"halollik" konseptining leksik-semantik ifodalanishi

DOCX 4 pages 17.3 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 17.3 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

“halollik” konseptining leksik-semantik ifodalanishi bashorat bovmanova alisher navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universiteti 2-kurs magistranti annotatsiya mazkur maqolada “halollik” konseptini semantik maydon hosil qilgan holda o‘rganish borasidagi dastlabki ma’lumotlar va ana o‘sha maydonni hosil qiluvchi yondosh tushunchalar tahlilga tortilgan. dastlab halollikning milliy mentalitetdagi o‘rni, diniy manbalardagi izohi, qisman badiiy adabiyotlarda qay holda ko‘rinish berishi kabilar tahlilga tortilgan. keyingi o‘rinlarda esa semantik maydon ishtirokchilari bo‘lgan “to‘g‘rilik”, “poklik” kabi mental tushunchalar qisman yoritilgan. kalit so‘zlar: konspet, tushuncha, halollik, to‘g‘rilik, semantik maydon, antroposentrik tilshunoslik, halollik, to‘g‘rilik, poklik tushunchalarning semantik maydonda kesishuvi, oilada halollik, er-xotin o‘rtasidagi halollik, mehnatning halolligi, o‘zaro muomaladagi halollik, so‘zning halolligi, ilm ahlining halolligi, tijoratdagi halollik, mol-davlatning halolligi yer yuzidagi har bir millatning qadriyatlari, turmush-tarzi, dini, urf-odatlari shu millatning til boyligida o‘z ifodasini topadi. butun insoniyatni bog‘lab turadigan shunday umumbashariy tushunchalar borki, ular qay ko‘rinishda tilda ifodalanmasin,baribir o‘zida umumbashariy mohiyatni saqlab qolaveradi. ana shunday tushunchalardan biri bu “halollik”dir. biz “halollik” …

2 / 4

botiniy va zohiriy omillar asosiy obyekt bo‘lib xizmat qiladi. o‘zbek tilshunosligida “konsept” tushunchasi yetarlicha o‘rganilmagan bo‘lsada, ammo uning mohiyatini ochib berishga xizmat qiluvchi bir qancha ilmiy tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. xususan, sunnatillo usmonovning “ingliz va o‘zbek lingvomadaniyatida “qo‘rquv” emotsional konseptining ifodalanishi” monografiyasi, to‘lqin mardiyevning “ingliz va o‘zbek tillarida “do‘stlik” konseptining verballashuvi” uslubiy qo‘llanmasi, ibragimova raisaning “fransuz va o‘zbek tillarida ayol konseptining lingvokognitiv tadqiqi” nomzodlik dissertatsiyasi va boshqa bir qancha ilmiy tadqiqot ishlari shular jumlasidandir. “halollik” konsepti milliylik nuqtayi nazaridan biz, o‘zbeklarda alohida tushuncha,qadriyat,turmush-tarzimizning tom mohiyatini tashkil etuvchisi sifatida qaraladi va buni din tilning mustahkam bir asosi sifatida baholash mumkinligini ko‘rsatadi. ya’nikim, til millatning dinisiz, jamiyatisiz, qadriyatisiz, urf-odatisiz,umuman olganda ma’naviy dunyosisiz mukammallik va manan boy maqomida bo‘la olmaydi. musulmon ahlining muqaddas kitobi “qur’oni karim” va undan keyingi ulug‘ manba hisoblanmish hadislarimizda ham “halol” so‘zi ko‘p bora keltirilgan va din ahli turmush tarzini tartibga soluvchi mezonlardan deb qaralgan. jumladan, “qur’oni karim”ning “baqara” …

3 / 4

ekansiz, halollik konseptining dinimizda “oilada halollik”, “er-xotin o‘rtasidagi halollik”, “mehnatning halolligi”, “o‘zaro muomaladagi halollik”, “so‘zning halolligi”, “ilm ahlining halolligi”, “tijoratdagi halollik”, “mol-davlatning halolligi” kabi keng ma’noda qo‘llanganligining guvohi bo‘lasiz. bu esa halollik konseptining yolg‘iz o‘zini tadqiq qilish emas, balki unga yondosh tushunchalarning ham mohiyatini konkretlashtirish kerakligidan dalolat beradi. ana shunday semantik maydonni tashkil etuvchi tushunchalarga diqqatimizni qaratamiz. “to‘g‘rilik”. bu so‘z “o‘zbek tilining izohli lug‘ati” da quyidagicha izohlanadi. to‘g‘ri 1. egri emas, qing‘ir yeri yo‘q; tik, adil. to‘g‘ri chiziq. to‘g‘ri sim. to‘g‘ri yog‘och. to‘g‘ri 2. xatodan xoli, yanglishi, xato yeri yo‘q. to‘g‘ri 3. (ko‘chma). haqiqatdan iborat; chin, rost, haq. ushbu lug‘atda bu so‘zning shu va shunga o‘xshash o‘nlab ma’nolari keltiriladi. halollikning semantik maydoniga biz to‘g‘ri leksemasining aynan ko‘chma ma’nodagi semalarini yondosh tushuncha sifatida kiritishimiz maqsadga muvofiq. chunki to‘g‘ri leksemasi nutqiy konteksdagina halollik konsepti bilan o‘z semalarini birlashtira oladi. bu so‘zga mavhum ot yasovchi –lik qo‘shimchasi qo‘shilganda esa aynan halollikka semantik jihatdan …

4 / 4

a tafsiri) sayx abdulaziz mansur. toshkent 2021. munir nashriyoti 3. t.mardiyev. ingliz va o‘zbek tillarida “do‘stlik” konseptining verballashuvi// uslubiy qo‘llanma. samarqand 2010

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""halollik" konseptining leksik-semantik ifodalanishi"

“halollik” konseptining leksik-semantik ifodalanishi bashorat bovmanova alisher navoiy nomidagi o‘zbek tili va adabiyoti universiteti 2-kurs magistranti annotatsiya mazkur maqolada “halollik” konseptini semantik maydon hosil qilgan holda o‘rganish borasidagi dastlabki ma’lumotlar va ana o‘sha maydonni hosil qiluvchi yondosh tushunchalar tahlilga tortilgan. dastlab halollikning milliy mentalitetdagi o‘rni, diniy manbalardagi izohi, qisman badiiy adabiyotlarda qay holda ko‘rinish berishi kabilar tahlilga tortilgan. keyingi o‘rinlarda esa semantik maydon ishtirokchilari bo‘lgan “to‘g‘rilik”, “poklik” kabi mental tushunchalar qisman yoritilgan. kalit so‘zlar: konspet, tushuncha, halollik, to‘g‘rilik, semantik maydon, antroposentrik tilshunoslik, halollik, to‘g‘rilik, poklik tushunchalarning se...

This file contains 4 pages in DOCX format (17.3 KB). To download ""halollik" konseptining leksik-semantik ifodalanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: "halollik" konseptining leksik-… DOCX 4 pages Free download Telegram