buxoro xonligining tashkil topishi va siyosiy hayoti

DOCX 8 pages 32.3 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.3 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

buxoro xonligining tashkil topishi va siyosiy hayoti. buxoro xonligida shayboniylar, ashtarxoniylarning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti jamoldinov omadbek nizomjon oʻgʻli university of business and science oliy ta'lim muassasasi ijtimoiy va gumanitar fanlar fakulteti tarix yo'nalishi 2-kurs talabasi omadbekjamoldinov07@gmail.com annotatsiya: ushbu maqolada buxoro xonligining tashkil topishi, shayboniylar va ashtarxoniylar sulolalari davridagi siyosiy boshqaruv, ijtimoiy-iqtisodiy hayotning asosiy yo‘nalishlari tahlil etilgan. shayboniylar sulolasi tomonidan asos solingan markazlashgan boshqaruv tizimi, ashtarxoniylar tomonidan davom ettirilib, diniy va siyosiy barqarorlikka asoslangan. qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik va savdo aloqalari orqali xonlik iqtisodiy rivojlanishga erishgan. maqolada shuningdek, ijtimoiy tabaqalanish, diniy ulamolarning roli, xalqaro savdo yo‘llarining ahamiyati va madaniy hayot ham yoritilgan. kalit so‘zlar: buxoro xonligi, shayboniylar, ashtarxoniylar, siyosiy boshqaruv, ijtimoiy hayot, iqtisodiy rivojlanish, hunarmandchilik, savdo aloqalari, diniy tuzum, tarixiy jarayonlar. buxoro xonligi xvi asr boshlarida movarounnahrda temuriylar hukmronligining zaiflashuvi natijasida yuzaga kelgan siyosiy bo‘shliq sharoitida tashkil topgan. bu davrda yirik urug‘lar va harbiy lashkarboshilar o‘z mustaqil hokimiyatlarini barpo etishga harakat qilar, hududlar …

2 / 8

ari to‘plandi. shayboniylar davrida markazlashgan boshqaruv tizimi joriy etildi, lekin sulola a’zolari o‘rtasidagi ichki ziddiyatlar markaziy hokimiyatning beqaror bo‘lishiga olib keldi. xvii asr boshlariga kelib, shayboniylar sulolasining kuchsizlanishi natijasida buxoro xonligida yangi sulola — ashtarxoniylar (yalangtushbiylar yoki janubiy orolbo‘yi viloyatlaridan kelgan sulola) hokimiyat tepasiga keldi. bu sulola vakillari ham markazlashgan davlat tuzilmasini saqlab qolishga harakat qildilar. ashtarxoniylar davrida ham siyosiy hokimiyat diniy qadriyatlar bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, davlat boshqaruvida yirik ulamolar, muftiylar, qozilar ishtirok etgan. shu bilan birga, bu davrda xonlikdagi hududiy hokimlar (beklar)ning siyosiy mustaqilligi ortib bordi, bu esa markaziy hokimiyat kuchining nisbiy zaiflashishiga olib keldi. ijtimoiy-iqtisodiy hayotga nazar tashlaydigan bo‘lsak, buxoro xonligi o‘z davrida yirik iqtisodiy hududlardan biri bo‘lib, asosan dehqonchilik, hunarmandchilik va savdo sohalariga tayangan. qishloq xo‘jaligida, ayniqsa sug‘oriladigan dehqonchilik rivojlangan: daryolar va ariqlar orqali sug‘oriladigan yerlarda bug‘doy, arpa, paxta, beda, sabzavot va mevalar yetishtirilgan. sug‘orish inshootlarini saqlash va tiklash ishlariga davlat alohida e’tibor bergan.[footnoteref:1] hunarmandchilik shaharlarda, …

3 / 8

ga katta turtki bergan. savdo markazlari — karvonsaroylar, timlar, bozorlar xonlik shaharlarida faoliyat ko‘rsatgan. jamiyat ijtimoiy jihatdan qat’iy tabaqalanishga ega edi. ijtimoiy tuzilma xon va uning oilasidan iborat hukmdor tabaqasi, harbiy-amaldorlar (amirlar, beklar), diniy ulamolar (qozilar, shayxlar), savdogar va hunarmandlar, dehqonlar va qullardan iborat bo‘lgan. ayniqsa, diniy tabaqa — ulamolar va sufiylar jamiyatda katta obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan. ular nafaqat diniy, balki siyosiy va ijtimoiy qarorlarning qabul qilinishida ham muhim rol o‘ynagan. madaniy hayotda ham bu davr o‘zining yuksak taraqqiyoti bilan ajralib turadi. buxoro madrasalari o‘sha davrda islom olamining eng nufuzli ilm maskanlaridan biri hisoblangan. al-hidoya, al-kifoya, fiqh, hadis, mantiq, falsafa, adabiyot va tibbiyot sohalarida o‘quv jarayonlari olib borilgan. bu davrda ko‘plab mashhur allomalar, jumladan, mulla olim mashrab, mavlono lutfiy va boshqa ijodkorlar faoliyat ko‘rsatgan. shunday qilib, buxoro xonligi shayboniylar va ashtarxoniylar hukmronligi davrida siyosiy, ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy sohalarda yuqori darajadagi rivojlanishni boshdan kechirdi. bu xonlik markaziy osiyodagi eng muhim …

4 / 8

r taraqqiyot kuzatilgan. qishloq xo‘jaligi, ayniqsa sug‘oriladigan dehqonchilik rivojlangan bo‘lib, paxta, bug‘doy, meva-sabzavot mahsulotlari yetishtirilgan. hunarmandchilik esa shaharlarda yuqori darajada bo‘lib, gilamdo‘zlik, kulollik, zargarlik, temirchilik keng yoyilgan. ayniqsa buxoro, samarqand va balx kabi shaharlarda mahalliy hunarmandlar faoliyati xonlik iqtisodiyotiga sezilarli hissa qo‘shgan. savdo-sotiq ham bu davrlarda jadal rivojlanib, xalqaro karvon yo‘llari orqali buxoro xonligi eron, hindiston, xitoy va rossiya bilan savdo aloqalarini yo‘lga qo‘ydi. ayniqsa rossiya bilan savdo munosabatlari muhim ahamiyat kasb etib, buxoro orqali o‘tgan karvonlar davlat xazinasiga katta daromad keltirgan. ichki bozorlar faol bo‘lib, shaharlarda doimiy yarmarkalar, bozorlarda esa turli tovarlar aylanishi olib borilgan. jamiyat ijtimoiy tuzilmasi qat’iy tabaqalanishga ega edi. xon, amir va diniy ulamolar jamiyatning yuqori qatlamini tashkil qilgan bo‘lsa, quyi qatlamda dehqonlar, hunarmandlar, savdogarlar, xizmatkorlar va qullar mavjud edi. ulamolar va mudarrislar madaniy-ma’naviy hayotda muhim o‘rin tutib, madrasalar, kutubxonalar faoliyat yuritgan. ilm-fan, adabiyot, tarix va fiqh sohalarida bir qator olimlar ijod qilgan, buxoro o‘zining ilmiy …

5 / 8

u yerda yuzlab madrasalar faoliyat yuritib, ulamolar fiqh, hadis, tafsir, falsafa va adabiyot yo‘nalishlarida yuksak ilmiy maktablar yaratgan. ulamolar siyosiy hayotda faqat dini maslahatchi emas, balki amaliy hukm chiqaruvchi kuch sifatida ham ishtirok etganlar. buxoro xonligida vakillar yig‘ini, ya’ni kengashlar orqali ba’zi muhim qarorlar qabul qilinib, harbiy yurishlar, soliq siyosati yoki hokimlar tayinlovida kengroq qatlamlarning fikri inobatga olingan. ayniqsa ashtarxoniylar davrida "ulug‘ beklar" va "dargoh a’zolari" tomonidan xonlik siyosatiga faol ta’sir ko‘rsatish holatlari kuchaydi.[footnoteref:2] [1: abdurahmonov a. oʻrta asrlar sharq davlatlari tarixi. – toshkent: “fan”, 2005. 75-bet ] [2: abdurahmonov a. oʻrta asrlar sharq davlatlari tarixi. – toshkent: “fan”, 2005. 64-bet ] iqtisodiy hayotda bozor va karvonsaroylar infratuzilmasi jadal rivojlantirildi. buxoro, samarqand, termiz, qarshi kabi shaharlar orqali o‘tuvchi karvon yo‘llarida savdogarlar uchun xavfsizlik ta’minlangan. bu savdo yo‘llarida ipak, zargarlik buyumlari, ziravorlar, qurol-aslaha, zardo‘z matolar va boshqa mahsulotlar aylanmasi olib borilgan. karvonsaroylar nafaqat savdo uchun, balki axborot almashinuvi va madaniy-millatlararo aloqalar …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buxoro xonligining tashkil topishi va siyosiy hayoti"

buxoro xonligining tashkil topishi va siyosiy hayoti. buxoro xonligida shayboniylar, ashtarxoniylarning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti jamoldinov omadbek nizomjon oʻgʻli university of business and science oliy ta'lim muassasasi ijtimoiy va gumanitar fanlar fakulteti tarix yo'nalishi 2-kurs talabasi omadbekjamoldinov07@gmail.com annotatsiya: ushbu maqolada buxoro xonligining tashkil topishi, shayboniylar va ashtarxoniylar sulolalari davridagi siyosiy boshqaruv, ijtimoiy-iqtisodiy hayotning asosiy yo‘nalishlari tahlil etilgan. shayboniylar sulolasi tomonidan asos solingan markazlashgan boshqaruv tizimi, ashtarxoniylar tomonidan davom ettirilib, diniy va siyosiy barqarorlikka asoslangan. qishloq xo‘jaligi, hunarmandchilik va savdo aloqalari orqali xonlik iqtisodiy rivojlanishga erishgan. maqolada ...

This file contains 8 pages in DOCX format (32.3 KB). To download "buxoro xonligining tashkil topishi va siyosiy hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: buxoro xonligining tashkil topi… DOCX 8 pages Free download Telegram