yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi

DOCX 151.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1693039549.docx kt e мб e e f - = m ) ( kt e мб e mkt h v n e f 2 / 3 2 2 ) ( ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = p de e m h v de e g 2 / 3 3 ) 2 ( 4 ) ( p = de e e m h dn kt e - = m p 2 / 3 3 ) 2 ( 4 ) ( m m m m + - = ¢ ¢ + = - g g e e de e e e h m n er kt kt n ò - ÷ ø ö ç è æ = 0 2 / 3 2 2 4 m m p kt e m - de e e e h m n kt kt n ò ¥ - ÷ ø ö ç è æ …

tkazuvchanlik sohasidagi energetik sathlar bo’shdir. bu temperaturada elektronlarning issiqlik harakati energiyasi eg – taqiqlangan soha kengligini yengib o’tishga yetarli emas, shu sababli, xususiy yarimo’tkazgich xuddi dielektrik moddasidek o’tkazuvchanlikka ega bo’lmaydi. temperatura ortishi bilan, uning ta’sirida valent sohadagi elektronlarning bir qismi 1 – rasm. xususiy yarim o’tkazgichning energetik diagrammasi 2 – rasm. xususiy yarimo’tkazgich valent elektronlarini tashqi ta’sir ta’sirida qo’zg’olishi qismi termik qo’zg’olib, taqiqlangan sohadan o’tkazuvchanlik sohasiga o’ta oladi-gan energiyaga ega bo’ladi ( 2 – rasm). bu holda, o’tkazuvchanlik sohasida erkin elektronlar, valent soxada esa, shu sohani tashlab ketgan elektronlarning bo’sh energetik holatlari hosil bo’ladi. bunday kristallga tashqi elektr maydoni qo’yilganda, o’tkazuvchanlik sohasida elektronlarning maydon yo’nalishiga teskari bo’lgan tartibli harakati paydo bo’ladi. valent sohada esa, o’tkazuvchanlik sohasiga o’tgan elektronlarning musbat zaryadlangan holatlarining maydon yo’nalishidagi tartibli harakati paydo bo’ladi . natijada, kristall o’tkazuvchanlikka ega bo’ladi. taqiqlangan soha kengligi kichrayishi va kristall temperaturasi ortishi bilan, o’tkazuvchanlik sohasiga elektronlar ko’proq o’ta boshlaydi va kristall …

yidagi ikkita muhim xulosa kelib chiqadi: – yarim o’tkazgichlarning o’tkazuvchanligi valent sohadagi elektronlarga o’tkazuvchanlik sohasiga o’tish uchun yetarli bo’lgan energiyani beruvchi tashqi kuchlar ta’sirida paydo bo’ladi. shuning uchun yarim o’tkazgichlar o’tkazuvchanligi qo’zg’otilgan o’tkazuvchanlikdan iboratdir; – qattiq jismlarning yarimo’tkazgichlar va dielektriklarga bo’linishi ma’lum bir hisobda shartli tabiatga ega. uy haroratida dielektrik xususiyatga ega bo’lgan olmos, yuqori temperaturalarda sezilarli o’tkazuvchanlikka ega bo’lib, yarim o’tkazgich xususiyatini oladi. tashqaridan berilgan ta’sir hisobiga valent sohadagi elektronlar taqiqlangan sohani yengib, o’tkazuvchanlik sohasiga o’tadi. natijada, valent sohada bo’sh energetik holatlar hosil bo’ladi. kristallga tashqi elektr maydoni qo’yilganda,valent sohadagi elektron hosil bo’lgan bo’sh energetik o’rinni (kovakni) egallaydi va o’zi tashlab ketgan joyda yana kovak hosil qiladi. yangi hosil bo’lgan bo’sh kovakni valent sohadagi boshqa elektron egallaydi va x.k. 2 xususiy yarim o’tkazgichlarda zaryad tashuvchilar konsentrasiyasi yarimo’tkazgichlarda erkin zaryad tashuvchi gazning xususiyatlarini belgilovchi asosiy parametrlardan biri –ximiyaviy potensialdir. elektron va kovakli gazlar uchun, ximiyaviy potensial oddiygina qilib fermi sathi …

gazlari aynimagan gazlardir va ularning holatlar bo’yicha taqsimlanishi maksvell–bolsman klassik statistikasi bilan ifodalanadi. bundan yarimo’tkazgichlarda erkin zaryad tashuvchilar konsentrasiyasi fermi sathi va temperaturaga bog’liqdir. 3 – rasmda aynimagan yarimo’tkazgichning sohalar tuzilishi keltirilgan. temperatura absolyut noldan sezilarli farqli bo’lganda t = 0 k, bu yarimo’tkazgichning o’tkazuvchanlik sohasida erkin elektronlar va valent sohasida kovaklar hosil bo’ladi. ularning konsentrasiyasini n va p deb belgilaymiz. elektronlar kinetik energiyasining hisob boshi qilib o’tkazuvchanlik sohasining tubini qabul qilamiz. shu sathga yaqin masofada, o’tkazuvchanlik sohasida de energiya oralig’ini ajratib olamiz. 3 – rasm. xususiy yarimo’tkazgichning energetik diagrammasi rasmda xususiy yarim o’tkazgich keltirilgani va elektron gaz aynimagan bo’lganligi sababli, de energiya oralig’idagi dn elektronlar konsentrasiyasini maksvell – bolsman taqsimotiga asoslanib hisoblashga urinib ko’ramiz: , ( 1) , ( 2) , ( 3) , ( 4) , (5) 3 fermi sathi va uning holati aynimagan yarimo’tkazgichlarda – manfiy qiymatga ega bo’ladi va fermi sathi o’tkazuvchanlik sohasining tubidan pastda joylashadi. …

a bo’lamiz: , ( 5) ( 4) va ( 5) – ifodalarda mn va mp elektron va kovaklarning effektiv massalaridir. shu ifodalardan ko’rinib turibdiki, fermi sathi bilan sohalar o’rtasidagi energetik masofa kengayishi bilan shu sohaga tegishli zaryad tashuvchilar konsentrasiyalari (n va p) kamayib boradi. aynimagan yarim o’tkazgichlarda, belgilangan biror t – temperatura uchun, elektronlar bilan kovaklar konsentrasiyalarining ko’paytmasi o’zgarmas kattalikdir. , ( 6) xususiy yarimo’tkazgichlarda o’tkazuvchanlik sohasidagi elektronlar konsentrasiyasi ni valent sohadagi kovaklar konsentrasiyasi pi ga tengdir: , ( 7) chunki, valent sohadan o’tkazuvchanlik sohasiga qancha elektron o’tsa, shuncha bo’sh energetik o’rinlar, ya’ni kovaklar hosil bo’ladi. shuning uchun ( 4) – va ( 5) – ifodalarning o’ng tomonlarini tenglashtirsak quyidagi ifodaga ega bo’lamiz: bu ifodani ga nisbatan yechib, xususiy yarimo’tkazgichning fermi sathi holatini aniqlaymiz: , ( 8) t = 0 k bo’lgan holda ga teng, ya’ni fermi sathi taqiqlangan sohaning qoq o’rtasida joylashgan. temperatura ortishi bilan, agar mp > mn …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi"

1693039549.docx kt e мб e e f - = m ) ( kt e мб e mkt h v n e f 2 / 3 2 2 ) ( ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = p de e m h v de e g 2 / 3 3 ) 2 ( 4 ) ( p = de e e m h dn kt e - = m p 2 / 3 3 ) 2 ( 4 ) ( m m m m + - = ¢ ¢ + = - g g e e de e e e h m n er kt kt n ò - ÷ ø ö ç è æ = 0 2 / …

DOCX format, 151.1 KB. To download "yarim o'tkazgichlarning xususiy elektr o'tkazuvchanligi", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o'tkazgichlarning xususiy… DOCX Free download Telegram