sitologiya, gistologiya va embriologiya fanidan o‘quv uslubiy majmua

DOCX 271 pages 24.9 MB Free download

271 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 24.9 MB

File type DOCX

Pages 271

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 271

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika va tabiiy fanlar fakulteti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi “sitologiya, gistologiya va embriologiya” fanidan o‘quv uslubiy majmua bilim sohasi: 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi: 110 000 – ta’lim ta’lim yo‘nalishi: 60510100- biologiya urganch 2024 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika va tabiiy fanlar fakulteti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi “sitologiya, gistologiya va embriologiya” fani bilim sohasi: 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi: 110 000 – ta’lim ta’lim yo‘nalishi: 60510100- maktabgacha ta’lim urganch 2024 o‘quv – uslubiy majmua nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universitetining 20___ -yil ___________dagi __-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. tuzuvchilar: x.bekchanov- urdpi “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi mudiri biologiya fanlari doktori dsc a.g‘oyibnazarova-urdpi “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi o‘qituvchisi taqrizchilar: o’.xudayberganova- urdpi “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi dotsenti d. yavkachov- urdpi “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi katta o’qituvchisi o‘quv …

2 / 271

, qora-maydonli, lyuminisent, nishonlangan atomlar, elektron mikroskopiya va boshqalar. 3. asosiy hujayra tiplari – prokariot, mezokariot va eukariot. prokariot hujayra tuzilishiga ega bo’lgan organizmlar. 4. eukariot – maxsus vazifalarni bajarishga ixtisoslashgan hujayralar yig’indisi. 5. hujayra nazariyasi va uning biologiya fanidagi ahamiyati. tayanch tushunchalar: sitologiya, sitologiyaning rivojlanishi, hujayra, preformizm va epigenez. 1. kirish. sitologiya fanining mazmuni. sitologiya-tirik materiya tuzilishining elementar birligi bo‘lgan hujayralarning kelib chiqishi, ishlashi va qayta tiklanishi haqidagi fandir. u hujayralarning strukturasi, protoplazmaning nozik tuzilishi, undagi hayotiy jarayonlarning sodir bo‘lishi, muhit sharoitlariga moslashuvi va ko‘pgina boshqa jarayonlarni o‘rgatadi. biologiya rivojlanishining hozirgi bosqichi fanlarning tobora ixtisoslashuvi bilan xarakterlanadi. bu narsa tirik materiya tuzilishining hujayra darajasi haqidagi fanning taraqqiyotida yaqqol ko‘rinadi. sitologiya nisbatan yosh fan, uning boshqa biologik fanlardan ajralib mustaqil fan bo‘lganiga 100-120 yil bo‘ldi. ilk bor hujayralarning tuzilishi haqidagi ma’lumotlar karnuaning 1884 yilda bosilib chiqqan “hujayra biologiyasi” kitobida jamlandi. sitologik tekshirishlarning ob’ektlari ko‘p hujayrali organizmlarning hujayralari, bakterial hujayralar, sodda …

3 / 271

xnik muvaffaqiyatlarga to‘xtalish zarur. sitologiya va gistologiya fanlarining rivojlanishida o‘zbekiston olimlari ham o‘zlarining munosib hissalarini qo‘shdilar. o‘zbekiston fanlar akademiyasi biokimyo institutida akademik j.x.hamidov rahbarlik qilgan jamoa tomonidan radiatsiya ta’sirida endokrin bezlar va neyroendokrin sistemalar morfofiziologiyasida bo‘ladigan o‘zgarishlarga oid ilmiy ishlar zamonaviy usullar yordamida yoritib berildi. hozirgi vaqtda bu jamoa neyronlarning o‘sishi, rivojlanishi va tabaqalanishida muhim vazifani bajaradigan,nerv o‘sishini ta’minlaydigan omillarni har xil to‘qima va organlardan ajratib olish kabi muammolar bilan shug‘ulanmoqda. so‘nggi yillarda jamoa tomonidan sog‘lom hayvon genini boshqa urug‘langan tuxum hujayraga kiritish, kelajakda irsiy kasalliklarni yo‘qotish, hamda zotli mollarni tanlab olish kabi irsiyat omillari va hujayra injeneriyasi, biotexnologiya va tashqi muhit ta’siriga biologik membranalarning reaksiyasi (1988) kabi muammolari yoritilib berilmoqda. toshkent davlat tibbiyot akademiyasi(sobiq institut)da esa akademik k.a.zufarov rahbarligida o‘zbekistonda birinchi bo‘lib tibbiyot sohasida elektronmikroskopik, avtoradiografik hamda sitokimyoviy usullari yo‘lga qo‘yildi. buyrak, meda-ichak sistemasining sitologiyasi, sitokimyosi va elektron mikroskopiyasi k.a.zufarov jamoasi ishida asosiy o‘rin egallaydi. endilikda olimlar oldida hujayra …

4 / 271

biokimyoviy tuzilishlari ustida ham bir qancha ishlarni olib bordi (1968,1980). hujayralarning shakli juda xilma-xil, ularning diametrlari bir necha mikrondanbir necha santimetrgacha bo‘lishiga qaramasdan hujayra haqiqatdan ham tirik materiyaning elementar birligi bo‘lib qolmoqda. u o‘z ichiga mustaqil yashash qobiliyatiga ega bo‘lgan mayda birliklarni olmaydi va hujayrani maydalashga qilingan har xil urinishlar,oxiri hayotiy jarayonning to‘xtashiga va tirik materiyaning bo‘linib ketishiga olib keladi. beistisno, hamma hujayralarning ko‘payishi bo‘linish yo‘li bilan bo‘ladi. yangi hujayralar har qachon oldingi yashayotganlardan kelib chiqadi. hujayrani o‘rganishdagi yutuqlar shunga olib keldiki, tirik organizmlarning asosiy tuzilish birligi sifatida hujayraga biologlarning diqqati ko‘proq qaratildi. hujayralarning tuzilish xususiyatlari va funksiyalarida biologiyaning ko‘p fundamental muammolarini yechishga kalit yotganligi tobora ayon bo‘la bordi. shu bilan birga hujayralarni o‘rganish o‘zining ham metodik, ham nazariy, xususiy muammolarini tug‘dirdi. shularning hammasi xix asrning oxirida sitologiyani biologiyaning mustaqil bo‘limi bo‘lib ajralib chiqishiga olib keldi. 2. sitоlоgiya fanining 2 ta yo’nalishi bоr: 1) hujayra ayrim kоmpоnеntlarining diskrеt analiz qilish …

5 / 271

a, sistеma darajasiga ajratish mumkin. bularni o’rganishda оrganik хimiya, biоkimyo, molekulyar biоlоgiya, sitоlоgiya fanlari muхim rоl o’ynaydi. hozirgi zamon sitologiyasi ko‘p sonli va xilma-xil tekshirish metodlariga ega bo‘lib, ularsiz hujayraning tuzilishi va funksiyasi to‘g‘risidagi bilimlarni to‘planishi va takomil topishi mumkin bo‘lmagan bo‘lur edi. quyida biz sitologiyada eng ko‘p qo‘llaniladigan metodlar haqida to‘xtalamiz. optik metodlar yorug‘lik mikroskoplaridan foydalanis. zamonaviy yorug‘lik mikroskoplari (3- rasm) juda mutaxasislashgan asbob bo‘lib, hujayrani o‘rganishda birinchi darajali rolini saqlab kelmoqda. yorug‘lik mikroskoplarining kattalashtirish qobiliyati ularning eng qisqa oralig‘ga ega bo‘lgan ikki nuqtani alohida ko‘rsata olishiga bog‘liq bo‘ladi. 3-rasm. zamonaviy yorug’lik mikroskopi(karl zeiss).1-kondensori; 2-ob’ektivlar; 3-okulyar. masalan: ikkita nuqta oralig‘idagi masofa qancha yaqin bo‘lsa, shu mikroskopning ko‘rsatish qobiliyati shuncha yuqori bo‘ladi. boshqacha qilib aytganda, mikroskopda ko‘rinadigan zarrachalar qancha mayda bo‘lsa, mikroskopning ko‘rsata olish darajasi ham shuncha ortiq bo‘ladi. mikroskopning ko‘rsatish qobiliyati ob’ektivning aperturasi ya’ni optik sistemaning ishlovchi teshigini kattaligi va yorug‘likning to‘lqin uzunligiga bog‘liq. biologik mikroskop o‘tuvchi yorug‘likda yoritiladigan …

Want to read more?

Download all 271 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sitologiya, gistologiya va embriologiya fanidan o‘quv uslubiy majmua"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika va tabiiy fanlar fakulteti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi “sitologiya, gistologiya va embriologiya” fanidan o‘quv uslubiy majmua bilim sohasi: 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi: 110 000 – ta’lim ta’lim yo‘nalishi: 60510100- biologiya urganch 2024 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat pedagogika instituti pedagogika va tabiiy fanlar fakulteti “maktabgacha ta’lim metodikasi” kafedrasi “sitologiya, gistologiya va embriologiya” fani bilim sohasi: 100 000 – ta’lim ta’lim sohasi: 110 000 – ta’lim ta’lim yo‘nalishi: 60510100- maktabgacha ta’lim urganch 2024 o‘quv – uslubiy majmua nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika univ...

This file contains 271 pages in DOCX format (24.9 MB). To download "sitologiya, gistologiya va embriologiya fanidan o‘quv uslubiy majmua", click the Telegram button on the left.

Tags: sitologiya, gistologiya va embr… DOCX 271 pages Free download Telegram