Back

mahmud qoshg‘ariy - xi asrning o‘rta osiyolik filolog-olimi

DOCX 3 pages 19.4 KB Free download

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇
1 / 3
mahmud qoshg‘ariy - xi asrning o‘rta osiyolik filolog-olimi. 1072-1074 yillar arab tilida “turk tili lahjalari”ni tuzgan. mahmud qoshg‘ariyning arab filologiyasi ilmiy uslublarini qo‘llab yozgan asari tilshunoslar, folklorchilar va adabiyotshunoslar uchun qadr-qimmatga ega. bu - erta davr turk shevashunosligining yagona yodgorligidir. mahmud ibn al-husayn ibn muhammad al qoshg‘ariy qoraxoniylar sulolasi hukmronligi davrida tug‘ilgan va qoraxoniy a’yonlarining oliy tabaqasidan kelib chiqqan. uning otasi bolasog‘un shahrini boshqargan. oliy tabaqadan kelib chiqishi olimga o‘z davrining yirik siyosiy va madaniy markazi bo‘lmish qashqarda ajoyib ta’lim olish imkonini berdi. bir qator turkiy tillar bilan birga, mahmud qoshg‘ariy arab va fors tillarini ham bilgan. ehtimol, ta’limni buxoro, nishopur, samarqand, marv, bog‘dodda davom ettirgan, u yerlarda olim uzoq vaqt yashagan, kitobi uchun zaruriy ma’lumotlar to‘plagan. u vaqtlar saljuqlarga tegishli bog‘dodda bo‘lgan vaqti qoshg‘ariyda kitobning g‘oyasi paydo bo‘ladi, unga ko‘ra, turkiy xalqlar hayotining ko‘p qirralari, fikrlashi, odatlari, jo‘g‘rofiy joylanishi va eng avvalo, tili ta’riflanishi joiz bo‘lgan. mahmud al qoshg‘ariyning …
2 / 3
ko‘chirgan. “devonu lug‘at at turk”ning birinchi noshiri turk olimi rifat bilge bo‘lib, u kitobni birinchi bo‘lib turk tiliga tarjima qilgan. mahmud qoshg‘ariyning “devonu lug‘at at turk” asari o‘zbek tiliga professor solih mutallibi tomonidan tarjima qilingan va 1960-1963 yillar toshkentda nashr etilgan. mahmud qoshg‘ariyning “devonu lug‘at at turk” asari noyob hisoblanib, odatiy lug‘atga xos so‘zlar bilan bir qatorda, ko‘plab badiiy asarlar ham uchrab, folklorlikka oid qismlari asosiy timsolda gavdalanadi. muallifning o‘zi shunday yozadi: “mazkur kitobni men alifbo tartibida joyladim, maqol, saj, matal, she’r, rajaz va nasr parchalari bilan bezadim”. “turkiy shajaralar lug‘ati”da turkiy tilda so‘zlashuvchilar folklorining asosiy janrlari keltirilgan - marosimiy va lirik qo‘shiqlar, qahramonlik dostoni, tarixiy rivoyat va afsonalar. shu bilan birga, unda anatomiya, tibbiyot, veterinariya, astronomiya, jo‘g‘rofiya, etnografiya va boshqalar haqida ma’lumotlar mavjud. “turkiy shajaralar lug‘ati” ikki qismdan iborat. birinchi qismida mahmud qoshg‘ariy kitobning maqsadini ochib bergan, turkiy tilga so‘zlashuvchi qabila va urug‘lar haqida ma’lumotlar keltirgan. asarning ikkinchi qismida …
3 / 3
ashdi. boylikni ko‘rib, ular, go‘yo burgut o‘ljaga yopishgani kabi otiladilar. ular mulkini yashirib, uni ishlatmay, xasisliklaridan yig‘lashar, oltinlarni to‘plashar. mulklari sabab, xudoni yodga olishmas, o‘g‘illarini, qarindoshlarini ular bo‘g‘arlar”. “yaxshilik qilishga shoshil, maqsadingga erishgach, g‘ururlanma”. mahmud qoshg‘ariyning “devoni” (lug‘ati) - fonetik va morfologik hodisalar va dialektik shakllarning xususiyati haqida tasavvur beruvchi erta davr turkiy dialektikasining yagona yodgorligidir. “lug‘at” shuningdek, turkiy tilda so‘zlashuvchi o‘rta osiyo, sharqiy turkiston, povolojya, orol bo‘yi qabila va xalqlarining og‘zaki-she’riy ijodi haqidagi matlarni ham o‘z ichiga olgan. mahmud qoshg‘ariyning arab filologiyasining ilmiy uslublaridan foydalangan holda yozilgan mehnati bugun ham tilshunoslar, folklorchilar va adabiyotshunoslar orasida, shubhasiz, qadr-qimmatga egadir. devonu lug‘otit turk, mahmud qoshg‘ariyning qalamiga mansub bolib, bog’dodda 1072-1074- yillar mobaynida yozilgan turkcha-arabcha lugatdan iborat asardir. turkiy tilining malum va mashhur eng qadimgi lugati bolib, garbiy osiyoning yozma turkchasi haqida mavjud eng qamrovli va muhim til yodgorligidir. qol yozma nushasi 638 sahifa va 9000 ga yaqin turkcha soz va jumlaning …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mahmud qoshg‘ariy - xi asrning o‘rta osiyolik filolog-olimi"

mahmud qoshg‘ariy - xi asrning o‘rta osiyolik filolog-olimi. 1072-1074 yillar arab tilida “turk tili lahjalari”ni tuzgan. mahmud qoshg‘ariyning arab filologiyasi ilmiy uslublarini qo‘llab yozgan asari tilshunoslar, folklorchilar va adabiyotshunoslar uchun qadr-qimmatga ega. bu - erta davr turk shevashunosligining yagona yodgorligidir. mahmud ibn al-husayn ibn muhammad al qoshg‘ariy qoraxoniylar sulolasi hukmronligi davrida tug‘ilgan va qoraxoniy a’yonlarining oliy tabaqasidan kelib chiqqan. uning otasi bolasog‘un shahrini boshqargan. oliy tabaqadan kelib chiqishi olimga o‘z davrining yirik siyosiy va madaniy markazi bo‘lmish qashqarda ajoyib ta’lim olish imkonini berdi. bir qator turkiy tillar bilan birga, mahmud qoshg‘ariy arab va fors tillarini ham bilgan. ehtimol, ta’limni buxoro, nisho...

This file contains 3 pages in DOCX format (19.4 KB). To download "mahmud qoshg‘ariy - xi asrning o‘rta osiyolik filolog-olimi", click the Telegram button on the left.

Tags: mahmud qoshg‘ariy - xi asrning … DOCX 3 pages Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
"mahmud qoshg‘ariy va uning “devonu lug‘otit-turk” asari" — PPTX PPTX
"mahmud qoshg‘ariy va uning “devonu lug‘otit-turk” asari"
15 pages 9.5 MB
mahmud qoshg‘ariy hayoti va ijodi. “devonulug‘otit-turk” asari — PPTX PPTX
mahmud qoshg‘ariy hayoti va ijodi. “devonulug‘otit-turk” asari
16 pages 268.4 KB
o‘rta osiyolik allomalar ijodida ilmlar tasnifi — DOCX DOCX
o‘rta osiyolik allomalar ijodida ilmlar tasnifi
15 pages 687.4 KB
mahmud qoshg‘ariy hayoti va ijodi. “devonu lug‘otit-turk” asari — PPTX PPTX
mahmud qoshg‘ariy hayoti va ijodi. “devonu lug‘otit-turk” asari
18 pages 4.8 MB
xi-xv asrning birinchi yarmida xitoy — PPTX PPTX
xi-xv asrning birinchi yarmida xitoy
12 pages 1.3 MB
o‘rta osiyolik allomalarning geografiya faniga qo‘shgan hissasi — DOCX DOCX
o‘rta osiyolik allomalarning geografiya faniga qo‘shgan hissasi
26 pages 63.7 KB
xi-xiv asrning birinchi yarmida movaraunnaxrda muomalada bo'lgan tangalar — DOC DOC
xi-xiv asrning birinchi yarmida movaraunnaxrda muomalada bo'lgan tangalar
— 41.5 KB
xi-xii asrlarda o‘rta osiyo siyosiy hayoti tarixining tarixshunosligi — PDF PDF
xi-xii asrlarda o‘rta osiyo siyosiy hayoti tarixining tarixshunosligi
81 pages 611.1 KB
xvi-xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyo xalqlari tarixshunosligi — PPTX PPTX
xvi-xix asrning birinchi yarmida o‘rta osiyo xalqlari tarixshunosligi
30 pages 1.1 MB
o‘rta asrlarda xristian dini, cherkov va unga qarshi harakat. xi-xv asrlarda g‘arbiy yevropaning o‘rta asr madaniyati — DOCX DOCX
o‘rta asrlarda xristian dini, cherkov va unga qarshi harakat. xi-xv asrlarda g‘arbiy yevropaning o‘rta asr madaniyati
9 pages 39.0 KB
o‘rta asrlarda rossiya davlati va huquqi tarixi (ix asr-xix asrning o‘rtasi) — PPTX PPTX
o‘rta asrlarda rossiya davlati va huquqi tarixi (ix asr-xix asrning o‘rtasi)
— 1.6 MB
seminar topshirig’i "yusuf xos hojib, mahmud qoshg‘ariy va ahmad yugnakiyning ta’limiy-axloqiy qarashlari va kaykovusning “qobusnoma” asari va juvonmardlik tarbiya haqida" — DOCX DOCX
seminar topshirig’i "yusuf xos hojib, mahmud qoshg‘ariy va ahmad yugnakiyning ta’limiy-axloqiy qarashlari va kaykovusning “qobusnoma” asari va juvonmardlik tarbiya haqida"
2 pages 19.6 KB