foydalanilishi, bajaradigan amallarning universalligi, hisoblash amallarining aniqligi va boshqa ko'rsatkichlari yuqori bo'lgani uchun, ular ko'proq qo'llanilmoqda. 2. shaxsiy kompyuterlarning tuzilishi shaxsiy kompyuterlar (inglizcha personal computers, qisqacha- pc) quyidagi qurilmalardan tashkil topgan: · tizim bloki; · monitor; · klaviatura; · sichqoncha; · tashqi qurilmalar. ibm firmasiga taalluqli shaxsiy kompyuterlar, inglizcha ibm pc kompyuterlari atamasida yuritiladi va ular hozirgi kunda respublikamizda keng tarqalgandir. tizimli blok. tizimli bloke odatda desktop (yassi) yoki tovn (minora) ko'rinishida ishlab chiqariladi. zamonaviy kompyuterlardagi tizim blokda ikkita tugmacha bor. kattaroq ko'rinishdagi tugmacha orqali kompyuter ishga tushiriladi. bu tugmachani power tugmachasi deb yuritiladi. power tugmachasining yonida rezet tugmachasi joylashgan bo'lib, bu tugmachaning vazifasi, agarda kompyuterda ishlayotgan vaqtingizda kursor qotib qolsa kompyuterni qayta yuklash uchun ishlatiladi. bu vazifani klavishlar …

4 / 14

parallel (lpt) va ketma-ket (com) portlari orqali ko'plab tashqi qurilmalarni ulash mumkin. mikroprossesor- kompyuterning amal bajaradigan qismi bo'lib, u ma’lumotlarni berilgan dastur asosida qayta ishlaydi. mikroprossesor 140 ta atrofida turli arifmetik va mantiqiy amallarni bajaradi. ibm rusumli kompyuterlarda intel tipidagi (shu nomli firma ishlab chiqqan) mikroprossesorlar ishlatiladi. xotira- kompyuterda dasturlar va berilganlarni, amal natijalarini saqlaydigan qurilma. xotiraning turlari ko'p: tezkor, doimiy, tashqi, kesh, video va boshqalar. tezkor xotira kompyuterning muhim qismi bo'lib, muharrir undan amallarni bajarish uchun dastur, berilganlarni oladi va amalni bajarib, natijani yana unda saqlaydi. shuni alohida ta’kidlash lozimki, kompyuter o'chirilsa, tezkor xotirada saqlanayotgan dasturlar va berilganlar yo'q bo'lib ketadi. shuning uchun ularni qattiq diskda yoki disketalarda saqlab qolish kerak. barcha turdagi xotiralar uchun muhim tushuncha uning hajmidir. kompyuterlarda ma’lumot birligining eng kichik o'lchovi sifatida bayt qabul qilingan bo'lib, 1 bayt 8 bit (ikkili raqam)ga teng. o'z navbatida bayt bir simvolni (belgini) tasvirlaydi. familiyangizni kompyuterga kiritish uchun familiyangizda …

5 / 14

yangi prossesorlar va dastur mahsulotlarini paydo bo'lishi bilan yil sayin oshib boradi. doimiy xotira (kompyuterga avvaldan joylashtirilgan doimiy xotira (bios-basic input-output system - kiritish chiqarishning asosiy tizimi) mavjud. bunday xotiradan ma’lumotlarni faqat o'qish mumkin. shuning uchun ham u rom (read only memory-faqat o'qish uchun) deb ataladi. ibm pc kompyuterlarda bu xotira kompyuter jihozlarini ishlashini tekshirish, operatsion tizimini boshlang'ich yuklanishini ta’minlash, qurilmalarga xizmat ko'rsatishning asosiy funktsiyalarini bajarish uchun ishlatiladi. kesh xotira. kesh xotira kompyuter ishlash tezligini oshirish uchun ishlatiladi. u tezkor xotira va mikroprossesor orasida joylashgan bo'lib, uning yordamida amallar bajarish tezkor xotira orqali bajariladigan amallardan ancha tez bajariladi. videoxotira. videoxotira monitor ekraniga video ma’lumotlarni (videotasvirlarni) saqlab turish uchun ishlatiladi. shina. kompyuterda har bir qurilmaning ishini boshqaruvchi elektron sxemalar mavjud bo'lib, ular adapteriar (moslovchilar) deb ataladi. barcha adapteriar mikroprossesor va xotira orqali berilganlarni ayirboshlovchi magistral yo'l deb ataluvchi shinalar orqali bog'langan bo'ladi. shunday qilib, oddiy so'z bilan aytsak, shinalar turli qurilmalarni …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kompyuterning ishlash printsipi"

mavzu: kompyuterning ishlash printsipi va tashkil etuvchilari ixtiyoriy kompyuterning ishlash printsipini birinchi bo'lib ingliz olimi charlz bebidj va uning g'oyasini mukammallashgan ko'rinishini djon fon neyman taklif qilgan. uning printsipi dastur asosida boshqariladigan avtomatik ravishda ketma-ket ishlash g'oyasidan iborat. hozirda ko'p rusumli kompyuterlar shu g'oya asosida ishlaydi. lekin keyingi paytlarda ko'p protsessorli kompyuterlar, yahni bir vaqtda dasturning bo'laklarini ketma-ket emas, parallel bajaradigan kompyuterlar ham yaratilganligini eslatib o'tish joizdir. shunday qilib, kompyuter avvaldan tuzilgan dastur asosida ishlaydi. o'z navbatida dastur qo'yilgan masalani kompyuterda yechish uchun qandaydir dasturiash tilida yozilgan buyruqlar (operatorlar) ketma-ketligidir. da...

This file contains 14 pages in DOCX format (31.6 KB). To download "kompyuterning ishlash printsipi", click the Telegram button on the left.

Tags: kompyuterning ishlash printsipi DOCX 14 pages Free download Telegram