farmatsevtik terminlar strukturasi

DOCX 11 pages 701.3 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 701.3 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

osiyo xalqaro universiteti fudamental tibbiyot kafedrasi o’qituvchi,dotsent bakayev n.b. 24 – a m a l i y m a s h g’ u l o t mavzu: farmatsevtik terminlar strukturasi «termin» so’zining o’zi lotincha terminus - «chegara» demakdir. termin deganda fan, texnika yoki san’at sohasidagi muayyan tushunchani anglatuvchi so’z yoki so’z birikmasi tushuniladi. umumiy leksikadagi asosan ko’p ma’noli va hissiy bo’yoqli so’zlardan farqli o’laroq, terminlar ekspressiyadan mahrum, bir ma’noli va aniq bir sohada qo’llanilishi bilan xarakterlanadi. atama ham xuddi shu vazifani bajarar ekan, nutqda ikkisidan ham unumli foydalanish xató bo’lmaydi deb hisoblaymiz. fan, texnika, ishlab chiqarishning har qanday sohalarida ham muvaffaqiyat bilan ish olib borish uchun mutaxassis(farmatsevt)o‘sha sohaga tegishli maxsus leksikani, ya’ni atamani to‘g‘ri tushunishi va qo’lashi zarur. atama yoki terminning asosiy vazifasi ilmiy tushunchani bir ma’noda aniq ifodalab berishdan iborat. demak atama so‘z ham (fan, to‘qimagen, kasallik, norsulfasol, dibasol, flyurografiya), so‘z birikmasi ham (pereoxydum, methylii salicylas, acidi ascorbinici, aethylmorfini …

2 / 11

biyot amaliyotida qo’llash noqulay. shuning uchun dorivor vositalar nomi sifatida ilmiy emas, balki trivial nomlari qo’llaniladi. trivial nomlar qisqa va talaffuz ravonligi bilan faoliyatda qo’llashga qulaydir. masalan: dietilamidsulfamidobenzoat kislota - ilmiy nomlanish, etamid - trivial nomlanish. i. qisqalik. eng ko’p qo’llaniladiganlari uch, to’rt va besh bo’g’inli nomlardir. masalan: corasolum, piperazinum, tanninum. ayrim hollarda ko’p bo’g’inli nomlar ham uchraydi. masalan: sulfadimezinum, novocoinamidum, phenoxymethylpencillinum ii.talaffuz osonligi. bunda eng qulay nomlarda undosh unli bilan yoki oson talaffuz qilinadigan ikkita undosh almashib keladi. masalan: aminazinum, ditrazinum, streptocidum, corvalolum. iii. berilgan nomning boshqa nomlardan fonetik-grafik farqlanishi. yangi dorivor vositaga nom berishda nomenklatura komissiyasi uning talaffuz qilinishi va yozilishi bo’yicha boshqa nomlardan farqlanishini kuzatib boradi. nomlarda ko’p takrorlanadigan qismlarni ishlatish fonetik-grafik farqla- nishni kamaytiradi. masalan: methaminum, methacinum, methazidum. trivial nomlar dorivor vositalarning kimyoviy tarkibini, davolash ta’sirini, farmakologik guruhga mansublikni va boshqa turli belgilarni ifodalaydi. iv. ko’p takrorlanadigan tarkibiy qismlarning qo’llanishi aniqligi. har bir ko’p takrorlanadigan tarkibiy …

3 / 11

adigan tarkibiy qismlarni va ularning ma’nosi (ahamiyati) ni bilish kerak. masalan: tarkibida -alg ko’p takrorlanadigan bo’lakli preparat og’riq qolberuvchi ekanligini ko’rsatadi. shuning uchun quyidagi preparatlarni shu guruhga kiritish mumkin: analginum, baralginum, pentalginum ko’p takrorlanadigan bo’laklarni bilish dorivor preparatlarning nomini to’g’ri yozishga yordam beradi. quyidagi ko’p takrorlanadigan tarkibiy qismlarni o’qing va yod oling! ma’nosi misollar -meth- «metilni»,«metilenni» aks ettiradi methazidum -aeth- «etilni», «etilenni» aks ettiradi aethamidum -phen- «fenilni», «fenilenni» aks ettiradi phenaminum -thi(o)- «tiokislotalar»,«tiotuzlar» aks ettiradi. bu tarkibiga oltingugurt atomi kiradigan birikmalar. thiopentalum natrium -(a)zol, zin-, - (a)zid- «azoguruhni» aks ettiradi. bu azot saqlovchi birikmalar aethazolum phthivazidum -naphth- naphtalan kislotaning hosilasi phathalazolum -fer(r)- temir preparatlari haemofer -api- asalari zaharining preparatlari apisarthronum -vipr- ilon zaharining preparatlari vipraxinum anatomik, fiziologik va terapevtik xarakterdagi ma’lumotni ifodalovchi trivial nomlardagi lotincha tarkibiy qismlar. lotincha o’zbekcha ma’nosi -cor-, card- -kor-, -kard yurak va uning tonusiga ta’sir etuvchi toj tomirlarni kengaytiruvchi -vas-, -angi- -vas-, -angi- qon tomirlarni kengaytiruvchi …

4 / 11

algin, antipyrinum, anaesthesinum, testosteronum, agvovirin, androfort,thyrotropinum, cholosasum, streptocidum, mycoseptinum. murakkab farmatsevtik atamalarning strukturasi murakkab dorivor preparatlar ikki yoki undan ortiq dorivor moddalardan iborat bo’lib, ular ma’lum dori shaklida (tabletkala, surtma) ishlab chiqariladi. murakkab preparatlarning nomi abbreviaturadan iborat bo’lib, hamma yoki ba’zi ingrediyentlarning nomidan ixtiyoriy ajratib olingan qismlardan tashkil topadi. masalan: pyrcophenum abbreviaturasi pyr+co+phen (um) qismlardan tashkil topgan. bu qismlar amidopyrinum, cofeinum, phenacetinum kabi preparatlar nomidan ajratib olingan. odatda bunday shartli nom dori shaklining ma’lum ko’rinishiga biriktirib qo’yiladi va qo’shtirnoq ichiga nominativus singularis da yoziladi: tabulettae “pyrcophenum”, suppositoria “bethiolum”, dragees “undevitum”. murakkab tarkibli tabletkalar va shamchalardagi “tabletkalar” va ‘shamchalar” so’zlari retseptda accusativus pluralis da yoziladi. masalan: recipe: tabulettas “pyrcophenum” numero 10. recipe: suppositoria “annsolum” numero 20. tabletkalar bitta ta’sir etuvchi moddadan iborat bo’lsa, dori shaklidan keyin qaratqich kelishigida yoziladi. masalan: recipe: tabulettae cordigiti 0,0008 shamchalar bitta ta’sir etuvchi moddadan iborat bo’lsa uning nomi dori shakliga cum predlogi bilan ablativusda yoziladi. masalan: …

5 / 11

pasm- mushaklar qisqarishini davolash uchun spasmex fem- gyn- ginekologik kasalliklarni davolash uchun femodon, gynipral -orex- ishtaha kamaytiradigan anorex atama minimum medicamentum, i, n - dori, dori darmon venenum, i, n - zahar antidotum, i, n - zaharga qarshi mettalum, i, n – metal vitrum, n - kichkina shisha idish da in vitro – shisha idishda ber talcum, i, n – talk butyrum, i, n – moy serum, i n – zarba vitaminum, i, n - vitamin chloroformium, i, n - xloroform xeroformium, i, n – kseroform glycerium, i, n - glitserin cum glycerino – gliserin bilan linteum, i, n – kanop, polotno extende supra linteum – teriga surt paraffinum, i, n – paraffin vaselinum, i, n – vazelin butyrolum, i, n - butirol mentholum, i n - mentol ichthiolum, i, n – ixtiol naphthalanum, i, n – naftalan, artemisia, ae, f – achchiq suvoq coriandrum, i, n – kashnich verbascum, …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "farmatsevtik terminlar strukturasi"

osiyo xalqaro universiteti fudamental tibbiyot kafedrasi o’qituvchi,dotsent bakayev n.b. 24 – a m a l i y m a s h g’ u l o t mavzu: farmatsevtik terminlar strukturasi «termin» so’zining o’zi lotincha terminus - «chegara» demakdir. termin deganda fan, texnika yoki san’at sohasidagi muayyan tushunchani anglatuvchi so’z yoki so’z birikmasi tushuniladi. umumiy leksikadagi asosan ko’p ma’noli va hissiy bo’yoqli so’zlardan farqli o’laroq, terminlar ekspressiyadan mahrum, bir ma’noli va aniq bir sohada qo’llanilishi bilan xarakterlanadi. atama ham xuddi shu vazifani bajarar ekan, nutqda ikkisidan ham unumli foydalanish xató bo’lmaydi deb hisoblaymiz. fan, texnika, ishlab chiqarishning har qanday sohalarida ham muvaffaqiyat bilan ish olib borish uchun mutaxassis(farmatsevt)o‘sha sohaga tegishli ma...

This file contains 11 pages in DOCX format (701.3 KB). To download "farmatsevtik terminlar strukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: farmatsevtik terminlar struktur… DOCX 11 pages Free download Telegram