fitogormonlar va ularning o‘simliklar hayotidagi o‘rni

DOCX 5 sahifa 90,9 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 90,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

fitogormonlar va ularning o’simliklar hayotidagi o’rni. o’rinboyeva nilufar akromjon qizi chirchiq davlat pedagogika instituti biologiya yo’nalishi talabasi ilmiy rahbar: zulxumor sobirova sharipovna tirik organizmlar ya’ni hayvonlar, odam organizmlarida hayot faoliyati davomida sekretor moddalar, ya’ni gormonlar hosil bo’ladi. ular maxsus organlardan sekretsiya bezlaridan hosil bo’lib, ichki sekretsiya tizimi, ya’ni endokrin sistema deb ham ataladi. ular organizmda oz miqdorda hosil bo’lsa ham, o’ziga xos bo’lgan muhim vazifalarni bajaradi. masalan, inson organizmida bosh miya qutisining turk egatchasida, og’irligi 0,5 - 0,6 gr keladigan gipofiz bezi joylashgan. uning vazifasi moddalar almanishuvi, ichki sekretsiya bezlar faoliyati boshqaradigan, o’sishni ta’minlaydigan, pigment hosil bo’lishini, bir qancha garmonlar ishlab chiqaradi. ularning organizmda yetishmasligi natijasida salbiy oqibatlarga, kasalliklarga sabab bo’ladi. o’simliklar esa odam va hayvonlar kabi garmon ishlab chiqaruvchi mahsus organlarga ega emas. lekin bu degani ularda garmonlar hosil bo’lmaydi degani emas. o’simliklarda hosil bo’ladigan ushbu garmonlar fitogarmonlar deb ataladi. fitogarmonlar – fiziologik faol moddalar bo’lib, o’simliklar organizimida juda …

2 / 5

k.v.timan fitogarmonlarning kimyoviy tarkibini aniqladi. 1880 – yilda darvin auksinni, 1930 – yilda t.yabuta gibberalinlarni ajratdi. k.okuma va boshqalar abssiz kislotani, 1901 – yilda d.n.nelyubov etilenni o’simliklarga ta’sirini o’rgandi. fitogarmonlar haqidagi nazariya n.g.xolodniy va v.v.vent tomonidan xx asrning 30 – yillarida yaratildi, o’simliklar garmonal nazariyasini taklif etdilar. 1963 – yilda boysen – yensen tomonidan, 1983 – yilda sinnot o’simlik gormonlarini o’stiruvchi moddalar deb atashni taklif qildilar. keyingi yillarda ular “ o’simlik gormonlari “, “fitogarmonlar “ deb nomlana boshlandi. fitogarmonlar o’simlik yosh barglarida poya, ildizlar uchki o’suvchi qismlarida hosil boladi va o’sish jarayonlari faol bo’lgan hujayralarga ko’chiriladi. ular o’z ta’sirini oz miqdorda ham amalga oshiradi, reaksiyalarda ishtirok etadi. fitogarmonlarga auksinlar, gibberalinlar, sitokininlar kiradi. auksinlar – ildizning, gibberalinlar – poya va mevalarning, sitokininlar esa hujayra bo’linishi jarayonlarini kuchaytiradi. ular o’simliklar o’sishini kuchaytiruvchi tabiiy moddalar bo’lsa, o’sish jarayonini susaytiruvchi moddalar ham bo’lib ular ingibitorlar deyiladi. ingibitorlarga etilen, abssiz kislotalar (dorminlar) kiradi. adabiyotlar tahlili …

3 / 5

eteroauksinlar qishloq xo’jaligida yangi ekilgan qalamchalarning yaxshi ildiz chiqarishi , mevalarning erta to’kilmasligi uchun va hosildorlikni oshirish uchun ishlatiladi. auksinlarni 3 xil turi ma’lum: auksentriol kislota – ssauksin(c18n32o3), auksenolon kislota – fiauksin (c18n30o4), r-indolil sirka kislotasi – geteroauksin(c10n9o2). auksinlar kristall holda bo’lib, geteroauksin sun’iy yo’l bilan yaratilgan. 1880 – yilda ch.darvin birinchi bo’lib auksinlarni o’zining “o’simliklarni harakatlanish qobiliyati to’g’risida “ asarida yoritib berdi. tajribada o’simliklarga nur ta’sir ettirdi.tajribada o’simlik poyasining uchki qismi yorug’lik tomonga egiladi. agar poya uchi yorug’lik o’tkazmaydigan mato bilan o’ralsa egilmaydi, poyaning uchki qismini qoldirib o’rab chiqqan paytida ham poya uchi egiladi. darvin o’simlikning o’sish markazlarida qandaydir moddalar borligini, ularga yorug’lik ta’sir etishi natijasida poya harakatlanadi degan xulosaga keladi. natijalar gibberalinlar. o’simliklar o’sishida muhim bo’lgan yuqori biologik faollikka ega bo’lgan moddalar. gibberalinlarning o’simliklar o’sishiga va rivojlanishiga ta’siri organizmdagi moddalar almashinuvi bilan bo’g’liq. gibberalin poyaning bo’yiga o’sishini kuchaytiradi, lekin ildizning o’sishiga ta’sir qilmaydi, gullash, meva tugish, fotosintez jarayonini …

4 / 5

ini 1954 – yilda kross tomonidan aniqlandi. hozirgi kunda gibberalinlar bilan ishlov berish orqali (partenokaprik) urug’siz mevalar olinmoqda, masalan urug’siz uzum- kishmishning hosilini oshirishda qo’llanilmoqda va uzumning sifatini tushirmagan holda kattaligini 2 -3 marta ortirishda foydalaniladi. sitrus mevalarda, noklarda o’sishni oshiradi. amaliy maqsadlarda, o’simliklarni ekzogen garmonlar bilan davolashda, zig’ir tolasining hosildorligini oshirish, solod ishlab chiqarish, yem xashak o’simliklarini vegetativ massasini ko’paytirish maqsadlarida ishlatiladi.gibberalinlar bilan davolash orqali urug’larni saralash zaruratini yo’q qiladi va urug’larni yozgi ekish paytida ikkinchi hosilni olish imkonini beradi. sitokininlar. sitokininlar asosan o’simliklar ildizida, shuningdek poya va barglarda ham hosil bo’ladi va ksilema orqali yuqoriga ko’tariladi, floemada sezilarli miqdori mavjud. ribozidlar sitokinlarni asosiy transporti hisoblanadi. sitokininlar o’simlik hujayrasi bo’linishini jadallashtiradi, shuningdek o’sishdan to’xtagan va eski barglarda moddalar almashinuvi jarayonlarini faollashtiradi, kurtakning apikal meristemasini saqlab turadi, leteral ildiz o’sishini sekinlashtiradi, urug’ning tinim davridagi jarayonlarga ta’sir ko’rsatadi. tez qarishdan saqlaydi, sarg’ayotgan moddalarni yashil rangga kirgizdiradi. buning natijasida nuklein kislotalar, oqsillar, …

5 / 5

g ma'lum to'plamining faolligini o'zgarishi bilan bog'liq. ba'zi hollarda sitokininlar hujayra genomiga ta'siridan qat'i nazar oqsil sintez apparatini faollashtiradi. sitokininlar va ularning sintetik analoglari to'qima hujayralar va o'simliklarni ko'payishi va transgen o'simliklar (oksinlar bilan birgalikda) ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. sitokininlar o'simliklardan ishlov berishni kuchaytirish, bir qator mevalarning shakli va hajmini o'zgartirish, urg'ochi gullar ulushini ko'paytirish (bodringda va boshqalarda), urug'larning unib chiqishi, o'simliklarning abiotik stresslar va kasalliklarga chidamliligi uchun ishlatiladi. tabiiy sitokinlarga zeatin, izopenteniladenin, digidrozeatin, oksibenziladenin va boshqalar kiradi. izopentenadinin va zeatin sitokinlari o’simliklarda va t – rnk larda ham uchraydi. sitokininlarni 1955 – yilda k.miller va f.skug seld spermasidan ajratib oldilar. ularni kristall holda ajratilib tarkibi tekshirilganda ketin (c10h9n5o) ekanligi aniqlandi. keyinchalik ketinlar tabiiy sitokininlarga kirmasligi ma’lum bo’ldi. 1964 – yilda d.letam makkajo’xori o’simligi xom donidan tabiiy sitokin – zeatinni ajratib oldi. muhokama abssiz kislota. abssiz kislota inglizcha so’z bo’lib ajralish degan ma’nolarni bildiradi. ular o’simlik barglarida, ildizida, urug’lar, mevalarda …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"fitogormonlar va ularning o‘simliklar hayotidagi o‘rni" haqida

fitogormonlar va ularning o’simliklar hayotidagi o’rni. o’rinboyeva nilufar akromjon qizi chirchiq davlat pedagogika instituti biologiya yo’nalishi talabasi ilmiy rahbar: zulxumor sobirova sharipovna tirik organizmlar ya’ni hayvonlar, odam organizmlarida hayot faoliyati davomida sekretor moddalar, ya’ni gormonlar hosil bo’ladi. ular maxsus organlardan sekretsiya bezlaridan hosil bo’lib, ichki sekretsiya tizimi, ya’ni endokrin sistema deb ham ataladi. ular organizmda oz miqdorda hosil bo’lsa ham, o’ziga xos bo’lgan muhim vazifalarni bajaradi. masalan, inson organizmida bosh miya qutisining turk egatchasida, og’irligi 0,5 - 0,6 gr keladigan gipofiz bezi joylashgan. uning vazifasi moddalar almanishuvi, ichki sekretsiya bezlar faoliyati boshqaradigan, o’sishni ta’minlaydigan, pigment hosil bo’...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (90,9 KB). "fitogormonlar va ularning o‘simliklar hayotidagi o‘rni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: fitogormonlar va ularning o‘sim… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram