ichki sekretsiya bezlarning yoshga bog’liq xususiyatlari

DOCX 5 pages 22.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

8-amaliy mashg’ulot ichki sekretsiya bezlarning yoshga bog’liq xususiyatlari. ichki sekretsiya bezlarining chiqarish yo‘llari bo‘lmaydi, shuning uchun ular endokrit bezlar deb ataladi. bu so‘z grekcha endon - ichki va krino ajratish, chiqarish so‘zlaridan olingan. ichki sekretsiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar tomonidan kiritilgan. klod bernar 1855 yilda maxsus tekshiruv o‘tkazib, jigarning ovqat hazm organlariga ut suyuqligi chiqarib berishni va konga glikogen chiqarishi aniqlangan. shunday qilib, organizm tashqi sekretsiyadan boshqa ichki sekretsiya jarayonlari ham borligini isbot etgan va o‘z sekretlarini organizm ichiga chiqarib beradigan bezlarni ichki sekretsiya bezlari deyiladi. ichki sekretsiya bezlaridan ajralib chiqadigan gormonlar faoliyati fanda yaxshi o‘rganilgan bo‘lib, ular sanoatda sintez yo‘li bilan ham ajratib olinadi. tabiiy yo‘l bilan va sintez yo‘li bilan ajratib olingan gormonlardan dori tayyorlash sanoatida xayvonlar va insonlar salomatligini saqlash uchun turli xil dori-darmonlar ishlab chiqariladi. epifiz bezi - og‘irligi 0,2-0,3 gr. bo‘lib garmoni melatonin bolalar 6-7 yoshga borganda atrafiyaga uchraydi, agarda bolalarda kasallik …

2 / 5

gigantizm kasalligiga olib keladi. o‘sish gormonidan tashqari gippofiz bezining oldingi bo‘lagidan, jinsiy bezlariga ta’sir ko‘rsatadigan gonodotrop gormonlarri shu bilan birga qalqonsimon bez va buyrak usti bezlariga ta’sir etuvchi gormonlar ajraladi. qalqonsimon bez shakli va joylashishiga ko’ra qalqonsimon bezga shunday nom berilgan. u hiqildoqni halqum kabi yopib turadi. bu bezning funktsiyasi uzoq vaqtgacha aniqlanmay keldi va tekshirishning eksperimental usullari tufayli yodalmashinuvi bilan uning faoliyati o’rtasida mustahkam aloqa borligini aniqlash mumkin bo’ldi. qalqonsimon bez hiqildoqning oldingi yuzasi sohasida joylashgan bo’lib, ikki yon bo’lakdan iborat. qalqonsimon bezning to’qimasi alohida bo’lakchalarga bo’lingan, har bir bo’lakcha follikullardan iborat. qalqonsimon bez to’qimasidan juda ko’p qon tomirlar va nervlar o’tadi. bu bezning vazni va tuzilishi bolani yoshiga qarab o’zgaradi. masalan, yangi tug’ilgan chaqaloqda uning vazni 1 g dan oshmaydi, 5-10 yashar bolada 10 g bo’ladi, 12-15 yoshda vazni ancha ortadi; bu davrda qon tomirlarining yaxshigina rivojlanishi hisobiga unda qon aylanishi kuchayadi. katta yoshli odamda 30-35 g bo’ladi. …

3 / 5

akkab bo’lib, hali yetarlicha o’rganilmagan. tog’lik tumanlarda ichimlik suvda yod yetarli bo’lmaganidan oddiy buyrak kasalligi uchraydi. oddiy bo’kraning kasallikdan farqi shundaki, bunda qalqonsimon bezda sekret chiqaruvchi to’kima o’sib ketadi. bezni shu tariqa kattalashuvi organizmning yod yetishmasligiga moslashish reaktsiyasidir. qalqonsimon bez oldidagi bezchalarning gormoni paratireoidin deb ataladi. ular yetarlicha ishlamagandan jigardagi glikogen yo’qoladi. qalqonsimon bez oldidagi bezchalar pingginer funktsiyasida qopda kaltsiy miqdori ortib, fosfor kamayib ketadi. paratireoidin gormon bilan d vitamin ta`sirida bir-biriga o’xshashlik bor. raxit kasalligida d vitamin yetishmasligi tufayli suyaklarda va krndakaltsiy kamayib ketadi. agar d vitamin iste`mol qilinsa, suyaklanish qayta tiklanadi. rahitda paratireoidin, aksincha, kaltsiyning kamayishini kuchaytiradi va suyaklanishni kechiktiradi. qalqonsimon bez funktsiyalarining buzilishiga bog’liq kasalliklar. qalqonsimon bezning faoliyati boshqa ichki sekretsiya bezlari funktsiyasiga, eng avvalo, gipofizga chambarchas bog’liq. har xil sabablar ta`sirida ko’pincha qalqonsimon bezning faoliyati izdan chiqadi. bunda bezning funktsiyasi yo bir muncha kuchayadi yoki susayadi. 1840 yil davrgacha bazedov qalqonsimon bezning ortiqcha funktsional aktivligiga bog’liq …

4 / 5

oylar davomida faqat ayrim belgilari ko’rinadi. diffuz toksik bo’qoqda qalqonsimon bez diffuz kattalashadi. bu kattalashishi yutinganda sal bilinadigan darajadan to anchagina kattalashishgacha yetadi. qalqonsimon bez anchagina kattalashganda bo’qoq rivojlanadi. diffuz kattalashgan qalkonsimon bez qonga organizmga kerak bo’lganidan anchagina ko’p tiroksin ajratadi. ortiqcha tiroksin ta`sirida yurak-qon tomir tizimi faoliyatida o’zgarish ro’y beradi: yurak urishi tezlashadi, pul’s ko’pincha minutiga 180-200 martagacha yetadi. yurak tovushi tobora shovqinli bo’lib qoladi. moddalar almashinuvi ancha kuchayadi, bemor oza boshlaydi, juda ham jizzaki o’lib qoladi. yig’loqilik, uyquning buzilishi, charchoq bolalarda kasallikning dastlabki belgilari bo’lishi mumkin, bemor odatda, isib ketaveradi, ko’rpa yopmay uxlaydi, ishtahasi yaxshi bo’lishi mumkin. ko’zning chaqchayishi ham har-xil namoyon bo’ladi yoki tipik manzara yuzaga keladib ko’z go’yo kosasidan chiqib turgandek bo’ladi va chaqchayadi yoki kattalashadi, ko’z yorig’i keng ochiliboladi, qovoqlar juda kam pirillaydi, ko’zda hayratomuz nigoh qotib qoladi. uzatilgan qo’l bormoqlarining o’ziga xos qaltirashi, terlash, umumiy muskul quvvatsizligi, hansirash paydo bo’ladi. bemor juda ozib ketishi …

5 / 5

radi, yomon uxlaydi, tez charchab qoladi, juda njiq, yigloqi bo’lib qoladi. bolalarning xulq-atvori keskin o’zgaradi, arzimaganga janjal chiqaradi. bemorni davolashga kirishilmasa, ahvoli og’irlashadi, yuragi va nerv tizimisida og’ir asorat yuzaga kelishi mumkin. davo o’z vaqtida boshlansa, bemor sog’ayib ketadi. keyingi yillarda kasallikning ba`zi turlarida bemorlarga qalqonsimon bez funktsiyasini susaytiradigan maxsus preparatlar qo’llanmoqda. bu preparatlar bolalarni davolashda ham samarali natija berdi, biroq, ularni uzoq qo’llash talab qilinadi. bemorni davolash usulini shifokor tanlaydi. qiz bolalar balog’atga yetishi davrida ko’pincha qalqonsimon bez biroz kattalashadi. bu fiziologik hodisa bo’lib, odatda, davo talab qilmaydi. qalqonsimon bezning kam tiroksin ajratishi gipotireoz deb ataladigan kasallikning rivojlanishiga abab bo’ladi. qalqonsimon bez funktsiyasining yetishmovchiligi tug’ma nuqsonga ham, orttirilgan nuqsonga ham bog’liq bo’ladi. tug’ma yetishmovchilik qalqonsimon bez to’qimasining sust rivojlanishi va hatto uning butunlay bo’lmasligi oqibati bo’lishi yoki gormonsintezi izdan chiqqanda yuzaga kelnshi mumkin. gormon sentezi izdan chiqqanda qalqonsimon bez to’qimasi bo’ladi-yu, biroq gormon ishllab chiqmaydi. orttirilgan gipotireoz qalqonsimon bez …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekretsiya bezlarning yoshga bog’liq xususiyatlari"

8-amaliy mashg’ulot ichki sekretsiya bezlarning yoshga bog’liq xususiyatlari. ichki sekretsiya bezlarining chiqarish yo‘llari bo‘lmaydi, shuning uchun ular endokrit bezlar deb ataladi. bu so‘z grekcha endon - ichki va krino ajratish, chiqarish so‘zlaridan olingan. ichki sekretsiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar tomonidan kiritilgan. klod bernar 1855 yilda maxsus tekshiruv o‘tkazib, jigarning ovqat hazm organlariga ut suyuqligi chiqarib berishni va konga glikogen chiqarishi aniqlangan. shunday qilib, organizm tashqi sekretsiyadan boshqa ichki sekretsiya jarayonlari ham borligini isbot etgan va o‘z sekretlarini organizm ichiga chiqarib beradigan bezlarni ichki sekretsiya bezlari deyiladi. ichki sekretsiya bezlaridan ajralib chiqadigan gormonlar faoliyati fanda ya...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.0 KB). To download "ichki sekretsiya bezlarning yoshga bog’liq xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekretsiya bezlarning yos… DOCX 5 pages Free download Telegram