nafas olish a’zolarining tuzilishi

PDF 6 pages 287.1 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 287.1 KB

File type PDF

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

mavzu: nafas olish a’zolarining tuzilishi reja. 1. burun bo’shlig’ining tuzilishi. 2. xiqildoqning tuzilishi. 3. traxeyaning tuzilishi. 4. bronxning tuzilishi. 5. o’pkaning tuzilishi. tayanch tushunchalar: burun, halqum, hiqildoq, traxeya, bronx, segment, plevra pardasi, burun bo’shlig’i, hiqildoq boylamlari, o’pkalar nafas a’zolari tizimi — systema respiratorium deb tashqi muhitdagi havo va o'pkadagi qon orasida gaz almashinish vazifasini bajaradigan a ’zolarga aytiladi. o’z vazifasiga ko'ra nafas a’zolari havo o'tkazadigan a’zolardan: burun bo‘shlig‘i, hiqildoq, traxeya, bronx va gaz almashinuvida ishtirok etadigan a’zolar — o‘pkadan tashkil topgan. amaliyotda nafas a’zolari yuqori nafas yo’llariga: burun va og‘iz bo‘shlig‘i, halqum, hamda pastki nafas yo’llariga:hiqildoq, traxeya, bronxlar, o’pkaga bo'linadi. nafas yo‘llari bilan quyidagi vazifalar chambarchas bog'liq: havoni tozalash; namligini oshirish; ilitish yoki sovutish; hid bilish va h.q. shu sababdan nafas a’zolarining yuqori qismida, uning shilliq osti qavatida juda ko‘p venoz qon tomirlar chigali bo'lib, havoni ilitish vazifasini o'taydi. nafas yo'llarining shilliq qavatidagi bezlar ishlab chiqargan suyuqlik havoni namlash vazifasini …

2 / 6

i. traxeya nayi ko'krak bo'shlig'iga o'sa boshlaydi va 6 - haftada bu nay ikkiga bo'linib, pufaksimon hosilalar bilan yakunlanadi. bu pufakchalar o'pka kurtaklari hisoblanadi. ichak nayidan o'sib chiqqan hosilalardan nafas yo'llarining faqat epiteliy to'qim asi va shilliq bezlar taraqqiy etadi. hiqildoq tog'aylarining ko'pchiligi, traxeya va bronx tog'aylari va mushaklari mezenxima to'qimasidan rivojlanadi. qalqonsimon tog'ay 3-jabra ravog'idan taraq qiy qiladi. nafas a’zolarining o'ziga xos tuzilishi shundan iboratki uning devorlari tana holatining o'zgarishi, harakat qilish jarayonida siqilib qolmaydigan tog'ay plastinkalaridan tuzilgan bo'ladi. normal nafas olish— burun orqali nafas olish hisoblanadi. chunki burun bo'shlig'ida himoya vazifasini bajaradigan hid bilish retseptorlari va kiprikli epiteliy hujayralari bo'ladi. nafas a’zolarining hamma qismiga xos tuzilish: 1 ) naysim on tuzilishga ega; 2 ) ichki qavatidagi hujayralar shilliq (sekret) ishlab chiqaradi; 3) segmentar bronxlargacha ichki yuzasi kiprikli epiteliy bilan qoplangan. burun — nasusning ildiz — radix nasi, uchi — apex nasi va ular orasidagi qismi — dorsum nasi, …

3 / 6

i. burun bo’shlig’i xoanalar orqali tomoqqa tutashadi. burunning shilliq qavati ko’p qon tomirlar, ko’p yadroli tukli epiteliy bilan qoplangan. bu qavatda shilimshiq ishlab chiqaruvchi bezlar bo’ladi. burunning shilliq qavati chang zarrachalarini tutib qoladi, havoni bir oz ilitib, namlab, o’pkaga utkazadi. shuning uchun, burun orqali nafas olish muhim ahamiyatga ega. shilliq qavatning yuqori qismida hid bilish analiz atorining reseptorlari bo’lib, bular vositasida hidlash funtksiyasi sodir bo’ladi. hiqildoq hiqildoq (larynx) halqumning oldida, bo’yinning oldingi qismida, v, vi bo’yin umurtqalari sohasida, til osti suyagining ostida joylashgan. hiqildoq oldindan muskullar, fassiya va qalqonsimon tog’ay bilan o’ralib turadi. yonidan esa qon tomirlar, nervlar o’tadi. hiqildoq yuqorigi qismi bilan halqumga, pastki qismi bilan traxeyaga tutashgan bo’ladi. hiqildoq asosan tog’aylardan tuzilgan bo’lib, tog’aylar muskullar va bog’lag’ichlar bilan bir-biriga birikkan. hiqildoq tog’aylariga: qalqonsimon, uzuksimon, cho’michsimon, hiqildoq ustligi, shoxsimon va ponasimon tog’aylar kiradi. qalqonsimon tog’ay eng katta tok tog’ay bo’lib, to’rtburchak shaklidagi o’ng va chap gialinli tog’ay plastinkalardan tuzilgan. …

4 / 6

aylari birikadi. cho’michsimon tog’aylarning bu o’simtalaridan qalqonsimon tog’ay burchagining ichki yuzasiga qarab, o’rtasida tovush yorig’i bo’lgan ikkita tovush payi chiqadi. tovush yorig’i nafas olinganda kengayadi, chiqarilganda torayadi. erkaklarning tovush payi uzunroq (20-24 mm), ayollarda kaltaroq (15-18 mm) bo’ladi. erkaklarning tovushi past, ayollarniki yuqoriroq bo’ladi. tovush paylari orasida tovush yorig’i bo’ladi. hiqildoq ustligi (qopqog’i) tog’ayi bir oz egilgan, egiluvchan bo’lganligidan harakatchandir. hiqildoq ustligi tog’ayi bitta bog’lag’ich bilan qalqonsimon tog’ayning ichki yuzasiga, ikkinchi bog’lag’ich bilan til osti suyagiga birikkan. hiqildoq ustligi tog’ayi ovqat yutilayotganda hiqildoqni berkitadi. hiqildoq muskullari ixtiyoriy muskullar bo’lib, ular qisqarganda tog’aylar harakatlanadi. uzuksimon-qalqonsimon muskul hiqildoq muskullarining eng kattasi va kuchlisi bo’lib, u qisqarganda tovush paylari taranglashadi. tovush muskullari qalqonsimon tog’ayga, ichkaridan cho’michsimon tog’ayga va muskul to’siqlariga birikadi, ular qisqarganda tovush paylari bo’shashadi. bu muskullar maymunlarda bo’lmaydi. uzuksimon-cho’michsimon muskul orqa tomonda joylashgan bo’lib, tovush paylarini taranglashtiradi va tovush yorig’ini kengaytiradi. uzuksimon- cho’michsimon yon muskul tovush yorig’ini toraytiradi va tovush payini …

5 / 6

lib, u tovush xaltachasining rudimentidir. shilliq parda tukli epiteliy bilan qoplalgan bo’lib, unda bezlar ko’p. o’pkadai chiqayotgan havo tovush paylarini tebratishi natijasida tovush paydo bo’ladi. yangi tug’ilgan bolaning hikildog’i uzunpoq, bir oz yuqorida bo’ladi. etti yoshda o’g’il bolalarda hiqildok, qizlarnikiga nisbatan uzunroq bo’lib, balog’atga etish davrida o’g’il bolalarda tez o’sadi, tovush paylari uzunlashadi. bu davrda bola tovushini ehtiyot qilish kerak. katta odamda hiqildoq ustligidan tashqari, hiqildoqning hamma tog’aylarida suyaklanish nuhtalari hosil bo’la boshlaydi. traxeya (trachea) va bronxlar (brohchi) traxeyaniig yuqori uchi vi-vii bo’yin umurtqalari oldida kekirdakdan boshlanib, pastki uchi iv-v ko’krak umurtqalari oldida o’ng va chap bronxlarga bo’linadi. traxeya yarim halqa shaklidagi 16-20 ta elastik tog’aydan tuzilgan bo’- lib, bu tog’aylar halqasimon bog’lag’ich yordamida bir-biriga birikkan. katta odamda traxeyaning uzunligi 10-13 sm. traxeya tog’aylari egiluvchan, orqa yuzasi parda bilan qoplangan bo’ladi. tog’ay halqalar bir-biriga harakatchan birikkanligi uchun traxeya egiluvchan va harakatchandir. traxeyaning shilliq pardasi hiqildoqnikiga o’xshaydi, lekin burmalari bo’lmaydi. traxeya …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas olish a’zolarining tuzilishi"

mavzu: nafas olish a’zolarining tuzilishi reja. 1. burun bo’shlig’ining tuzilishi. 2. xiqildoqning tuzilishi. 3. traxeyaning tuzilishi. 4. bronxning tuzilishi. 5. o’pkaning tuzilishi. tayanch tushunchalar: burun, halqum, hiqildoq, traxeya, bronx, segment, plevra pardasi, burun bo’shlig’i, hiqildoq boylamlari, o’pkalar nafas a’zolari tizimi — systema respiratorium deb tashqi muhitdagi havo va o'pkadagi qon orasida gaz almashinish vazifasini bajaradigan a ’zolarga aytiladi. o’z vazifasiga ko'ra nafas a’zolari havo o'tkazadigan a’zolardan: burun bo‘shlig‘i, hiqildoq, traxeya, bronx va gaz almashinuvida ishtirok etadigan a’zolar — o‘pkadan tashkil topgan. amaliyotda nafas a’zolari yuqori nafas yo’llariga: burun va og‘iz bo‘shlig‘i, halqum, hamda pastki nafas yo’llariga:hiqildoq, traxeya, bronx...

This file contains 6 pages in PDF format (287.1 KB). To download "nafas olish a’zolarining tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas olish a’zolarining tuzili… PDF 6 pages Free download Telegram