tarixdagi eng katta epidemiya va pandemiyalar

DOCX 8 sahifa 27,5 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 27,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

tarixdagi eng katta epidemiya va pandemiyalar. insoniyat ko‘plab keng miqyosli pandemiya va epidemiyalarni boshdan kechirdi. birinchi epidemiya afinada miloddan avvalgi 431 yildan 427 yilgacha, peloponnes urushi davrida kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. 30 mingga yaqin odam uning qurboniga aylandi. zamonaviy olimlarning ta’kidlashicha, afina epidemiyasining sababi o‘lat emas, balki qizamiq va ich ketishi edi. yustinianning o‘lati ko‘plab odamlarning hayotiga zomin bo‘ldi. epidemiyaning nomi vizantiya imperatori sezar flaviy yustinian hukmronligi davrida boshlanganligi bilan bog‘liqdir. o‘rta yer dengizi bo‘yidagi birinchi o‘lat epidemiyasi ikki asr miloddan avvalgi 541 yildan 750 yilgacha davom etgan. epidemiya 544 yilda cho‘qqisiga chiqib, konstantinopolda har kuni 5-10 ming kishi halok bo‘lgan. turli ma’lumotlarga ko‘ra, yevropada ushbu epidemiyadan 25 milliondan 50 milliongacha odam vafot etgan, shimoliy afrika, markaziy osiyo va arabistonda esa 66 milliondan ko‘proq odam vafot etgan. o‘lat bir necha bor pandemiyaga sabab bo‘lgan. chechak ham xavfli kasallik edi. ushbu kasallik tufayli xitoy va koreyaning aholisi chorakka, yaponiya aholisi …

2 / 8

h bo‘yicha olib borilayotgan ishlarga qaramay har yili to‘rt millionga yaqin odam qurbon bo‘ladi. shu bilan birga, o‘tmishda halokatli pandemiyani keltirib chiqargan bir qator kasalliklarni bugungi kunda ularni "yengilgan" deb hisoblashimiz mumkin. olimlar va shifokorlar yuz millionlab odamlarning hayotiga zomin bo‘lgan chechak va o‘latga qarshi samarali vositalarni topishga muvaffaq bo‘lishdi. yevropa uyg‘onish davrini boshlab bergan qora o‘lat. jahon tarixidagi ikkinchi pandemiya haqida tarixda insoniyat turmush tarzini ostin-ustun qilib tashlashda hozirgi koronavirusdan ko‘ra ming barobar ko‘proq g‘ayrat ko‘rsatgan kasallik davrlari ham mavjud. pandemiya sharoitida karantinda o‘tirarkanmiz, bundan dahshatliroq kechgan jahon tarixidagi ikkinchi pandemiyani eslashga qaror qildik. “daryo” tarix mexanizmini yangidan ishga tushirgan qora o‘lat haqida hikoya qiladi. xiv asr yevropa... juda bir g‘alati davrlar bo‘lgan. ming yil davomida o‘rta asrlar davom etar va birdan ochlik, urush, o‘lat va o‘lim asri kirib kelgan edi. qora o‘lat hamma narsani o‘zgartirib tashlagan kasallik edi. xiv asr yevropada buyuk falokatlar asri bo‘ldi. insoniyat tarixdagi eng …

3 / 8

. 1310-yillarga kelib esa yevropada haqiqiy ekologik falokat boshlandi. 1311-yildagi doimgiday issiq yoz faslidan keyin juda sovuq va yomg‘irlarga boy yoz fasli kela boshladi. endi tasavvur qiling, o‘sha davrning yozlarida yevropada havo harorati juda kam paytlardagina 12 gradusdan ko‘tarilar, qishlar esa aql bovar qilmas darajada juda sovuq kelardi. hattoki iliq italiyada ham qishda shu darajada ko‘p qor yog‘ar va sovuq bo‘lar ediki, odamlar zo‘rg‘a jon saqlardi. francheska petrarka va o‘sha mashhur jovanni bokachcho asarlaridan ham bu haqida o‘qish mumkin. natijada iqlim o‘zgarishi misli ko‘rilmagan ocharchilikka olib keladi. shundoq ham ofatlar yetarli, lekin tabiat jahl otiga mingan edi. iqlim o‘zgarishi natijasida hozirgi mo‘g‘uliston hududida joylashgan gobi sahrosida yashovchi yumronqoziqlar, ko‘rsichqonlar va boshqa turdagi kemiruvchilar tabiiy yemaklaridan mahrum bo‘lgan. bu shovvozlar o‘z navbatida tabiatning mukammal kasallik tarqatuvchi mexanizmlari hisoblanadi. bir joyga yig‘ilib qolgan haddan ortiq kemiruvchilar orasida kasallik tarqala boshlaydi. kasallikning keng tarqalishida madaniy faktor ham katta rol o‘ynagan, albatta. mo‘g‘ullar orasida …

4 / 8

yish maqsadida ularning kaffa shahrini qamal qiladi. qamal davomida jonibekxonning oldida bir qator muammolar paydo bo‘la boshlaydi. birinchidan, genuyaliklarning juda kuchli floti bor edi. ikkinchidan, qal’alarining devorlari juda baland va mo‘g‘ullarda jiddiyroq qamal qurollari yo‘q edi. bundan tashqari, xonning qo‘shinlari ichida qora o‘lat kasalligi avjiga chiqa boshlaydi. jonibekxonda hamma narsani tashlab ortga qaytish imkoni yo‘q edi, chunki obro‘si o‘rtaga tikilgandi. shunda u g‘alati bir ishga qo‘l uradi. o‘z askarlari ichida qora o‘latdan o‘lganlarning hammasini palaxmonlarga ortib, o‘liklarni yevropaliklarning qal’asi ichiga otishni buyuradi. qamalni to‘xtatib ortga qaytadi. rostini aytganda, mo‘g‘ullarda tabobat uncha rivojlanmagan edi. qal’a ichiga otilgan o‘liklar birmuncha vaqt davomida chirib yotgan, keyin ularni ko‘mib yuborishgan. lekin allaqachon kech bo‘lib ulgurgan edi... bir necha kunlardan keyin yevropaliklar orasida kasallikning birinchi belgilari paydo bo‘la boshlaydi. bir necha haftalardan keyin esa ajal sharpasi butun shaharni kezib yurardi. aholi bu la’nati shahardan qochishga tushadi. kemalarda jonajon yevropa sari talpinishardi. ammo ular o‘zlari bilan …

5 / 8

va’da qilishar, uylar esa ichidagi bor boylig-u pullari bilan qulflanmagan holatda yotardi. kimdir o‘lik chiqqan uyga kirmoqchi bo‘lsa, hech kim uning yo‘lini to‘smas edi”. tez orada tirik qolgan genuyaliklarni shahardan haydab solishadi, lekin bu endi hech narsani o‘zgartira olmas edi. epidemiya tezda butun sitsiliyani qamrab olgandi. tirik qolgan dengizchilar o‘z ona yurti genuyaga bormoqchi bo‘ladi, ammo ularni messina shahriga qora o‘lat olib kelishganini bilgan shahar hukumati kemalarni portga kirgazmay, olovli o‘qlar yordamida ularni dengizga qayta haydashni buyuradi. bu o‘z navbatida genuyada qora o‘lat tarqalishini vaqtinchalik oldini oladi. 1347-yil noyabr oyining boshlarida 20 ga yaqin qora o‘lat bilan kasallangan kemalar adriatika va o‘rtayer dengizi qirg‘oqlarida, to‘xtaganki portlarida kasallik tarqatib izg‘ib yuradi. genuya eskadrasining bir qismi marsel shahrida qo‘nim topadi. natijada fransiyaning bu mehmondo‘st shahriga qora o‘lat kirib keladi. genuyaliklarni bu yerdan ham haydashadi, ammo kech edi. marsel shahrining teng yarmi qirilib ketadi. bu yerdan qora o‘lat fransiyaning janubiga, keyin esa shimoliga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tarixdagi eng katta epidemiya va pandemiyalar" haqida

tarixdagi eng katta epidemiya va pandemiyalar. insoniyat ko‘plab keng miqyosli pandemiya va epidemiyalarni boshdan kechirdi. birinchi epidemiya afinada miloddan avvalgi 431 yildan 427 yilgacha, peloponnes urushi davrida kelib chiqqan deb taxmin qilinadi. 30 mingga yaqin odam uning qurboniga aylandi. zamonaviy olimlarning ta’kidlashicha, afina epidemiyasining sababi o‘lat emas, balki qizamiq va ich ketishi edi. yustinianning o‘lati ko‘plab odamlarning hayotiga zomin bo‘ldi. epidemiyaning nomi vizantiya imperatori sezar flaviy yustinian hukmronligi davrida boshlanganligi bilan bog‘liqdir. o‘rta yer dengizi bo‘yidagi birinchi o‘lat epidemiyasi ikki asr miloddan avvalgi 541 yildan 750 yilgacha davom etgan. epidemiya 544 yilda cho‘qqisiga chiqib, konstantinopolda har kuni 5-10 ming kishi halok ...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (27,5 KB). "tarixdagi eng katta epidemiya va pandemiyalar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tarixdagi eng katta epidemiya v… DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram