nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi dars ishlanmasi

DOCX 14 pages 12.4 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.4 MB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

toshkent viloyati ohangaron tumani xtb ga qarashli 13-umumiy o’rta ta’lim maktabi biologiya fan o’qituvchisi yuldasheva marvaridning 8-sinflar uchun “nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi” mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana:__________ fan: odam va uning salomatligi. sinf: 8-sinf dars shiori: “sog’ tanda sog’lom aql” darsning mavzusi: nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi. darsning maqsadi: a) ta’limiy: o’quvchilarga nafas olish organlari burun bo’shlig’i, hiqildoq, kekirdak(traxeya), bronxlar, o’pka va plevra pardasining tuzilishi, ovoz apparati, nafas harakatlari kabi bilimlarni tushuntirish. b) tarbiyaviy: o’quvchilarga nafas olish organlari haqidagi bilimlari bo’yicha amalda qo’llay olish, odam organizmi unda kechadigan fiziologik jarayonlar hamda nafas olish organlari kasalliklarini oldini olish kabi estetik va anotomik bilimlarni berish. d) rivojlantiruvchi: o’quvchilarni nafas olish organlaridagi anotomik tasavvur-larini shakllantirish, mustaqil ishlash va u orqali bilim olishga, xotirani mustahkam-lashga, tez fikrlashga o‘rgatish, nutqni o‘stirish, fanga qiziqishini orttirish. dars turi: yangi tushuncha, bilimlarni shakillantiruvchi, o’quvchilarning bkmlarini rivojlantiruvchi. dars metodlari: noan’anaviy ( kichik guruhlarda ishlash, …

2 / 14

sh va o`quvchilarni baholash 2. uyga vazifa 5 daqiqa asosiy tushunchalar va atamalar: burun bo’shlig’i, hiqildoq, kekirdak (traxeya ), bronxlar, o’pka, plevra pardalari. i. tashkiliy qism: salomlashish, davomatni aniqlash, o’quvchilarn darsga tayyorlash. ii. uy vazifasini so’rash va o’tilgan mavzuni mustahkamlash: 1.guruh. o’pka guruhi. 2.guruh. traxeya guruhi. rasmda berilgan raqamalarga mos nomlarni keltiring. 1. __________________ 2. __________________ 3. __________________ 4. __________________ 5. __________________ 6. __________________ 7. __________________ 8. __________________ 9. __________________ 10. __________________ 11. __________________ 12. __________________ 13. __________________ 14. __________________ 15. __________________ biologik diktant. 1. … — yurak chap qorinchasidan chiqib, tananing hamma qismlariga qon olib boruvchi qon tomirlari. 2. arteriyalar sirtdan … bilan qoplangan. 3. arteriyalar organlar va to'qimalarda ingichkalashib … hosil qiladi. 4. … — qonni yurak bo'lmalariga olib keladigan qon tomirlari. 5. yurakdan boshlanuvchi qon tomirlari, ularda qanday qon bo'lishidan qat'i nazar, …., yurakka quyiluvchi qon tomirlari esa … deyiladi. 6. … yurakning chap qorinchasidan aorta deb …

3 / 14

reja: · nafas olish sistemasi · nafas olish organlari · nafas olish organlarning asosiy vazifasi. odam va har bir boshqa tirik organizm tashqi muhitdan kislorod qabul qilib, karbonat angidrid gazini chiqarib turishi nafas olish deb ataladi. nafas olish har bir tirik organizm hayoti uchun eng zarur fiziologik jarayon hisoblanadi. nafas olish jarayoni quyidagi qismlardan iborat: 1.o’pka alveolalari va tashqi muhit o’rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (tashqi nafas olish) 2.o’pka alveolalari va o’pkaning kapillyar qon tomirlari o’rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi. 3.qon va to’qimalar o’rtasida kislorod va karbonat angidrid almashinuvi (ichki nafas olish). nafas orqali tashqi muhitdan qabul qilingan kislorod ishtirokida hujayra va to’qimalarda oqsil yog’ va uglevodlar oksidlanib, energiya hosil qiladi. hujayra va to’qimalardagi barcha hayotiy jarayonlar (qo’zg’alish, harakatlanish, ko’payish) ana shu energiya hisobiga amalga oshadi. bu hayotiy jarayonlar natijasida hosil bo’lgan karbonat angidrid gazi hujayra va to’qimalardan qonga o’tib, o’pkalar orqali tashqi muhitga chiqariladi. nafas olish a’zolariga: …

4 / 14

lamlari va muskullari joylashgan bo’lib, ularning harakati, qisqarishi va bo’shashishi natijasida ovoz tesiklari ochilishi yoki yopilishi orqali tovush hosil bo’ladi. hiqildoq uzuksimon, qalqonsimon,hiqildoq usti kabi ushta yirik tog’aydan va uch juft mayda tog’aydan tashkil topgan. hiqildoqdan havo uning pastki qismiga tutashgan nafas yo’liga, ya’ni kekirdakka o’tadi. kekirdak (traxeya). kekirdak hiqildoqning pastki qismidan, ya’ni,6-7 bo’yin umurtqalari ro’parasidan boshlanib, 5 ko’krak umurtqasi ro’parasigacha davom etadi va shujoyda o’ng va chap bronxlarga bo’linadi. uning uzunligi odamning bo’yiga qarab, 9-13 smga yetadi. kekirdakning devori 16-20ta aylanasimon tog’aylar va paylardan tashkil topgan. aylanasimon tog’aylarning orqa qismi silliq muskullardan iborat. kekirdakning ichki qavati tuksimon shilliq pardadan tashkil topgan bo’lib, unda mayda bezchalar joylashgan. ulardan ajralgan suyuqlik havoni namlab o’tkazadi. tuksimon silliq parda esa havodagi chang zarralarini ushlab qolib, tashqariga chiqarib yuboradi. bronxlar. 5-ko’krak umurtqasi ro’parasida kekirdakning ikkiga bo’linishidan hosil bo’ladi. bronxlar o’pka to’qimasiga kirib, xuddi daraxt shohiga o’xshab, juda ko’p mayda bronxchalarga tarmoqlanadi va bora bora …

5 / 14

alveolalardan tashkil topgan. alveolalarning soni ikkala o’pkada 750 mln atrofida bo’ladi. alveola devorlari bir qavat epiteliy to’qimasidan iborat bo’lib, mayda kapillyar qon tomirlari bilan to’lgan. o’pkalar tashqi tomondan plevra pardasi bilan o’ralgan. yuqorida aytilganidek ovoz apparati hiqildoqda joylashgan. hiqildoqda joylashgan ovoz boylamlari, muskullari bilan birga, ovoz hosil bo’lishida til, lablar,og’iz bo’shlig’i, burun bo’shlig’i va uning yuz peshona suyaklari orasida joylashgan qo’shimcha kovaklari, halqum, kekirdak, bronxlar va o’pkalar ham ishtirok etadi. odam gapirmay turganda hiqildoqda joylashgan ovoz boylamlarining teshigi ochiq holda bo’ladi. so’zlashganda, kuylaaganda ovoz teshigi yopiladi va o’pkadan nafas bilan chiqadigan havo katta kuch bilan ovoz boylamlariga ta’sir qilib, ularning tebranishi natijasida ovoz hosil bo’ladi. qovurg’alararo muskullarning faol ishtirok etishi bilan nafas olish ko’krak bilan nafas olish deb ataladi. diafragmaaning ko’proq harakatlanishi orqali nafas olish qorin bilan nafas olish deyiladi. nafas chiqarish harakati ichki qovurg’alararo va qorin muskullarining qisqarishi orqali ta’minlanadi. ichki qovurg’alararo muskullar qisqarganda qovurg’alar pastga tushadi, qorin muskullari …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi dars ishlanmasi"

toshkent viloyati ohangaron tumani xtb ga qarashli 13-umumiy o’rta ta’lim maktabi biologiya fan o’qituvchisi yuldasheva marvaridning 8-sinflar uchun “nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi” mavzusida tayyorlagan bir soatlik dars ishlanmasi sana:__________ fan: odam va uning salomatligi. sinf: 8-sinf dars shiori: “sog’ tanda sog’lom aql” darsning mavzusi: nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi. darsning maqsadi: a) ta’limiy: o’quvchilarga nafas olish organlari burun bo’shlig’i, hiqildoq, kekirdak(traxeya), bronxlar, o’pka va plevra pardasining tuzilishi, ovoz apparati, nafas harakatlari kabi bilimlarni tushuntirish. b) tarbiyaviy: o’quvchilarga nafas olish organlari haqidagi bilimlari bo’yicha amalda qo’llay olish, odam organizmi unda kechadigan fiziologik jarayonlar ham...

This file contains 14 pages in DOCX format (12.4 MB). To download "nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi dars ishlanmasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish, nafas olish organl… DOCX 14 pages Free download Telegram

nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi dars ishlanmasi

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "nafas olish, nafas olish organlarining tuzilishi dars ishlanmasi"

Similar files