минералларнинг физик хоссалари

DOCX 34,7 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1691582919.docx 2 ) ( i n i n + - режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг ? атти ? лиги 5. минералларнинг бош ? а хусусиятлари /docprops/thumbnail.emf режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг ?атти?лиги 5. минералларнинг бош?а хусусиятлари минералларнинг физик хоссалари режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг қаттиқлиги 5. минералларнинг бошқа хусусиятлари минералларнинг физик жисм сифатида ранги, катталиги, ялтираши, солиштирма оғирлиги каби хилма-хил хусусиятларга эга эканлиги юқорида кўрсатиб ўтган эди. кимёвий таркиби ва кристалл структурасига боғлиқ равишда, бундай хусусиятлар ҳар хил минералларда турлича намоён бўлади. ҳар қандай минерал ўзига хос хусусият билан характерланадики, ана шу хусусиятига қараб уни доимо бошқа минераллардан ажратиш мумкин. жуда кўп минералларни бир қатор ўзига хос физик …

раб ўша вақтда ўзларини қизиқтирган фойдали қазилмаларни адашмасдан топиб олганлар. табиатда учрайдиган минералларнинг ҳаммасини ҳам шундай йўл билан аниқлаб бўлади деб ўйлаш, албатта, ҳато. булардан кўпчилигини батафсил аниқлаш учун анча мукаммал текшириш, жумладан кимёвий сифат реакцияларини қўллаш, янада аниқроқ билиш учун солиштирма оғирлигини, оптик, механик ва бошқа хусусиятларини текшириш керак. майин донадор минерал масалалари дан махсус препаратлар (шлифлар) тайёрланиб, микроскопдатекширилади. спектрал анализ ёрдамида кобальт, индий, кадмий, литий, цезий каби қимматли минераллар таркибида жуда оз миқдорда бўлса-да саноат аҳамиятига эга бўлган металлар борлиги аниқланган кўпгина ҳолларда кимёвий анализ қилиб кўришга тўғри келади. яширин кристалланган минералларни текшираётганда ҳам рентгенометрик анализ қилиб кўриш керак. минералларнинг радиоактивлигини, пьезоэлектрик эффектларини, магнитлик хусусиятини ва бошқа минераллардаги физик ҳодисаларни текширишда махсус усуллар қўлланилади. қуйида минералларнинг энг кўп диагностик аҳамиятга эга бўлган асосий хусусиятларини текшириш: ўрганиш устида тўхтаб ўтамиз. бундай хусусиятларга: морфологик хусусиятлар – кристалларнинг қиёфаси, қўшалоқ кристаллар, кристалл ёнларидаги чизиқчалари; оптик[footnoteref:1]1 хусусиятлар – шаффофлиги, минераллар ранги, чизиқ …

қалин қатлам бўлганида очиқ ҳаво рангга киради ва бунинг кўзга кўринадиган ёруғлик спектрининг қизил нурларини анча кўп ютишидан далолат беради. жисм юзасига тушаётган ёруғлик (нур) оқимининг қисман четга кетиши, яъни қайтиши, бошқа қисмининг эса шу муҳитнинг ичига ютилиши физикада маълум. нурнинг қайтиш ҳодисасини ҳозирча эътибордан четда қолдириб (минералларнинг ялтираши ҳақидаги бобда кўриб ўтамиз), бу ерда шу муҳит ичига кирган нур ҳақида тўхтаб ўтамиз. маълумки, муайян муҳитнинг орасига ўтган ёруғлик (нур) ўз тезлигини камайтиради, синади ва ичкарилаб борган сари энергиянинг бошқа турларига айланишга (асосан, иссиқлик энергиясига) сарфланади, шунга кўра ёруғликнинг миқдори камая боради, яъни ёруғликнинг ютилиши (абсорбция) содир бўлади. шундай қилиб, муҳитдан чиқиб келаётган ёруғликнинг кучи аввалги тушган ёруғлик кучидан анча кам бўлади. бошқача қилиб айтганда i:io=a нисбати доимо тўғри каср билан ифодаланади. а – миқдори шу муҳитнинг қалинлиги бирга (1 см) тенг бўлган пайтдаги шаффофлиги коэффициенти деб айтилади. бу модданинг кимёвий табиати билан ёруғликнинг тўлқин узунлигига боғлиқ (ёруғликнинг кучига) яшил …

ида қўйиб қарасак, тажрибаси киши кўзига бир хил яшилдек бўлиб кўринади, лекин ёнма-ён қўйсак, улар рангининг ҳар хил тусларда бўлиб, анча фарқ қилишини сезамиз. доимий машқ қилиш натижасида минералларнинг ана шу ранг-баранглиги, тусларнинг характерли хоссалари борган сари кўпроқ сезилади ва кўраверганда эсда сақланиб қолади. мана шу ҳоссаларни ёдда сақлаб қола билиш қобилияти минералларни аниқлашда жуда катта ёрдам беради. расмий амалий иш пайтида минералларнинг ранги бироқ яхши таниш бўлган жисм ёки модда ранги билан таққосланиб, қиёсий аниқланади. шунинг учун ҳам минералларнинг ранги кўпинча қўш ном билан юритилади. масалан, сутдек - оқ, асалдек – сариқ, жездек – сариқ; қирмизи – қизил, зумраддек – яшил, олмадек – яшил (хом олма рангида), шоколаддек - қўнғир, қўрғошин дек – кул ранг, қалайидек – оқ ва ҳ.к. бундай аниқлашларнинг ҳаммаси қиёсий (нисбий) бўлишига қарамай, улар қабул қилинган ва минералогияга оид жаҳон адабиётида учрайди. дастлабки пайтларда қандай бўлмасин рангларнинг, лоақал асосий рангларнинг номи ҳақида уларнинг маълум минералларга …

ги минералларнинг рангига қараганда унча ўзгармас, демак, бирмунча ишончли белгиси бўлади. кўпгина ҳолларда минералнинг ранги чизиғининг ранги билан бир хил бўлади. масалан, киноварнинг ўзи ҳам, чизиғи (кукуни) ҳам қизил, магнетитда – қора, лазуритда – кўк ва ҳ.к. бошқа минералларда чизиғининг ранги билан ўзининг ранги орасида бир мунча кескин фарқ кўрилади. табиатда маълум бўлган минераллардан шундай фарқни масалан, гематитда (минералнинг ранги пўлат – кулранг ёки қора, чизиғи қизил), пиритда (минералнинг ранги жез – сариқ, чизиғи қора) кўрамиз. шаффов ёки ярим шаффоф рангли минераллар кўпчилигининг чизиғи рангсиз (оқ) ёки оч рангли бўлади. шунинг учун минерал чизиғининг ранги шаффоф эмас ёки ярим шаффоф тўқ рангли бирикмалар учун энг кўп диагности аҳамият касб этади. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи минералга тушаётган ёруғлик оқими қисман орқага қайтарилиб унинг тебраниш частотасида эса ўзгариш юз бермайди. худди шу қайтган нур минералнинг ялтираши ҳақида тасаввур беради. ялтирашнинг кучлилиги, яъни қайтган нур миқдори шу нурнинг кристалланган муҳитга ўтиш пайтидаги …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "минералларнинг физик хоссалари"

1691582919.docx 2 ) ( i n i n + - режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг ? атти ? лиги 5. минералларнинг бош ? а хусусиятлари /docprops/thumbnail.emf режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг ?атти?лиги 5. минералларнинг бош?а хусусиятлари минералларнинг физик хоссалари режа: 1. минералларнинг шаффолиги 2. минералнинг ялтираш ва синдириш кўрсаткичи 3. минералларнинг уланиш текислиги ва синиш юзалари 4. минералларнинг қаттиқлиги 5. минералларнинг бошқа хусусиятлари минералларнинг физик жисм сифатида ранги, катталиги, ялтираши, солиштирма оғирлиги каби хилма-хил хусусиятларга ...

Формат DOCX, 34,7 КБ. Чтобы скачать "минералларнинг физик хоссалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: минералларнинг физик хоссалари DOCX Бесплатная загрузка Telegram